Gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc ít người ở vùng biên viễn

Những ngày lễ, tết dân tộc Cống, trẻ em và người lớn đều diện trang phục truyền thống sặc sỡ để đi hội. Ảnh: Trần Văn Hoàng-TTXVN
Những ngày lễ, tết dân tộc Cống, trẻ em và người lớn đều diện trang phục truyền thống sặc sỡ để đi hội. Ảnh: Trần Văn Hoàng-TTXVN

Nằm ở vùng biên viễn, Lai Châu có 20 dân tộc cùng sinh sống, với hơn 84% đồng bào dân tộc thiểu số đã tạo nên một kho tàng văn hóa đặc sắc, độc đáo của các dân tộc. Những năm qua, tỉnh luôn chú trọng bảo tồn, phát huy giá trị truyền thống văn hóa các dân tộc, đặc biệt các dân tộc ít người.

Gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc ít người ở vùng biên viễn ảnh 1Phụ nữ dân tộc Cống trong trang phục truyền thống của dân tộc để đi chơi hội. Ảnh: Trần Văn Hoàng-TTXVN

Độc đáo văn hóa các dân tộc

Toàn tỉnh Lai Châu có 4 dân tộc có số dân dưới 10.000 người gồm: Cống, Mảng, SiLa và Lự. Mỗi dân tộc đều có những giá trị bản sắc văn hóa độc đáo riêng được thể hiện qua trang phục, không gian kiến trúc nhà ở, chữ viết, âm nhạc, ẩm thực, các nghề truyền thống (dệt, đan lát, rèn) và văn hóa văn nghệ.

Dân tộc Lự ở Lai Châu có gần 7.000 nhân khẩu sinh sống tập trung ở huyện Tam Đường, Sìn Hồ. Đến nay, đồng bào Lự còn lưu giữ được nhiều giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp như: các lễ hội, kiến trúc nhà sàn truyền thống, nghề dệt thủ công, trang phục, tiếng nói, nghệ thuật trình diễn dân gian...

Gần 70 tuổi nhưng nhiều năm nay nghệ nhân Lò Thị Son (dân tộc Lự, ở bản Nà Khum, xã Bản Hon, huyện Tam Đường)  vẫn miệt mài với các lớp học truyền dạy văn hóa. Nghệ nhân Lò Thị Son chia sẻ: Giữ gìn điệu múa, câu hò của cha ông để lại, bà đã truyền dạy lại cho thế hệ trẻ vào những buổi học ở nhà văn hóa. Nhìn thấy các cháu học sinh chăm chỉ học, bà thấy vui lắm!

Cùng với các lớp truyền dạy văn hóa, người Lự còn quan tâm đến bảo tồn trang phục truyền thống được làm thủ công từ đôi bàn tay khéo léo của người phụ nữ với những họa tiết hoa văn tinh xảo, độc đáo. Phụ nữ Lự thường mặc áo màu chàm, xẻ ngực, vạt trái đè lên vạt phải và được buộc thắt bởi những dây tua sặc sỡ.

Chị Lò Thị Đi, cán bộ văn hóa xã Bản Hon, huyện Tam Đường cho biết: Hàng ngày, phụ nữ Lự thường mặc váy áo chàm thêu móc đơn giản để thuận tiện cho công việc. Vào dịp lễ, tết, hoặc khi gia đình có khách quý, người phụ nữ mặc váy hai lớp với hoa văn trang trí ba tầng trông rất bắt mắt.

Gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc ít người ở vùng biên viễn ảnh 2Cộng đồng người Cống ở xã Nậm Khao, huyện Mường Tè (Lai Châu) chú trọng truyền dạy văn hoá cho lớp trẻ. Ảnh: Trần Văn Hoàng-TTXVN

Đối với dân tộc Cống (dân tộc ít người) ở Lai Châu, trải qua bao thăng trầm của thời gian, nền văn hóa bản địa lâu đời với nhiều phong tục, tập quán độc đáo vẫn được lưu giữ. Bộ trang phục dân tộc Cống được làm từ vải sợi thiên nhiên (bông, lanh) rồi nhuộm chàm. Thân áo được viền họa tiết dọc theo cổ áo, viền cánh tay. Eo lưng thắt dây màu xanh và chiếc váy trang trí những hoa văn có ý nghĩa tượng trưng cho cuộc sống của con người gắn kết với thiên nhiên.

Gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc ít người ở vùng biên viễn ảnh 3Ngày lễ, tết truyền thống dân tộc, bà con dân tộc Cống ở xã Nậm Khao, huyện Mường Tè (Lai Châu) tổ chức gõ chiêng, múa xoè vui nhộn. Ảnh: Trần Văn Hoàng-TTXVN

Ý nghĩa nhất trong bộ trang phục là chiếc khăn piêu thổ cẩm được thêu tay cầu kỳ. Khăn piêu của dân tộc Cống không vắt gập như của dân tộc Thái mà được quấn tròn xung quanh đầu sao cho đoạn họa tiết tỉ mẩn, công phu nhất lộ ra phía trước mặt và thả ở tà sau gáy thiếu nữ Cống, làm nên nét đẹp riêng biệt chỉ có ở dân tộc này.

Bà Lò Thị Phương, bản Xám Láng, xã Nậm Khao, huyện Mường Tè cho hay: Dân tộc Cống có nhiều nét văn hóa đặc sắc nhưng độc đáo nhất là trang phục và văn nghệ dân gian. Nhằm gìn giữ bản sắc dân tộc, bản thành lập đội văn nghệ có 10 người tham gia. Vào buổi tối, các chị tập trung ở nhà văn hóa để tập luyện và truyền dạy lại cho các cháu để thế hệ sau luôn nhớ đến cội nguồn dân tộc.

Gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc ít người ở vùng biên viễn ảnh 4Những ngày lễ, tết dân tộc Cống, trẻ em và người lớn đều diện trang phục truyền thống sặc sỡ để đi hội. Ảnh: Trần Văn Hoàng-TTXVN
Gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc ít người ở vùng biên viễn ảnh 5Những trang trí bằng bạc được trang trí đẹp mắt trên trang phục của phụ nữ dân tộc Cống. Ảnh: Trần Văn Hoàng-TTXVN

Chú trọng bảo tồn

Thực tế cho thấy, những dân tộc ít người trên địa bàn tỉnh Lai Châu luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước và các cấp, ngành thông qua các chương trình, dự án phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội.

Cùng với sự nỗ lực của nhân dân các dân tộc, tỉnh Lai Châu đã triển khai nhiều giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị bản sắc văn hóa các dân tộc gắn với phát triển du lịch cộng đồng giai đoạn 2021-2025, định hướng đến 2030.

Đến nay, Lai Châu có 5 Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia gồm: Nghệ thuật múa Xòe, Trò chơi kéo co của dân tộc Thái, Lễ Tủ Cải của đồng bào dân tộc Dao, Lễ hội Gầu Tào của người Mông và Nghề dệt thổ cẩm của dân tộc Lự. Tỉnh tổ chức hàng chục lớp truyền dạy văn hóa phi vật thể để các dân tộc phục dựng, bảo tồn 16 lễ hội tiêu biểu và duy trì thường niên 40 lễ hội hàng năm. Điển hình như: Lễ cúng Thánh thạch của người Hà Nhì; Lễ mừng cơm mới của người Si La; Lễ hội Hạn Khuống, Nàng Han của đồng bào Thái, lễ hội Xên Mường…

Gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc ít người ở vùng biên viễn ảnh 6Những sản phẩm thổ cẩm mang đậm nét văn hóa đặc sắc của người Lự, được coi là thước đo tiêu chuẩn đánh giá sự khéo léo của người phụ nữ nơi đây. Ảnh: Việt Hoàng - TTXVN

Đặc biệt, từ ngày 3 - 5/11, lần đầu tiên Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với tỉnh Lai Châu tổ chức Ngày hội Văn hóa các dân tộc có số dân dưới 10.000 người tại Lai Châu nhằm thực hiện chính sách đoàn kết, bình đẳng giữa các dân tộc.

Theo Nhà nghiên cứu văn hóa Đỗ Thị Tấc, nguyên Chủ tịch Hội Văn học - Nghệ thuật tỉnh Lai Châu, sự kiện với sự tham gia của 14 dân tộc và 13 tỉnh, thành trong cả nước là hoạt động có ý nghĩa quan trọng khơi dậy niềm tự hào về văn hóa của dân tộc trong đồng bào. Đồng thời, Ngày hội giới thiệu, quảng bá các di sản văn hóa độc đáo của các dân tộc thiểu số ở Lai Châu tới bạn bè gần, xa.

Nhà nghiên cứu văn hóa Đỗ Thị Tấc nhấn mạnh, để bảo tồn các di sản văn hóa đặc trưng và tiêu biểu của các dân tộc này, cần đưa chức năng, nhiệm vụ bảo tồn, bảo vệ di sản văn hóa về đúng môi trường và đối tượng, đó là các thôn, bản và nhân dân bởi văn hóa sinh ra ở đâu thì chỉ sống và phát triển ở môi trường đó. Nhà nước cần có cơ chế hỗ trợ về vật chất, định hướng và quản lý để các di sản văn hóa đồng hành, phát huy cùng du lịch trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Bà Lò Thị Vương, nguyên Phó trưởng Ban Dân tộc tỉnh Lai Châu cho hay, Ngày hội Văn hóa các dân tộc có số dân dưới 10.000 người được tổ chức nhằm tôn vinh, phát huy giá trị bản sắc các dân tộc rất ít người, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc, tăng cường sức mạnh khối đại đoàn kết các dân tộc. Đây là dịp giới thiệu, quảng bá tới bạn bè trong nước và quốc tế về tiềm năng, thế mạnh phát triển văn hóa, thể thao, du lịch, văn hóa truyền thống các dân tộc trong công cuộc đổi mới hội nhập và phát triển, nhất là các dân tộc có số dân dưới 10.000 người. Tuy nhiên, việc tổ chức Ngày hội Văn hóa này cần được triển khai liên tục, thường xuyên hơn nữa. Các hoạt động tại Ngày hội sẽ giúp các dân tộc ít người gặp gỡ, chia sẻ, tìm hiểu văn hóa của nhau, từ đó giúp họ có ý thức, niềm tự hào dân tộc trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị truyền thống.

Việt Hoàng

Việt Hoàng ((TTXVN))

Có thể bạn quan tâm

Văn hóa kết nối cộng đồng, lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết

Văn hóa kết nối cộng đồng, lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết

Từ tiếng khèn, điệu múa xòe, khung cửi dệt thổ cẩm ở bản làng miền Tây đến câu hát ví, giặm mộc mạc nơi quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh, mỗi vùng quê Nghệ An đều lưu giữ những nét văn hóa riêng, tạo nên sự phong phú trong đời sống cộng đồng.

Sức hút từ ngày hội đua Ghe Ngo trên sông Láng Thé

Sức hút từ ngày hội đua Ghe Ngo trên sông Láng Thé

Ngày 21/11, tại khu vực sông Láng Thé (đoạn xã Bình Phú tiếp giáp phường Nguyệt Hóa), UBND tỉnh Vĩnh Long tổ chức khai mạc Giải đua Ghe Ngo tỉnh Vĩnh Long mở rộng - Cúp Bivina năm 2026 với sự tham dự của hơn 1.200 huấn luyện viên, vận động viên.

Sức nóng trên bến dưới thuyền trước Lễ hội Ok Om Bok

Sức nóng trên bến dưới thuyền trước Lễ hội Ok Om Bok

Chỉ còn ít ngày nữa, Lễ hội Ok Om Bok - Đua ghe Ngo thành phố Cần Thơ năm 2026 sẽ chính thức khai hội. Từ khắp các phum, sóc đến khu vực trung tâm lễ hội tại hai phường Phú Lợi và Sóc Trăng, không khí chuẩn bị đang diễn ra khẩn trương, rộn ràng.

Lan tỏa văn hóa dân tộc thiểu số trong học đường

Lan tỏa văn hóa dân tộc thiểu số trong học đường

Tại Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Bù Gia Mập (thành phố Đồng Nai), hành trình đưa nhạc cụ truyền thống và văn hóa dân gian đến gần hơn với học sinh đang được đẩy mạnh.

Kết nối, lan tỏa giá trị di sản văn hóa các dân tộc

Kết nối, lan tỏa giá trị di sản văn hóa các dân tộc

Trưng bày chuyên đề “Văn hóa Đắk Lắk - Thống nhất trong đa dạng” đang diễn ra tại tỉnh Vĩnh Long mang đến cho công chúng những hình ảnh, tư liệu và hiện vật tiêu biểu về đời sống, bản sắc văn hóa các dân tộc Tây Nguyên. 

Kết nối, lan tỏa giá trị di sản văn hóa các dân tộc

Kết nối, lan tỏa giá trị di sản văn hóa các dân tộc

Ngày 18/11, tại Bảo tàng Văn hóa dân tộc Khmer (phường Nguyệt Hóa), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long tổ chức hoạt động kỷ niệm Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11), Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam (18-24/11) và Lễ hội Ok Om Bok năm 2026 của đồng bào Khmer.

Sôi động lễ hội đua mảng trên sông Gâm giữa núi rừng Bắc Mê

Sôi động lễ hội đua mảng trên sông Gâm giữa núi rừng Bắc Mê

Ngày 8/11, Lễ hội đua mảng trên sông Gâm năm 2026 tại xã Bắc Mê (tỉnh Tuyên Quang) thu hút đông đảo người dân và du khách. Những màn tranh tài quyết liệt, nhịp chèo mạnh mẽ cùng tiếng cổ vũ náo nhiệt tạo nên không khí sôi động, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.

Đánh thức hương trà Đồng Phúc

Đánh thức hương trà Đồng Phúc

Ngày 6/11, tại xã Đồng Phúc, tỉnh Thái Nguyên diễn ra Chương trình “Đồng Phúc mùa vàng - Hương trà giữa tầng mây” và nghi thức đặc biệt “Đánh thức hương trà”. Đây là một trong những hoạt động hưởng ứng Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.

Đa dạng hoạt động quảng bá tiềm năng du lịch địa phương

Đa dạng hoạt động quảng bá tiềm năng du lịch địa phương

Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 (24/11), tỉnh Phú Thọ tổ chức nhiều hoạt động gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, tạo không gian để người dân tham gia, trải nghiệm.

Sắc màu văn hóa các dân tộc hội tụ tại Tuyên Quang

Sắc màu văn hóa các dân tộc hội tụ tại Tuyên Quang

Từ những thôn, bản vùng cao biên giới đến các khu dân cư miền núi, đô thị, tỉnh Tuyên Quang đang triển khai chuỗi hoạt động Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026.

Ấm tình quân dân từ những lời ca nơi biên cương

Ấm tình quân dân từ những lời ca nơi biên cương

Những ngày cuối tháng 10, giữa tiết trời se lạnh của vùng cao nguyên đá, tiếng hát của những nghệ sĩ, diễn viên Đoàn Văn công Bộ đội Biên phòng đã mang đến không khí ấm áp, rộn ràng cho các bản làng biên giới tỉnh Tuyên Quang.