Những năm gần đây, diện mạo nông thôn tại nhiều xã miền núi Nghệ An đang từng ngày khởi sắc. Những con đường đất lầy lội nay được bê tông hóa. Điện, nước sinh hoạt, trường lớp, trạm y tế được đầu tư đồng bộ. Đời sống người dân từng bước ổn định hơn. Trong dòng chảy đổi thay ấy, Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững được xem là "điểm tựa" quan trọng, góp phần thúc đẩy xây dựng nông thôn mới, đặc biệt tại các địa bàn khó khăn.
Đời sống người dân từng bước khởi sắc
Trong giai đoạn 2021-2024, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh Nghệ An giảm từ 7,8% xuống còn 4,16%, bình quân giảm 1,21% mỗi năm. Đáng chú ý, tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số giảm từ 38,58% năm 2021 xuống 24,92% năm 2024, bình quân giảm 4,55% mỗi năm, vượt chỉ tiêu đề ra.
Đến cuối năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh còn khoảng 3,13%; khu vực miền núi còn 8,66%. Với đồng bào dân tộc thiểu số, tỷ lệ hộ nghèo ước còn 23,01%, tiếp tục đáp ứng mục tiêu đề ra, tạo nền tảng quan trọng để Nghệ An tiến tới giảm nghèo bền vững. Kết quả này cho thấy các chính sách giảm nghèo, nhất là các giải pháp hỗ trợ sinh kế, phát triển sản xuất ở vùng khó khăn, đã bám sát nhu cầu thực tế và phát huy hiệu quả rõ nét.
Một trong những yếu tố then chốt giúp công tác giảm nghèo ở Nghệ An đạt kết quả tích cực là việc tập trung đầu tư cho hạ tầng thiết yếu. Đến tháng 11/2025, các mục tiêu, chỉ tiêu chủ yếu của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững trên địa bàn tỉnh cơ bản hoàn thành. Nguồn lực được ưu tiên cho các công trình giao thông nông thôn, trường học, cơ sở y tế, điện, thủy lợi, là những “nút thắt” mang tính nền tảng đối với giảm nghèo đa chiều. Khi hạ tầng được cải thiện, cơ hội phát triển sản xuất, tiếp cận thị trường và dịch vụ xã hội cơ bản của người dân cũng được mở rộng.
Song song với đầu tư hạ tầng, tỉnh Nghệ An chú trọng thúc đẩy sinh kế, tạo việc làm bền vững. Giai đoạn 2021–2025, các chương trình mục tiêu quốc gia đã hỗ trợ xây dựng và nhân rộng khoảng 15–20 mô hình, dự án giảm nghèo gắn với phát triển sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, du lịch, khởi nghiệp và khởi sự kinh doanh, qua đó giúp nhiều hộ nghèo từng bước vươn lên ổn định cuộc sống.
Tại xã Con Cuông, gia đình anh Vi Văn Hòa trước đây thuộc diện hộ nghèo, cuộc sống chủ yếu dựa vào nương rẫy nên thu nhập bấp bênh. “Được Nhà nước hỗ trợ giống cây, hướng dẫn trồng rừng và làm chuồng trại chăn nuôi, lại có đường đi thuận lợi hơn nên sản phẩm bán được giá hơn. Nhờ đó, mấy năm nay gia đình tôi đã thoát nghèo, cuộc sống ổn định hơn, con cái được đi học đầy đủ”, anh Vi Văn Hòa chia sẻ.
Tại xã Quỳ Châu, bà Lô Thị Hường cũng từng nhiều năm loay hoay với cái nghèo. Nhờ được hỗ trợ mô hình chăn nuôi và tập huấn kỹ thuật sản xuất, gia đình bà từng bước có thêm thu nhập ổn định. “Quan trọng nhất là được hướng dẫn cách làm ăn lâu dài. Giờ gia đình tôi không chỉ thoát nghèo mà còn có điều kiện sửa nhà, đầu tư cho con cái học hành,” bà Hường nói.
Những câu chuyện đời thường ấy cho thấy, khi chính sách giảm nghèo được triển khai đúng đối tượng, đúng nhu cầu, người dân không chỉ nhận hỗ trợ mà còn chủ động vươn lên, tạo sinh kế bền vững cho chính mình.
Để miền núi vươn lên, hạn chế tái nghèo
Thực tế cho thấy, khu vực vùng cao, miền núi Nghệ An có điều kiện tự nhiên phức tạp, thường xuyên chịu tác động của thiên tai; trong khi xuất phát điểm kinh tế thấp, sinh kế của người dân chưa thật sự ổn định. Đây là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ tái nghèo, đòi hỏi công tác giảm nghèo phải có tầm nhìn dài hạn và giải pháp đồng bộ. Trước thực tế đó, tỉnh Nghệ An đã chuyển mạnh từ hỗ trợ ngắn hạn sang phát triển sinh kế bền vững, phù hợp với điều kiện tự nhiên và đặc thù từng vùng.
Đặc biệt trong giai đoạn 2021-2025, Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững được tỉnh Nghệ An triển khai thông qua 7 dự án và 11 tiểu dự án thành phần, tạo tác động toàn diện đến phát triển kinh tế – xã hội ở nhiều địa phương như các dự án: Hỗ trợ phát triển sản xuất, nâng cao sinh kế và đa dạng hóa sinh kế; Phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội các vùng khó khăn; Hỗ trợ phát triển y tế, giáo dục, văn hóa, xã hội, truyền thông và nâng cao năng lực... Chương trình đã trở thành “bệ đỡ” giúp các xã miền núi từng bước hoàn thành các tiêu chí xây dựng nông thôn mới, nhất là những tiêu chí khó như: Thu nhập, tỷ lệ hộ nghèo, lao động có việc làm và môi trường.
Bên cạnh đó, Nghệ An cũng ưu tiên phát triển nông – lâm nghiệp đặc thù, kinh tế rừng, trồng và chế biến dược liệu, chăn nuôi phù hợp với địa hình miền núi; đồng thời xây dựng các mô hình giảm nghèo gắn với chuỗi giá trị, liên kết sản xuất – chế biến – tiêu thụ. Đồng thời, đầu tư hạ tầng thiết yếu tiếp tục được xác định là điều kiện tiên quyết để thoát nghèo bền vững. Trọng tâm là giao thông nông thôn, thủy lợi nhỏ, điện, nước sinh hoạt, thông tin liên lạc và hạ tầng số tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, qua đó mở rộng không gian phát triển và thu hút doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia phát triển kinh tế vùng cao.
Một giải pháp quan trọng khác là tăng cường đào tạo nhằm nâng cao năng lực, kỹ năng cho người dân. Đây là yếu tố mang tính quyết định nhằm hạn chế tái nghèo. Cùng với hỗ trợ vốn và phương tiện sản xuất, tỉnh chú trọng đào tạo nghề gắn với nhu cầu thị trường, chuyển giao khoa học – kỹ thuật, giúp người dân nâng cao khả năng thích ứng trước biến đổi khí hậu và biến động thị trường.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Phùng Thành Vinh nhấn mạnh: “Những kết quả của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững không chỉ mang ý nghĩa kinh tế – xã hội trước mắt, mà còn đóng vai trò then chốt trong xây dựng nông thôn mới bền vững, bảo đảm không để ai bị bỏ lại phía sau, đặc biệt tại các địa bàn miền núi, vùng khó khăn của tỉnh”.
Với cách tiếp cận vấn đề tổng thể cùng việc triển khai những giải pháp lấy người dân làm trung tâm, công tác giảm nghèo ở Nghệ An đang từng bước đi vào chiều sâu, góp phần tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân trên toàn tỉnh./.
