Trong dòng chảy của thời gian, đồng bào Khmer Nam Bộ luôn là một phần không thể tách rời của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Thực hiện nhất quán chủ trương “Các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, giúp nhau cùng tiến bộ”, Đảng và Nhà nước ta ban hành các chính sách đầu tư, ưu tiên bố trí nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Nhờ đó, sau 50 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, vùng đồng bào Khmer Nam Bộ đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ, khoác lên mình diện mạo mới tươi đẹp và đầy sức sống...
Từ “vùng đất khó” đến tỉnh tiên phong
Trà Vinh có gần 32% dân số là đồng bào dân tộc Khmer, cao nhất cả nước, đã trải qua nhiều giai đoạn lịch sử với những thay đổi về mặt hành chính. Tháng 5/1992, tỉnh được tái lập, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trên con đường phát triển mới. Với xuất phát điểm thấp, kết cấu hạ tầng yếu kém từ thành thị đến nông thôn, Trà Vinh từng được xem là tỉnh nghèo, có tỷ lệ đồng bào Khmer cao và đời sống khó khăn nhất vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Tuy nhiên, bằng quyết tâm chính trị cao và sự nỗ lực của các cấp chính quyền và nhân dân, tỉnh đã đạt được những phát triển vượt bậc.
Hòa thượng Thạch Sok Xane, Phó Chủ tịch Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Chủ tịch Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước tỉnh Trà Vinh, bày tỏ niềm vui khi đời sống đồng bào Khmer ngày càng ấm no, hạnh phúc nhờ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước. Nhiều chính sách dân tộc được triển khai đồng bộ, sát thực tiễn, góp phần làm thay đổi diện mạo nông thôn, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho đồng bào Khmer. Hàng chục nghìn lượt hộ Khmer nghèo đã được hỗ trợ đất ở, nhà ở, đất sản xuất, vay vốn ưu đãi để phát triển sản xuất, học nghề từ các Chương trình 135, 134 và các Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, giúp kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số không ngừng phát triển.
Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Trà Vinh Kim Ngọc Thái cho biết, trong nhiệm kỳ 2020 - 2025, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành nhiều nghị quyết, chỉ thị, kế hoạch, chương trình hành động để phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc Khmer. Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 – 2025, đến cuối năm 2024, Trà Vinh đã xây dựng trên 200 công trình giao thông nông thôn phục vụ sản xuất, kinh doanh và dân sinh; đưa 100% xã ra khỏi địa bàn đặc biệt khó khăn; trên 1.100 hộ đồng bào dân tộc thiểu số được hỗ trợ nhà ở, đất ở; gần 1.700 hộ được hỗ trợ chuyển đổi và đào tạo nghề. Hệ thống đường giao thông liên ấp, liên xã được bê tông hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đi lại, giao thương... Con em đồng bào Khmer được tạo điều kiện tốt hơn để đến trường...
Chủ tịch UBND tỉnh Trà Vinh Lê Văn Hẳn khẳng định, đồng bào Khmer là chủ thể tích cực trong công cuộc xây dựng quê hương. Đặc biệt, trong chương trình xây dựng nông thôn mới, đồng bào Khmer luôn chấp hành các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, chung sức, đồng lòng cùng chính quyền xây dựng nông thôn mới, xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc, phát triển kinh tế và vươn lên thoát nghèo. Trong xây dựng nông thôn mới, đồng bào Khmer toàn tỉnh đã đóng góp trên 7,6 tỷ đồng, gần 20.000 ngày công lao động, hiến trên 167.000 m2 đất hoa màu để thực hiện các công trình giao thông nông thôn, trường học, nhà sinh hoạt cộng đồng; xây dựng trên 4,8 km đường, 20 cầu giao thông nông thôn với tổng kinh phí hơn 1,7 tỷ đồng; lắp đặt 549 trụ đèn đường; xây dựng 129 mô hình kinh tế bền vững với trên 1.500 hộ tham gia. Những đóng góp to lớn của đồng bào Khmer đã góp phần quan trọng đưa tỉnh Trà Vinh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới đầu tiên ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Đầu tư đồng bộ, đổi thay toàn diện
Sóc Trăng có trên 360 nghìn người dân tộc Khmer sinh sống, chiếm hơn 31% dân số của tỉnh. Nhờ sự quan tâm và những chính sách hỗ trợ đặc biệt của Đảng, Nhà nước, các bộ, ngành Trung ương và địa phương, đời sống của đồng bào Khmer Sóc Trăng sau 50 năm đất nước thống nhất đã có những đổi thay nhanh chóng, không ngừng được nâng lên cả về vật chất lẫn tinh thần...
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng trong ký ức của các bậc cao niên vùng đồng bào Khmer ở xã Vĩnh Quới, thị xã Ngã Năm, vẫn còn vẹn nguyên những kỷ niệm về sự đùm bọc của đồng bào đối với các chiến sĩ cách mạng trong giai đoạn kháng chiến. Ông Nguyễn Công Tạo, nguyên du kích xã Vĩnh Quới, hồi tưởng lại những năm tháng được người dân và các vị sư sãi giúp đỡ, đóng góp gạo, muối nuôi chiến sĩ... Trong đó, nổi bật là chùa Ô Chumaram Prếk Chếk (chùa Ô Chum) tại xã bị bom đạn nhiều lần tàn phá, là nơi nuôi dưỡng nhiều chiến sĩ cách mạng kiên trung, kiên trì bám trụ, đấu tranh.
Sau 50 năm thống nhất, xã Vĩnh Quới đã có những bước phát triển vượt bậc, khoác lên mình diện mạo mới của một vùng quê cách mạng khởi sắc. Đến năm 2025, tỷ lệ lao động trong độ tuổi có việc làm thường xuyên của xã đạt hơn 98%; hơn 99,8% hộ được sử dụng nước hợp vệ sinh. Nhờ được Nhà nước hỗ trợ nhà ở, tiếp cận vốn vay, kinh tế của người dân đã khởi sắc và xã đã hoàn thành xây dựng nông thôn mới nâng cao.
Không chỉ ở Vĩnh Quới, mà ở nhiều vùng đồng bào dân tộc Khmer khác tại Sóc Trăng, nhờ sự đầu tư từ các chương trình chính sách dân tộc, chương trình giảm nghèo, những con đường sình lầy, trường học mái lá xưa kia đã được thay thế bằng đường nhựa, trường học, nhà dân khang trang, trạm y tế được trang bị đầy đủ. Đặc biệt, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số giai đoạn 2021 - 2025 đã giúp nhiều hộ nghèo chuyển đổi sinh kế, mang lại sự phấn khởi cho đồng bào Khmer.
Xã Phú Mỹ, huyện Mỹ Tú, nơi có trên 93% dân số là đồng bào Khmer, cũng chứng kiến những đổi mới không ngừng. Ông Lý Đương, ấp Bưng Cóc bày tỏ: “Nhờ Nhà nước đầu tư hạ tầng giao thông nông thôn, việc giao thương, học hành, khám chữa bệnh trở nên dễ dàng hơn. Nhiều chính sách đã tạo điều kiện cho đồng bào vươn lên phát triển kinh tế, nâng cao đời sống”.
Ông Thạch Minh Lây, Phó Chủ tịch UBND xã Phú Mỹ cho biết, từ các nguồn vốn đầu tư, đặc biệt là 3 chương trình mục tiêu quốc gia, các tuyến đường trục xã, liên xã, đường ấp đã được nhựa hóa hoặc bê tông hóa. Bên cạnh đó, đồng bào Khmer đã triển khai nhiều mô hình kinh tế hiệu quả như: trồng lúa đặc sản, nuôi bò thịt, bò sữa. Đến cuối năm 2024, thu nhập bình quân đầu người của xã đạt trên 63 triệu đồng/người/năm, hộ nghèo chỉ còn 0,15%.
Ông Lâm Hoàng Mẫu, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Sóc Trăng cho biết, giai đoạn 2020 - 2025, tỉnh đã tập trung đầu tư vào kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội vùng đồng bào Khmer, xây dựng trên 400 công trình hạ tầng, tổng nguồn vốn trên 327 tỷ đồng. Nhờ sự quan tâm hỗ trợ của Đảng và Nhà nước, Sóc Trăng đã đạt được những chuyển biến tích cực trong đời sống kinh tế - xã hội của đồng bào Khmer, hộ nghèo giảm, kết cấu hạ tầng được đầu tư hoàn thiện.
Bí thư Tỉnh ủy Sóc Trăng Lâm Văn Mẫn khẳng định, tỉnh sẽ tiếp tục quan tâm đặc biệt đến phát triển hạ tầng, thiết chế văn hóa vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tập trung nguồn lực phát triển kinh tế-xã hội, nhân rộng các mô hình giảm nghèo hiệu quả; phấn đấu đến cuối tháng 6/2025, tỉnh hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát, trong đó trên 50% số căn nhà thuộc diện hộ đồng bào Khmer. Sóc Trăng cũng tiếp tục bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp, di sản văn hóa của dân tộc, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Đoàn kết để vươn lên
Cùng với người dân cả nước, đồng bào Khmer Bạc Liêu đang tràn đầy niềm hân hoan chuẩn bị đón mừng kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Sau 50 năm thống nhất, sự đổi thay của phum, sóc, sự phát triển của quê hương đã tiếp thêm động lực cho đồng bào Khmer vững tin vào tương lai phồn thịnh, đoàn kết cùng các dân tộc anh em xây dựng quê hương dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Bạc Liêu có nhiều dân tộc thiểu số; trong đó đồng bào Khmer chiếm số lượng đông nhất với trên 17.000 hộ, bằng 7,6% dân số toàn tỉnh. Chủ tịch UBND tỉnh Bạc Liêu Phạm Văn Thiều cho biết, tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh nói chung và vùng đồng bào dân tộc thiểu số nói riêng cơ bản ổn định, phát triển. Việc thực hiện chính sách dân tộc và các phong trào thi đua gắn với phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số đã phát huy hiệu quả, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân, làm khởi sắc diện mạo phum, sóc, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa .
Nhờ sự tham mưu của các cấp chính quyền, đoàn thể, các chính sách của Đảng, Nhà nước đến với đồng bào ngày càng hiệu quả và nhanh chóng hơn, tạo điều kiện cho hộ đồng bào Khmer nghèo phát triển kinh tế và vươn lên làm giàu. Đảng bộ tỉnh Bạc Liêu luôn xác định, đoàn kết các dân tộc là nguồn sức mạnh to lớn và ưu tiên đầu tư phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Hằng năm, tỉnh Bạc Liêu đều ưu tiên nguồn lực đầu tư phát triển giao thông, kết cấu hạ tầng, giảm nghèo, giải quyết an sinh xã hội, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào. Trong giai đoạn 2021 - 2024, tỉnh đã phân bổ 160 tỷ đồng thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, giúp thu nhập bình quân đầu người của các hộ dân tộc Khmer trồng lúa tăng 20% so với năm 2021.
Chương trình xây dựng nông thôn mới cũng đạt được những bước tiến đáng kể nhờ nguồn vốn đầu tư 747,3 tỷ đồng từ Trung ương và tỉnh. Đến nay, 13/14 đơn vị cấp xã thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số đã hoàn thành các tiêu chí và được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới, cùng với các phường, thị trấn đạt chuẩn văn minh đô thị.
Xã Ninh Thạnh Lợi, huyện Hồng Dân là một minh chứng rõ nét cho sự “thay da, đổi thịt” từ một vùng quê nghèo, lạc hậu trở thành một vùng quê tràn đầy sức sống. Những vùng đất nhiễm phèn nay đã được chuyển đổi sang mô hình tôm – lúa, mang lại cuộc sống ấm no cho người dân. Nhiều gia đình đồng bào Khmer đã hiến đất để xây dựng đường giao thông khang trang, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi lại, học hành và giao thương...
Ông Danh Cáo, xã Ninh Thạnh Lợi chia sẻ, sự thay đổi phát triển hôm nay là nhờ các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước cùng sự đồng lòng của người dân, cơ sở hạ tầng được đầu tư kiên cố, phục vụ tốt nhu cầu sinh hoạt và thụ hưởng của người dân... Sau 50 năm đất nước thống nhất, kinh tế - xã hội vùng đồng bào Khmer trong tỉnh được đầu tư phát triển không ngừng.
Năm mươi năm thống nhất đất nước, vùng đồng bào Khmer Nam Bộ đã có những bước phát triển vượt bậc và toàn diện. Đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào Khmer ngày càng khởi sắc, các phum, sóc nghèo khó ngày nào nay đã khoác lên mình diện mạo mới. Những đổi thay tích cực này là minh chứng cho chủ trương, chính sách dân tộc đúng đắn, tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường vươn lên của đồng bào dân tộc Khmer, đóng góp thêm nguồn lực xây dựng đất nước càng giàu mạnh.
Thanh Hòa – Trung Hiếu – Chanh Đa – Tuấn Phi
