Những trái dâu tằm chín mọng trong vườn hữu cơ, những quả dưa lưới ngọt lành dưới chân núi Bà Đen hay đặc sản mãng cầu nổi tiếng của Tây Ninh giờ không chỉ là nông sản đơn thuần. Thông qua Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), nhiều sản vật địa phương đang được nâng tầm thành thương hiệu, kết hợp với du lịch trải nghiệm để mở thêm cơ hội phát triển kinh tế bền vững cho vùng nông thôn.
Không ngừng sáng tạo, nâng tầm sản vật địa phương
Những ngày cuối tuần, vườn dâu tằm hữu cơ 7 Săng tại xã Dương Minh Châu luôn nhộn nhịp khách tham quan. Trên diện tích không lớn nhưng hơn 300 gốc dâu tằm được chăm sóc theo phương pháp hữu cơ đã trở thành nền tảng để anh Võ Nguyên Vũ (sinh năm 1987) xây dựng mô hình kinh tế nông nghiệp kết hợp du lịch trải nghiệm đầy sáng tạo.
Mỗi năm, vườn dâu cho từ 5 - 6 đợt trái, sản lượng mỗi đợt đạt 500 - 600 kg. Thay vì bán toàn bộ cho thương lái, anh Vũ lựa chọn chế biến sâu để gia tăng giá trị sản phẩm. Từ những trái dâu tằm chín mọng, nhiều sản phẩm được tạo ra như nước ép, siro, mứt, sữa chua, rượu vang dâu tằm, mật dâu tằm... phục vụ du khách tham quan và thưởng thức tại chỗ.
Điều thu hút du khách không chỉ là sản phẩm mà còn là những trải nghiệm thực tế. Khách có thể tự tay hái dâu, tìm hiểu quy trình canh tác hữu cơ, chụp ảnh trong không gian xanh mát của khu vườn và thưởng thức các món ăn được chế biến từ nông sản ngay tại chỗ.
Anh Võ Nguyên Vũ cho biết, sau gần 10 năm làm việc trong lĩnh vực dược phẩm, đi nhiều nơi và tiếp cận nhiều mô hình kinh tế khác nhau, anh quyết định trở về quê hương khởi nghiệp trên chính mảnh đất gia đình. Qua tìm hiểu, anh nhận thấy cây dâu tằm dễ trồng, phù hợp với điều kiện khí hậu nắng nóng của Tây Ninh và có nhiều công dụng tốt cho sức khỏe.
Từ những cây dâu trồng thử nghiệm ban đầu, anh từng bước mở rộng diện tích, xây dựng thương hiệu riêng và phát triển các sản phẩm OCOP. Hiện cơ sở đã có 4 sản phẩm đạt OCOP 3 sao. Không dừng lại ở đó, anh tiếp tục nghiên cứu phát triển thêm các sản phẩm mới từ dâu tằm và các loại nông sản trong vườn như chuối, đu đủ, sơ ri; đồng thời xây dựng mô hình nuôi gà Mông bằng nguồn thức ăn từ quả dâu tằm nhằm tạo chuỗi giá trị khép kín.
Theo anh Vũ, người nông dân cần tạo ra giá trị riêng và không ngừng đổi mới. Khi du khách được tận mắt chứng kiến quy trình sản xuất, trải nghiệm và thưởng thức sản phẩm, niềm tin đối với sản phẩm địa phương sẽ được nâng lên đáng kể. Đây cũng là cách hiệu quả để mở rộng thị trường tiêu thụ trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng cao.
Tương tự, tại Baden Farm ở phường Bình Minh, mô hình nông nghiệp công nghệ cao kết hợp du lịch trải nghiệm cũng đang trở thành điểm đến thu hút nhiều du khách khi đến Tây Ninh.
Nằm ven chân núi Bà Đen, nơi có điều kiện khí hậu nắng nóng quanh năm và nguồn nước sản xuất không thực sự dồi dào, BaDen Farm đã biến những yếu tố tưởng chừng bất lợi thành lợi thế để phát triển các loại cây trồng giá trị cao như dưa lưới và nho trong hệ thống nhà màng hiện đại.
Điểm nhấn của trang trại là sản phẩm dưa lưới OCOP 3 sao được trồng theo quy trình khép kín, ứng dụng công nghệ tưới nhỏ giọt và dinh dưỡng tự động. Nhờ tận dụng nguồn nước khu vực chân núi có độ pH phù hợp cùng điều kiện nắng nhiều, nhiệt độ ổn định của Tây Ninh, trái dưa phát triển đồng đều, ruột chắc, vị ngọt thanh và hương thơm đặc trưng.
Mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch trải nghiệm tại BaDen Farm góp phần quảng bá sản phẩm OCOP và phát triển kinh tế nông thôn Tây Ninh.
Ông Nguyễn Trung Đông, Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Thương mại Dịch vụ - Nông nghiệp - Du lịch BaDen Farm cho biết, chính điều kiện tự nhiên đặc thù của vùng đất ven núi Bà Đen đã góp phần tạo nên sự khác biệt cho sản phẩm. Bên cạnh việc đáp ứng các tiêu chí về chất lượng và truy xuất nguồn gốc để đạt chuẩn OCOP 3 sao, đơn vị còn chú trọng xây dựng thương hiệu gắn với trải nghiệm thực tế để người tiêu dùng hiểu rõ hơn về quy trình sản xuất nông sản sạch.
Không chỉ dừng lại ở sản xuất, BaDen Farm còn phát triển mô hình du lịch nông nghiệp, cho phép du khách tham quan vườn nho, nhà màng dưa lưới, trực tiếp thu hoạch và thưởng thức sản phẩm ngay tại chỗ. Bên cạnh đó là không gian ẩm thực với nhiều đặc sản nổi tiếng của Tây Ninh như bánh tráng phơi sương, rau rừng, gà nướng, muối tôm và các loại nước ép trái cây tươi.
Theo ông Đông, khi du khách được tận mắt chứng kiến quy trình canh tác và trải nghiệm sản phẩm tại vườn, giá trị của nông sản không chỉ nằm ở chất lượng mà còn ở câu chuyện về vùng đất, con người và phương thức sản xuất. Đây cũng là hướng đi giúp sản phẩm OCOP gia tăng sức cạnh tranh, mở rộng thị trường tiêu thụ và tạo thêm nguồn thu cho người dân nông thôn.
Không chỉ có dâu tằm hay dưa lưới, nhiều địa phương trong tỉnh còn phát triển các mô hình vườn cây ăn trái gắn với du lịch trải nghiệm. Những vườn mãng cầu rộng lớn dưới chân núi Bà Đen, các vườn sầu riêng mang thương hiệu Bàu Đồn, hay bưởi tại Dương Minh Châu…đang từng bước khẳng định thương hiệu, góp phần đưa nông sản địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng.
Phát triển kinh tế nông thôn bền vững
Qua thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh, đến nay toàn tỉnh có 417 sản phẩm OCOP được công nhận, gồm 1 sản phẩm đạt 5 sao, 87 sản phẩm đạt 4 sao và 329 sản phẩm đạt 3 sao; đồng thời, hình thành 13 điểm trưng bày, giới thiệu và thương mại sản phẩm OCOP.
Du khách thưởng thức các món ăn và thức uống được chế biến từ dâu tằm ngay tại vườn trải nghiệm 7 Săng.
Những con số này cho thấy Chương trình Mỗi xã một sản phẩm đang từng bước khẳng định vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn của tỉnh. Không chỉ nâng cao giá trị nông sản, OCOP còn tạo điều kiện để các hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ, trang trại và hộ sản xuất xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường tiêu thụ.
Thực hiện Kế hoạch Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 -2030, Tây Ninh xác định xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại, bền vững, gắn với quá trình đô thị hóa, phát triển kinh tế - xã hội và thích ứng với biến đổi khí hậu; trong đó, phát triển kinh tế nông thôn được xác định theo hướng xanh, tuần hoàn, sinh thái và gắn với cơ cấu lại ngành nông nghiệp nhằm nâng cao thu nhập, chất lượng cuộc sống của người dân.
Tây Ninh định hướng tập trung cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, tích hợp đa giá trị, phát huy lợi thế về điều kiện tự nhiên, cảnh quan và hạ tầng kinh tế - xã hội. Riêng với Chương trình OCOP, tỉnh tiếp tục tập trung phát triển sản phẩm theo hướng chất lượng, đặc trưng, đa giá trị và thân thiện với môi trường; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ trong chế biến, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Đồng thời, ưu tiên hỗ trợ các hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ sản xuất ở khu vực khó khăn, vùng biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số tham gia phát triển sản phẩm OCOP.
Theo ông Nguyễn Hồng Thanh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh, phát triển sản phẩm OCOP không chỉ nhằm nâng cao giá trị nông sản mà còn hướng đến mục tiêu tạo việc làm, tăng thu nhập và xây dựng sinh kế bền vững cho người dân nông thôn. Việc kết nối sản phẩm OCOP với du lịch, thương mại điện tử và các kênh phân phối hiện đại sẽ giúp mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao sức cạnh tranh của nông sản địa phương trong giai đoạn mới.
Một trong những định hướng quan trọng được tỉnh xác định là gắn sản phẩm OCOP với phát triển du lịch nông thôn. Các mô hình du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm nông nghiệp sẽ tiếp tục được nhân rộng nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng thiên nhiên, văn hóa và sản vật địa phương./.
