Gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc ít người ở vùng biên viễn

Những ngày lễ, tết dân tộc Cống, trẻ em và người lớn đều diện trang phục truyền thống sặc sỡ để đi hội. Ảnh: Trần Văn Hoàng-TTXVN
Những ngày lễ, tết dân tộc Cống, trẻ em và người lớn đều diện trang phục truyền thống sặc sỡ để đi hội. Ảnh: Trần Văn Hoàng-TTXVN

Nằm ở vùng biên viễn, Lai Châu có 20 dân tộc cùng sinh sống, với hơn 84% đồng bào dân tộc thiểu số đã tạo nên một kho tàng văn hóa đặc sắc, độc đáo của các dân tộc. Những năm qua, tỉnh luôn chú trọng bảo tồn, phát huy giá trị truyền thống văn hóa các dân tộc, đặc biệt các dân tộc ít người.

Gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc ít người ở vùng biên viễn ảnh 1Phụ nữ dân tộc Cống trong trang phục truyền thống của dân tộc để đi chơi hội. Ảnh: Trần Văn Hoàng-TTXVN

Độc đáo văn hóa các dân tộc

Toàn tỉnh Lai Châu có 4 dân tộc có số dân dưới 10.000 người gồm: Cống, Mảng, SiLaLự. Mỗi dân tộc đều có những giá trị bản sắc văn hóa độc đáo riêng được thể hiện qua trang phục, không gian kiến trúc nhà ở, chữ viết, âm nhạc, ẩm thực, các nghề truyền thống (dệt, đan lát, rèn) và văn hóa văn nghệ.

Dân tộc Lự ở Lai Châu có gần 7.000 nhân khẩu sinh sống tập trung ở huyện Tam Đường, Sìn Hồ. Đến nay, đồng bào Lự còn lưu giữ được nhiều giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp như: các lễ hội, kiến trúc nhà sàn truyền thống, nghề dệt thủ công, trang phục, tiếng nói, nghệ thuật trình diễn dân gian...

Gần 70 tuổi nhưng nhiều năm nay nghệ nhân Lò Thị Son (dân tộc Lự, ở bản Nà Khum, xã Bản Hon, huyện Tam Đường)  vẫn miệt mài với các lớp học truyền dạy văn hóa. Nghệ nhân Lò Thị Son chia sẻ: Giữ gìn điệu múa, câu hò của cha ông để lại, bà đã truyền dạy lại cho thế hệ trẻ vào những buổi học ở nhà văn hóa. Nhìn thấy các cháu học sinh chăm chỉ học, bà thấy vui lắm!

Cùng với các lớp truyền dạy văn hóa, người Lự còn quan tâm đến bảo tồn trang phục truyền thống được làm thủ công từ đôi bàn tay khéo léo của người phụ nữ với những họa tiết hoa văn tinh xảo, độc đáo. Phụ nữ Lự thường mặc áo màu chàm, xẻ ngực, vạt trái đè lên vạt phải và được buộc thắt bởi những dây tua sặc sỡ.

Chị Lò Thị Đi, cán bộ văn hóa xã Bản Hon, huyện Tam Đường cho biết: Hàng ngày, phụ nữ Lự thường mặc váy áo chàm thêu móc đơn giản để thuận tiện cho công việc. Vào dịp lễ, tết, hoặc khi gia đình có khách quý, người phụ nữ mặc váy hai lớp với hoa văn trang trí ba tầng trông rất bắt mắt.

Gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc ít người ở vùng biên viễn ảnh 2Cộng đồng người Cống ở xã Nậm Khao, huyện Mường Tè (Lai Châu) chú trọng truyền dạy văn hoá cho lớp trẻ. Ảnh: Trần Văn Hoàng-TTXVN

Đối với dân tộc Cống (dân tộc ít người) ở Lai Châu, trải qua bao thăng trầm của thời gian, nền văn hóa bản địa lâu đời với nhiều phong tục, tập quán độc đáo vẫn được lưu giữ. Bộ trang phục dân tộc Cống được làm từ vải sợi thiên nhiên (bông, lanh) rồi nhuộm chàm. Thân áo được viền họa tiết dọc theo cổ áo, viền cánh tay. Eo lưng thắt dây màu xanh và chiếc váy trang trí những hoa văn có ý nghĩa tượng trưng cho cuộc sống của con người gắn kết với thiên nhiên.

Gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc ít người ở vùng biên viễn ảnh 3Ngày lễ, tết truyền thống dân tộc, bà con dân tộc Cống ở xã Nậm Khao, huyện Mường Tè (Lai Châu) tổ chức gõ chiêng, múa xoè vui nhộn. Ảnh: Trần Văn Hoàng-TTXVN

Ý nghĩa nhất trong bộ trang phục là chiếc khăn piêu thổ cẩm được thêu tay cầu kỳ. Khăn piêu của dân tộc Cống không vắt gập như của dân tộc Thái mà được quấn tròn xung quanh đầu sao cho đoạn họa tiết tỉ mẩn, công phu nhất lộ ra phía trước mặt và thả ở tà sau gáy thiếu nữ Cống, làm nên nét đẹp riêng biệt chỉ có ở dân tộc này.

Bà Lò Thị Phương, bản Xám Láng, xã Nậm Khao, huyện Mường Tè cho hay: Dân tộc Cống có nhiều nét văn hóa đặc sắc nhưng độc đáo nhất là trang phục và văn nghệ dân gian. Nhằm gìn giữ bản sắc dân tộc, bản thành lập đội văn nghệ có 10 người tham gia. Vào buổi tối, các chị tập trung ở nhà văn hóa để tập luyện và truyền dạy lại cho các cháu để thế hệ sau luôn nhớ đến cội nguồn dân tộc.

Gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc ít người ở vùng biên viễn ảnh 4Những ngày lễ, tết dân tộc Cống, trẻ em và người lớn đều diện trang phục truyền thống sặc sỡ để đi hội. Ảnh: Trần Văn Hoàng-TTXVN
Gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc ít người ở vùng biên viễn ảnh 5Những trang trí bằng bạc được trang trí đẹp mắt trên trang phục của phụ nữ dân tộc Cống. Ảnh: Trần Văn Hoàng-TTXVN

Chú trọng bảo tồn

Thực tế cho thấy, những dân tộc ít người trên địa bàn tỉnh Lai Châu luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước và các cấp, ngành thông qua các chương trình, dự án phát triển kinh tế - văn hóa - xã hội.

Cùng với sự nỗ lực của nhân dân các dân tộc, tỉnh Lai Châu đã triển khai nhiều giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị bản sắc văn hóa các dân tộc gắn với phát triển du lịch cộng đồng giai đoạn 2021-2025, định hướng đến 2030.

Đến nay, Lai Châu có 5 Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia gồm: Nghệ thuật múa Xòe, Trò chơi kéo co của dân tộc Thái, Lễ Tủ Cải của đồng bào dân tộc Dao, Lễ hội Gầu Tào của người Mông và Nghề dệt thổ cẩm của dân tộc Lự. Tỉnh tổ chức hàng chục lớp truyền dạy văn hóa phi vật thể để các dân tộc phục dựng, bảo tồn 16 lễ hội tiêu biểu và duy trì thường niên 40 lễ hội hàng năm. Điển hình như: Lễ cúng Thánh thạch của người Hà Nhì; Lễ mừng cơm mới của người Si La; Lễ hội Hạn Khuống, Nàng Han của đồng bào Thái, lễ hội Xên Mường…

Gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc ít người ở vùng biên viễn ảnh 6Những sản phẩm thổ cẩm mang đậm nét văn hóa đặc sắc của người Lự, được coi là thước đo tiêu chuẩn đánh giá sự khéo léo của người phụ nữ nơi đây. Ảnh: Việt Hoàng - TTXVN

Đặc biệt, từ ngày 3 - 5/11, lần đầu tiên Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với tỉnh Lai Châu tổ chức Ngày hội Văn hóa các dân tộc có số dân dưới 10.000 người tại Lai Châu nhằm thực hiện chính sách đoàn kết, bình đẳng giữa các dân tộc.

Theo Nhà nghiên cứu văn hóa Đỗ Thị Tấc, nguyên Chủ tịch Hội Văn học - Nghệ thuật tỉnh Lai Châu, sự kiện với sự tham gia của 14 dân tộc và 13 tỉnh, thành trong cả nước là hoạt động có ý nghĩa quan trọng khơi dậy niềm tự hào về văn hóa của dân tộc trong đồng bào. Đồng thời, Ngày hội giới thiệu, quảng bá các di sản văn hóa độc đáo của các dân tộc thiểu số ở Lai Châu tới bạn bè gần, xa.

Nhà nghiên cứu văn hóa Đỗ Thị Tấc nhấn mạnh, để bảo tồn các di sản văn hóa đặc trưng và tiêu biểu của các dân tộc này, cần đưa chức năng, nhiệm vụ bảo tồn, bảo vệ di sản văn hóa về đúng môi trường và đối tượng, đó là các thôn, bản và nhân dân bởi văn hóa sinh ra ở đâu thì chỉ sống và phát triển ở môi trường đó. Nhà nước cần có cơ chế hỗ trợ về vật chất, định hướng và quản lý để các di sản văn hóa đồng hành, phát huy cùng du lịch trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Bà Lò Thị Vương, nguyên Phó trưởng Ban Dân tộc tỉnh Lai Châu cho hay, Ngày hội Văn hóa các dân tộc có số dân dưới 10.000 người được tổ chức nhằm tôn vinh, phát huy giá trị bản sắc các dân tộc rất ít người, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc, tăng cường sức mạnh khối đại đoàn kết các dân tộc. Đây là dịp giới thiệu, quảng bá tới bạn bè trong nước và quốc tế về tiềm năng, thế mạnh phát triển văn hóa, thể thao, du lịch, văn hóa truyền thống các dân tộc trong công cuộc đổi mới hội nhập và phát triển, nhất là các dân tộc có số dân dưới 10.000 người. Tuy nhiên, việc tổ chức Ngày hội Văn hóa này cần được triển khai liên tục, thường xuyên hơn nữa. Các hoạt động tại Ngày hội sẽ giúp các dân tộc ít người gặp gỡ, chia sẻ, tìm hiểu văn hóa của nhau, từ đó giúp họ có ý thức, niềm tự hào dân tộc trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị truyền thống.

Việt Hoàng

(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Nàng Han - Huyền thoại trở về

Nàng Han - Huyền thoại trở về

Những bản làng xưa nay chỉ còn là hoài niệm dưới lòng hồ thủy điện sông Đà, nhưng câu chuyện về Nàng Han - biểu tượng cho tinh thần kiên cường và lòng yêu nước của người Thái trắng vẫn ngân vang qua nhiều thế hệ. 

Bền bỉ giữ nghề truyền thống nơi cổng trời

Bền bỉ giữ nghề truyền thống nơi cổng trời

Giữa cuộc sống ngày càng hiện đại, đồng bào người Cil trong buôn làng ẩn mình dưới những lớp sương mù bao phủ ở cổng trời Đưng K’Nớ (xã Đam Rông 4, Lâm Đồng) vẫn bền bỉ giữ nghề dệt thổ cẩm, giữ gìn văn hóa truyền thống từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Trong đời sống hàng ngày, các hội quán luôn là địa điểm tâm linh để bà con người Hoa chiêm bái, cầu nguyện.

Khám phá những di sản văn hóa người Hoa ở Chợ Lớn

Không chỉ là không gian sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng người Hoa, mà Hội quán còn là những “bảo tàng sống” lưu giữ ký ức lịch sử, kiến trúc nghệ thuật, góp phần tô điểm cho bức tranh văn hóa đa sắc màu của TP Hồ Chí Minh.

Khai mạc Lễ hội Mùa vàng tại Mù Cang Chải

Khai mạc Lễ hội Mùa vàng tại Mù Cang Chải

Tối 30/8, Lễ hội Mùa vàng 2026 với chủ đề “Sắc vàng non cao - Khát vọng phát triển” đã khai mạc tại xã Mù Cang Chải, tỉnh Lào Cai nhân dịp Kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám (19/8/1945 - 19/8/2026) và Quốc khánh (2/9/1945 - 2/9/2026). Đây không chỉ là cơ hội để quảng bá hình ảnh thiên nhiên, con người Mù Cang Chải mà còn là nhịp cầu kết nối, kiến tạo hệ sinh thái du lịch chuyên nghiệp, bền vững, mở ra nhiều cơ hội hợp tác mới cho địa phương.

Lễ hội Hát then - Đàn tính ở quê hương An Lạc

Lễ hội Hát then - Đàn tính ở quê hương An Lạc

Tối 30/8, Lễ hội Hát then - Đàn tính xã An Lạc năm 2026 chính thức khai mạc tại sân vận động Nà Ó, Khu du lịch sinh thái Khê Rỗ, xã An Lạc, tỉnh Bắc Ninh, thu hút sự tham gia của các nghệ nhân, diễn viên, người dân địa phương và nhiều đoàn nghệ thuật quần chúng đến giao lưu. Đây là dịp tôn vinh, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Tày, quảng bá tiềm năng văn hóa, du lịch sinh thái cộng đồng của địa phương.

Để di sản sống giữa lòng Lô Lô Chải

Để di sản sống giữa lòng Lô Lô Chải

Dưới chân Cột cờ quốc gia Lũng Cú, thôn Lô Lô Chải nép mình giữa những dãy núi đá tai mèo nơi cực Bắc Tổ quốc. Qua bao thế hệ, trong những ngôi nhà trình tường, người Lô Lô Đen vẫn gìn giữ tiếng nói, trang phục, tiếng trống đồng cùng những nghi lễ gắn với gia đình, dòng họ. Giữa nhịp sống đang đổi thay, những giá trị ấy tiếp tục được trao truyền từ người già sang người trẻ, hiện diện trong từng đường kim, mũi chỉ, lời kể và nếp sinh hoạt của cộng đồng.

Lễ cầu mùa – nét văn hóa đặc sắc của người Nùng

Lễ cầu mùa – nét văn hóa đặc sắc của người Nùng

Lễ cầu mùa của người Nùng tại Cao Bằng được tổ chức vào “đắp nọi”, ngày cuối cùng của tháng Giêng âm lịch hằng năm. Nghi lễ truyền thống thể hiện lòng biết ơn thần linh, gửi gắm ước vọng về một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, bản làng bình an, no ấm.

Từ căn cứ cách mạng đến 'địa chỉ đỏ' khơi nguồn khát vọng

Từ căn cứ cách mạng đến 'địa chỉ đỏ' khơi nguồn khát vọng

Từng là nơi đặt căn cứ của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Trảng A Lân, xã Tân Lập, tỉnh Tây Ninh hôm nay trở thành "địa chỉ đỏ", nơi lưu giữ những dấu tích lịch sử, giúp các thế hệ tìm hiểu về một giai đoạn đấu tranh cách mạng hào hùng của dân tộc.

Đặc sắc 'Ngày hội làng Mường' ở biên giới Sa Loong

Đặc sắc 'Ngày hội làng Mường' ở biên giới Sa Loong

Nhân kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công (19/8/1945 - 19/8/2026) và Quốc khánh nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2026), chiều 29/8, tại thôn Hào Lý, Ủy ban nhân dân xã Sa Loong tỉnh Quảng Ngãi tổ chức Ngày hội làng Mường, mừng Tết Độc lập năm 2026.

Lục Yên (Lào Cai) vô địch Giải bóng đá nữ các dân tộc thiểu số Việt Nam - VTV Cup

Lục Yên (Lào Cai) vô địch Giải bóng đá nữ các dân tộc thiểu số Việt Nam - VTV Cup

Sau một tuần tranh tài, sáng 29/8, tại sân vận động Nghĩa Lộ (Lào Cai), Giải bóng đá nữ các dân tộc thiểu số Việt Nam - VTV Cup lần thứ I, năm 2026 diễn ra trận chung kết giữa đội Lục Yên (Lào Cai) và Đak Đoa (Gia Lai) và bế mạc Giải với sự theo dõi của hơn 15.000 khán giả, cổ động viên. Giải do Đài Truyền hình Việt Nam phối hợp với UBND tỉnh Lào Cai và Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) tổ chức.

Biến lợi thế văn hóa truyền thống thành động lực phát triển

Biến lợi thế văn hóa truyền thống thành động lực phát triển

Sau khi hợp nhất 3 tỉnh Phú Thọ, Hòa Bình và Vĩnh Phúc, tỉnh Phú Thọ hiện có 33 dân tộc cùng sinh sống tại 148 xã, phường. Sự đa dạng về cộng đồng dân cư tạo nên không gian văn hóa phong phú, với nhiều giá trị truyền thống, phong tục, tập quán và lễ hội đặc sắc được lưu giữ qua nhiều thế hệ. Đây là nguồn lực quan trọng để bảo tồn bản sắc, đồng thời mở ra tiềm năng phát triển du lịch, dịch vụ, tạo sinh kế, nâng cao thu nhập và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Gìn giữ nét đẹp văn hóa ở chiến khu cách mạng Việt Hồng

Gìn giữ nét đẹp văn hóa ở chiến khu cách mạng Việt Hồng

Hàng năm, vào ngày 13-14/7 âm lịch, người dân xã Việt Hồng, tỉnh Lào Cai nô nức hội tụ về Đình Làng Dọc tham dự lễ hội truyền thống nhằm tưởng nhớ các bậc tiền nhân có công khai phá, lập làng, đồng thời gìn giữ, trao truyền giá trị văn hóa đặc sắc được vun đắp qua nhiều thế hệ.

‘Vui Tết độc lập’ tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

‘Vui Tết độc lập’ tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Chào mừng kỷ niệm 81 năm Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2026), từ ngày 29/8 - 30/9, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch các tỉnh Cao Bằng, Sơn La, Thành phố Đà Nẵng tổ chức chuỗi hoạt động với chủ đề “Vui Tết độc lập”.

Độc đáo Lễ hội Thắk Côn Khmer giữa lòng Thủ đô

Độc đáo Lễ hội Thắk Côn Khmer giữa lòng Thủ đô

Lễ hội Thắk Côn là một lễ hội truyền thống có ý nghĩa quan trọng trong đời sống văn hóa, tinh thần của cộng đồng Khmer tại thành phố Cần Thơ, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chính thức ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, ngày 3/6/2025.

Tháp Chăm Khương Mỹ giữa những tồn tại kéo dài

Tháp Chăm Khương Mỹ giữa những tồn tại kéo dài

Trong bức tranh chung về những công trình kiến trúc Champa rực rỡ ở khu vực miền Trung - Tây Nguyên, cụm tháp Chăm hơn ngàn năm tuổi Khương Mỹ (xã Tam Xuân, thành phố Đà Nẵng) có một vị trí riêng về phong cách nghệ thuật. Tuy nhiên, Di tích lịch sử quốc gia này đang gặp nhiều vấn đề tồn tại chưa có lời giải về công tác trùng tu, giải phóng mặt bằng, sự xuống cấp của không gian cảnh quan xung quanh tháp.

Hương sắc vùng sông nước miền Tây níu chân du khách Thủ đô

Hương sắc vùng sông nước miền Tây níu chân du khách Thủ đô

Ngày 22/8, trong khuôn khổ chuỗi sự kiện “Về miền Tây qua nét văn hóa của đồng bào Khmer”, không gian văn hóa miền Tây tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Đoài Phương, Hà Nội) đã mang đến cho du khách những trải nghiệm đậm hương sắc vùng sông nước Cần Thơ qua chương trình giao lưu “Về miền Tây”.

Tết gắn kết cộng đồng của đồng bào La Chí ở vùng cao Xín Mần

Tết gắn kết cộng đồng của đồng bào La Chí ở vùng cao Xín Mần

Tháng Bảy âm lịch, dù làm ăn xa hay sinh sống ở đâu, người La Chí ở Xín Mần lại hướng về Tết Khu Cù Tê - dịp con cháu sum họp, tưởng nhớ tổ tiên, cầu mong bản làng bình yên, mùa màng tốt tươi. Được tổ chức gắn với Lễ hội đền Hoàng Vần Thùng, ngày Tết cổ truyền ấy đã trở thành điểm hẹn văn hóa, nơi người dân các dân tộc cùng gặp gỡ, giao lưu và vun đắp tình đoàn kết trên vùng biên giới Xín Mần, tỉnh Tuyên Quang.

Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV diễn ra từ ngày 9 - 11/10 tại tỉnh Điện Biên

Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV diễn ra từ ngày 9 - 11/10 tại tỉnh Điện Biên

Ngày 21/8, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND tỉnh Điện Biên tổ chức họp Ban Chỉ đạo, Ban Tổ chức Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV tại tỉnh Điện Biên, năm 2026. Sự kiện có sự tham dự của đông đảo đại biểu, đại diện cho các cơ quan, ban, ngành và các địa phương tham gia trong Ban Chỉ đạo, Ban Tổ chức và tham gia Ngày hội.

Bên trong chính điện chùa Chantarangsay thể hiện những tích truyện về Đức Phật Thích ca.

Giữ hồn văn hóa qua kiến trúc chùa Khmer tại TP Hồ Chí Minh

TP Hồ Chí Minh là nơi hội tụ và lưu giữ nhiều công trình tín ngưỡng mang dấu ấn lịch sử của các cộng đồng các dân tộc. Trong đó, Candaransi và Pothiwong là hai ngôi chùa được xem là những trung tâm sinh hoạt văn hóa, tôn giáo của cộng đồng Khmer tại TP Hồ Chí Minh và các địa phương lân cận.

Đồng bào Thu Lao ở thượng nguồn sông Chảy giữ hồn nghề dệt

Đồng bào Thu Lao ở thượng nguồn sông Chảy giữ hồn nghề dệt

Cộng đồng người Thu Lao ở Việt Nam chỉ sinh sống duy nhất tỉnh Lào Cai, thuộc vùng thượng nguồn sông Chảy các xã: Mường Khương, Pha Long, Sín Chéng... Mặc dù dân số rất ít nhưng đồng bào Thu Lao vẫn chú trọng gìn giữ và phát huy các nghề thủ công truyền thống như dệt vải, may trang phục truyền thống để sử dụng trong sinh hoạt, sản xuất hằng ngày và các hoạt động tín ngưỡng, tâm linh, tạo nên vẻ đẹp đặc sắc riêng có, góp phần bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống của dân tộc.