Tại hội nghị sơ kết 3 năm nhiệm vụ phát triển án lệ và lấy ý kiến đối với các bản án do Tòa án nhân dân Tối cao tổ chức, diễn ra tại thành phố Hồ Chí Minh ngày 17/9, Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao Nguyễn Hòa Bình cho rằng, phát triển án lệ là một nhiệm vụ quan trọng được Quốc hội giao cho ngành Tòa án từ năm 2014. Trong tình hình đất nước hội nhập quốc tế, xã hội ngày càng phát triển, án lệ đóng vai trò rất quan trọng trong việc giải quyết các vụ việc có tính chất pháp lý mới mà các văn bản quy phạm pháp luật của nước ta chưa theo kịp, “bù đắp những khoảng trống về luật pháp”. Hội nghị sơ kết 3 năm nhiệm vụ phát triển án lệ và lấy ý kiến đối với các bản án, các quyết định được đề xuất phát triển thành án lệ diễn ra vào ngày 17/9/2018. Ảnh: Thành Chung - TTXVN Chánh án Nguyễn Hòa Bình cho rằng, thực tiễn vi phạm và tội phạm phát triển rất nhanh so với pháp luật, nhất là thời đại cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay đã kéo theo sự phát triển của các loại tội phạm công nghệ cao, các vấn đề liên quan đến tiền ảo, tài sản ảo, các tranh chấp thương mại điện tử, vận tải công nghệ...
Ngoài ra, trong quy định pháp luật còn tồn tại những khái niệm chưa rõ ràng, có nhiều cách hiểu thì án lệ có thể giải quyết những vấn đề này. Án lệ còn giúp tạo ra những chuẩn mực pháp lý mới mà pháp luật chưa quy định, giúp Thẩm phán vận dụng trong xét xử, đảm bảo việc thực thi pháp luật được đồng bộ.
Ngày 28/10/2015, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao đã ban hành Nghị quyết số 03/2015 về quy trình lựa chọn, công bố và áp dụng án lệ. Theo đó, việc ban hành án lệ được tiến hành thông qua một quy trình hết sức chặt chẽ từ khâu rà soát, phát hiện, đề xuất án lệ đến khâu thẩm định, thông qua án lệ.
Ngày 6/4/2016, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã lựa chọn, ban hành được 6 án lệ đầu tiên và cho tới nay, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành được 16 án lệ, trong đó có 1 án lệ về hình sự, 11 án lệ về hành chính và 14 án lệ về dân sự.
"Tuy nhiên, dường như chúng ta đã quá thận trọng, quy trình để ban hành một bản án trở thành án lệ có phần khắt khe”, Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao Nguyễn Hòa Bình nhận định.
Theo ông Chu Thanh Quang, Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học, Tòa án nhân dân Tối cao, phát triển án lệ là nhiệm vụ mới của Tòa án nhân dân Tối cao theo quy định của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014 và các bộ luật, luật tố tụng năm 2015.
Việc triển khai thực hiện nhiệm vụ này được tiến hành trong bối cảnh chưa có thực tiễn để tham khảo mà chủ yếu dựa vào việc nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế để lựa chọn hướng đi phù hợp nhất với tình hình thực tế của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.
Bên cạnh đó, các bản án, quyết định của Tòa án được ban hành trước đó không nhằm mục đích để phát triển thành án lệ nên còn thiếu những lập luận, phân tích mang tính khái quát có giá trị áp dụng để giải quyết các vụ việc tương tự; cách thức viết bản án, quyết định còn có những bất cập, chưa phân tích, làm rõ những căn cứ pháp lý để Tòa án ra phán quyết, từ đó ảnh hưởng đến việc đề xuất, lựa chọn bản án, quyết định để phát triển thành án lệ. Đây là nguyên nhân dẫn đến việc số lượng các bản án, quyết định được lựa chọn, công bố là án lệ trong thời gian qua chưa nhiều, chưa đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn xét xử.
Trên thực tế, quá trình xét xử đến nay mới gần 200 bản án có viện dẫn án lệ. Theo các chuyên gia, điều này thể hiện phần nào rằng, trong thực tiễn xét xử vẫn còn có ý kiến băn khăn về giá trị pháp lý của án lệ và trách nhiệm của các Tòa án trong việc áp dụng án lệ.
Theo Tiến sĩ Phạm Quý Tỵ, Nguyên Thứ trưởng Bộ Tư pháp, sau khi các án lệ được công bố, nhiều Thẩm phán còn e ngại, lúng túng trong việc áp dụng, viện dẫn án lệ dẫn đến việc viện dẫn án lệ không thống nhất. Nguyên nhân của tình trạng này là do các Thẩm phán đã quen với việc áp dụng văn bản quy phạm pháp luật trong quá trình giải quyết, xét xử các vụ việc, chưa có kinh nghiệm viện dẫn án lệ, áp dụng án lệ.
Ngoài ra, Tiến sĩ Phạm Quý Tỵ cũng chỉ ra, Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015 không có nội dung nào quy định nào về án lệ. Nếu Thẩm phán chỉ quen với việc áp dụng văn bản quy phạm pháp luật trong quá trình giải quyết, xét xử các vụ việc, chưa có kinh nghiệm viện dẫn án lệ, áp dụng án lệ thì những quy định không thống nhất của pháp luật đã dẫn đến những khó khăn, lúng túng nhất định cho các Thẩm phán khi quyết định án lệ và áp dụng án lệ.
Theo các chuyên gia, để đẩy nhanh tiến độ phát triển án lệ, cần sửa đổi, bổ sung một số điều trong Nghị quyết số 03/2015 của Hội đồng Thẩm phán. Ông Nguyễn An, Chánh án Tòa án nhân dân tỉnh Khánh Hòa cho rằng cần quy định cụ thể theo hướng việc áp dụng án lệ là nghĩa vụ bắt buộc của Thẩm phán.
Cụ thể, khi xét xử các vụ việc liên quan đến quyết định đã trở thành án lệ, các Thẩm phán phải có trách nhiệm viện dẫn án lệ, áp dụng án lệ đó nếu nhận thấy vụ việc đang xét xử có tính tương tự. Nếu không áp dụng án lệ thì phải chỉ ra lý do chính đáng trong việc không áp dụng án lệ đã có và tự chịu trách nhiệm trong trường hợp không viện dẫn án lệ liên quan đến vụ việc mình đang xét xử.
Ngoài ra, nhiều chuyên gia cho rằng cần bổ sung Điều 6 Nghị quyết nội dung phiên họp của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao thảo luận, thông qua án lệ có thể có sự tham gia của đại diện Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Tư pháp và một số cơ quan, bộ ngành có liên quan; Hướng dẫn một khoản riêng về các trường hợp không áp dụng án lệ để tạo thuận lợi cho các Tòa án khi nghiên cứu, vận dụng trong thực tiễn xét xử; Bổ sung một điều hướng dẫn cụ thể về cách viện dẫn án lệ trong bản án, quyết định của Tòa án.
Bà Ung Thị Xuân Hương, Chánh án Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng Hội đồng tuyển chọn án lệ cần mở rộng chọn án lệ không chỉ là bản án, quyết định giám đốc thẩm mà là những bản án, quyết định sơ thẩm, phúc thẩm có hiệu lực pháp luật đáp ứng các tiêu chí để chọn lựa thành án lệ theo Nghị quyết số 03/2015 của Hội đồng Thẩm phán thì nguồn án lệ mới đa dạng, phong phú và dễ hiểu, dễ áp dụng.
Hiện sau 16 bản án lệ, Tòa án nhân dân Tối cao đang lấy ý kiến về 20 bản án, quyết định đề xuất phát triển thành án lệ. Chánh án Tòa án nhân dân Tối cao Nguyễn Hòa Bình cho biết, Tòa án nhân dân Tối cao kỳ vọng đẩy nhanh tiến trình phát triển án lệ, để mỗi năm có ít nhất từ 2 – 3 sách công bố và bình luận án lệ được xuất bản.
Bên cạnh việc nghiên cứu đơn giản hóa các quy trình; nâng cao chất lượng các bản án, quyết định của Tòa án, tạo nguồn để phát triển án lệ, Tòa án nhân dân Tối cao cũng yêu cầu các Thẩm phán, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án nâng cao nhận thức, kiến thức về giá trị pháp lý và ý nghĩa của án lệ trong việc giải quyết các vụ án hình sự, dân sự, hành chính./.
Gắn bó với đồng ruộng và đời sống văn hóa của người dân vùng cực Bắc qua nhiều thế hệ, Khẩu mang và Nếp hái là những giống lúa bản địa có giá trị kinh tế quan trọng.
Vào khoảng thời gian tầm hơn 2 tháng trở lại đây, nguồn nước đầu nguồn sông Cầu đoạn qua xã Bạch Thông, tỉnh Thái Nguyên thường xuyên chuyển sang màu trắng sữa, vịt nuôi trên sông chết bất thường khiến người dân lo lắng.
Tỉnh Phú Thọ tiếp tục huy động các nguồn lực xã hội để chăm lo cho hộ nghèo, cận nghèo và những hoàn cảnh khó khăn. Bên cạnh hỗ trợ nhà ở, sinh kế, học tập, việc rà soát từng trường hợp để có hình thức giúp đỡ phù hợp đang được chú trọng, nhằm bảo đảm chính sách an sinh đến đúng đối tượng, góp phần giảm nghèo bền vững.
Sáng 16/10, tại Phân hiệu 1, Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học xã Sơn Tây, Hội Chữ thập đỏ tỉnh Quảng Ngãi phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức Chương trình triển khai hỗ trợ bữa ăn dinh dưỡng cho trẻ em nghèo, khuyết tật.
Xã Kon Plông (tỉnh Quảng Ngãi) là xã vùng III đặc biệt khó khăn, được thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 xã Ngọk Tem, Pờ Ê và Hiếu thuộc huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum (cũ).
Những năm qua, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Phú Nghĩa là điểm sáng trong việc đồng hành và tiếp sức cho phụ nữ vùng đồng bào thiểu số vươn lên tại thành phố Đồng Nai.
Các chương trình mục tiêu quốc gia được triển khai trên địa bàn tỉnh Cao Bằng đang trở thành động lực quan trọng giúp các địa phương từng bước thay đổi diện mạo nông thôn miền núi, nâng cao chất lượng sống cho nhân dân.
Chiều 15/10, Hội đồng nhân dân tỉnh Lào Cai khóa XVII, nhiệm kỳ 2026 - 2031 tổ chức Kỳ họp thứ 6 (kỳ họp chuyên đề) và thông qua 23 nghị quyết quan trọng về phát triển kinh tế, xã hội cho những tháng còn lại của năm 2026.
Trong hai ngày 14 và 15/10/2026, tại phường Vĩnh Phước, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Cần Thơ phối hợp cùng chính quyền địa phương, các đơn vị đồng hành và Đoàn Y bác sĩ thiện nguyện thành phố Hồ Chí Minh tổ chức chương trình “Khám bệnh, chữa bệnh nhân đạo, cấp thuốc miễn phí và tặng quà từ thiện" cho người dân có hoàn cảnh khó khăn khu vực biên giới biển.
Mỗi mùa nước nổi về, những cánh đồng vùng đầu nguồn biên giới An Giang lại mênh mông sóng nước. Giữa không gian đồng quê khoáng đạt, tắm đồng trở thành thú vui của người dân và trải nghiệm độc đáo thu hút du khách.
Ngày 14/10, thông tin từ Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh cho biết, lực lượng chức năng tỉnh Gia Lai đã xác minh được thông tin trên tấm bia nhôm tìm thấy cùng hài cốt liệt sĩ tại xã Ia Dom, xác định tên liệt sĩ là Nguyễn Thanh Trì, hy sinh ngày 18/5/1970.
Từ hướng dẫn người dân cài đặt, sử dụng VNeID, thực hiện dịch vụ công trực tuyến đến hỗ trợ thanh toán không dùng tiền mặt, các tổ công nghệ số cộng đồng tại Tây Ninh đang từng bước đưa chuyển đổi số đi vào đời sống bằng những việc làm cụ thể.
Năm 2025, tỷ suất tử vong trẻ dưới 5 tuổi tại khu vực phía Tây tỉnh Gia Lai là 21,9%, cao hơn mức 14,6% ở khu vực phía Đông. Tương tự, tỷ suất tử vong trẻ dưới 1 tuổi tại khu vực phía Tây là 16,8%, trong khi khu vực phía Đông là 11,2%. Sự chênh lệch này cho thấy yêu cầu cấp thiết phải nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe trẻ em tại các địa bàn khó khăn.
Tình trạng sụt lún, sạt trượt đất tại khu vực ven hồ chứa nước Đắk Lông Thượng (xã Bảo Lâm 2, tỉnh Lâm Đồng) vẫn diễn biến phức tạp sau các đợt mưa lớn kéo dài.
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, đêm 12/10, khu vực từ Quảng Trị đến thành phố Đà Nẵng và phía Đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk, Khánh Hòa có mưa, mưa vừa với lượng mưa phổ biến 20-40mm, cục bộ có nơi mưa to đến rất to trên 80mm.
Nằm cạnh khe suối, ở khu vực trũng thấp, Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Lượng Minh, xã Lượng Minh, tỉnh Nghệ An thường xuyên đối mặt nguy cơ ngập lụt mỗi khi mưa lớn.
Mười năm gieo mầm nơi phên dậu cực Bắc và quả ngọt là ngày tựu trường của chàng trai người Mông Thò Mí Và. Đây là niềm hạnh phúc vô bờ bến của những người lính biên phòng trong hành trình chắp cánh ước mơ cho con nuôi đồn biên phòng vươn xa.
Chiều 10/10, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Quảng Trị cho biết, mưa lớn kéo dài đã gây sạt lở nhiều tuyến giao thông, chia cắt một số bản làng tại các xã miền núi, đồng thời gây thiệt hại về sản xuất nông nghiệp và công trình thủy lợi. Đặc biệt, một phụ nữ ở xã Dân Hóa bị nước lũ cuốn trôi, hiện các lực lượng chức năng đang khẩn trương tổ chức tìm kiếm.
Ngày 10/10, mưa lớn kéo dài khiến tình hình lũ trên các sông ở tỉnh Quảng Trị tiếp tục diễn biến phức tạp, nhiều ngầm tràn, tuyến đường bị ngập sâu, ảnh hưởng đến giao thông và đời sống người dân. Trước nguy cơ mất an toàn do mưa lũ, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng đang tăng cường kiểm tra, cảnh báo, triển khai các biện pháp ứng phó nhằm bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của người dân.
