Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đang trở thành động lực quan trọng để các xã Lạc Lương và Yên Trị, tỉnh Phú Thọ (trước đây là vùng Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình cũ) mở ra cơ hội phát huy hiệu quả tiềm năng, lợi thế nâng cao giá trị sản phẩm đặc trưng và sức cạnh tranh trong chuyển đổi số và hội nhập kinh tế.
Tạo giá trị gia tăng từ sản phẩm đặc trưng
Với lợi thế về điều kiện tự nhiên, vùng nguyên liệu và các sản phẩm truyền thống, nhiều Hợp tác xã, cơ sở sản xuất đã chủ động đầu tư công nghệ, đổi mới quy trình sản xuất, đẩy mạnh chế biến và hoàn thiện sản phẩm. Đây là hướng đi giúp nâng cao giá trị các sản phẩm, đáp ứng tốt hơn yêu cầu thị trường và tạo nền tảng để sản phẩm OCOP phát triển theo hướng bền vững.
Tiêu biểu là Hợp tác xã Nông nghiệp Yên Trị, được thành lập năm 2019 với 7 thành viên. Hợp tác xã tập trung phát triển vùng nguyên liệu dược liệu theo hướng sản xuất hàng hóa, đồng thời đầu tư hệ thống tưới tự động, dây chuyền chế biến và đóng gói hiện đại nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm.
Nhờ đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, các sản phẩm chủ lực như: cao xạ đen, cà gai leo, cao gắm, cao giảo cổ lam được thị trường đón nhận tích cực. Sản phẩm hiện được tiêu thụ tại nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước. Trong đó, sản phẩm cao cà gai leo đã được công nhận OCOP 4 sao.
Sản xuất mì gạo tại Hợp tác xã mỳ gạo Hùng Lô, xã Vân Phú, tỉnh Phú Thọ. Ảnh: Nguyễn Thảo/TTXVN
Ông Bùi Phi Diệp, thành viên Hội đồng quản trị Hợp tác xã Nông nghiệp Yên Trị cho biết, tham gia Chương trình OCOP đã tạo điều kiện để hợp tác xã nâng cao giá trị sản phẩm thông qua chế biến sâu và xây dựng thương hiệu. Nếu chỉ bán nguyên liệu thô, giá trị kinh tế không cao, trong khi việc đầu tư chế biến, đóng gói và hoàn thiện chuỗi giá trị giúp sản phẩm nâng cao sức cạnh tranh và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Chương trình OCOP không chỉ là chương trình đánh giá, xếp hạng sản phẩm mà còn thúc đẩy các chủ thể sản xuất thay đổi tư duy, chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa theo nhu cầu thị trường. Đây cũng là cơ hội để các địa phương phát huy thế mạnh đặc sản vùng miền, tạo ra những sản phẩm mang bản sắc riêng.
Đến nay, các địa phương thuộc vùng Yên Thủy (cũ) có 24 sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao, trong đó 4 sản phẩm đạt OCOP 4 sao. Từ những kết quả bước đầu, các địa phương đang tiếp tục tập trung nguồn lực phát triển sản phẩm theo hướng chất lượng, bền vững và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường.
Nâng cao sức cạnh tranh
Nghề làm nón ở Sai Nga đòi hỏi sự khéo kéo, tỉ mẩm. Ảnh: Nguyễn Thảo/TTXVN
Để phát triển các sản phẩm thế mạnh, những năm qua các địa phương đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất tham gia Chương trình OCOP. Trong đó, tập trung dồn điền đổi thửa, hình thành vùng sản xuất tập trung; tạo điều kiện cấp mã số vùng trồng; hỗ trợ đầu tư chế biến, bảo quản sản phẩm và tăng cường liên kết tiêu thụ theo chuỗi giá trị. Đồng thời, phối hợp với Liên minh Hợp tác xã tỉnh Phú Thọ hỗ trợ thành lập hợp tác xã mới, đầu tư hạ tầng, nâng cao năng lực quản trị và kết nối thị trường cho các chủ thể sản xuất.
Phó Chủ tịch UBND xã Yên Trị Bùi Văn Tiệp cho biết, địa phương luôn đồng hành cùng các hợp tác xã và người dân trong quá trình xây dựng sản phẩm OCOP, từ hỗ trợ mặt bằng sản xuất, xây dựng nhà xưởng, kho sơ chế đến kết nối tiêu thụ sản phẩm.
Hiện xã Yên Trị có 11 sản phẩm OCOP, trong đó nhiều sản phẩm đạt tiêu chuẩn 3 sao và 4 sao. Tuy nhiên, việc duy trì và nâng hạng sản phẩm sau khi được công nhận vẫn là thách thức đối với nhiều chủ thể sản xuất do hạn chế về nguồn lực đầu tư, đổi mới mẫu mã và hoàn thiện hồ sơ theo yêu cầu của chương trình.
Theo ông Tiệp, thời gian tới địa phương sẽ tiếp tục rà soát các sản phẩm có tiềm năng để xây dựng OCOP; hỗ trợ các hợp tác xã, hộ sản xuất hoàn thiện quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và phát triển vùng nguyên liệu ổn định. Mục tiêu là duy trì chất lượng các sản phẩm đã được công nhận, đồng thời phấn đấu có thêm sản phẩm mới và nâng hạng các sản phẩm đủ điều kiện.
Cùng chung nhận định, ông Bùi Đại Hải, Trưởng phòng Kinh tế xã Lạc Lương cho biết, trước đây địa bàn huyện Yên Thủy (cũ) có 7 sản phẩm OCOP. Sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, địa phương đã rà soát, hướng dẫn các chủ thể tiếp tục duy trì chất lượng và hoàn thiện hồ sơ đối với các sản phẩm đã được công nhận.
Phụ nữ Sai Nga, xã Cẩm Khê, giữ gìn nghề làm nón truyền thống. Ảnh: Nguyễn Thảo/TTXVN
Theo ông Hải, việc phát triển thêm sản phẩm OCOP mới còn gặp nhiều khó khăn do phần lớn là sản phẩm nông nghiệp, phụ thuộc vào điều kiện sản xuất, thị trường tiêu thụ và khả năng đầu tư của các chủ thể. Để khắc phục những hạn chế này, địa phương đang tập trung hỗ trợ các cơ sở sản xuất chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và lựa chọn các sản phẩm đặc trưng có tiềm năng để xây dựng hồ sơ OCOP trong thời gian tới.
Để Chương trình OCOP tiếp tục phát huy hiệu quả, cần có thêm cơ chế hỗ trợ về vốn, khoa học công nghệ, xúc tiến thương mại và chuyển đổi số. Đồng thời, tăng cường đào tạo kỹ năng quản trị, xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường cho các hợp tác xã, doanh nghiệp và hộ sản xuất.
Ông Bùi Đại Hải cho biết thêm, bên cạnh việc nâng cao chất lượng sản phẩm, địa phương đang khuyến khích các chủ thể OCOP tham gia sàn thương mại điện tử, hội chợ và các hoạt động xúc tiến thương mại nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ. Đây được xem là giải pháp quan trọng giúp sản phẩm OCOP tiếp cận người tiêu dùng hiệu quả hơn, từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng.
Với sự đồng hành của các cấp chính quyền cùng nỗ lực của các chủ thể sản xuất, Chương trình OCOP được kỳ vọng tiếp tục tạo động lực để các địa phương phát triển những sản phẩm đặc trưng theo hướng nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường. Qua đó, góp phần xây dựng thương hiệu cho nông sản địa phương và mở rộng cơ hội phát triển trong giai đoạn mới./.
