Gìn giữ 'hồn cốt' của đồng bào Khmer qua những lớp học dưới mái chùa cổ kính

Tại vùng biên giới An Giang, dưới những mái chùa Nam tông Khmer trầm mặc, cổ kính, có một dòng chảy văn hóa vẫn luôn âm thầm nhưng bền bỉ tuôn trào qua những lớp học chữ Khmer miễn phí.

Ở đó, những nhà sư vừa là người thầy, vừa là người giữ lửa, kết nối thế hệ trẻ với cội nguồn dân tộc qua từng nét chữ. Mỗi lớp học, không đơn thuần là việc truyền dạy ngôn ngữ, mà còn là nhịp cầu kết nối quá khứ và tương lai, đánh thức khát vọng bảo tồn bản sắc trong tâm hồn thế hệ trẻ của đồng bào dân tộc Khmer nơi vùng đất Tây Nam của Tổ quốc.

khmer-17042026-01.jpg
Tham gia học các lớp ở chùa Nam tông Khmer, các em học sinh và sư sãi được học cách viết, cách đọc, ngữ pháp tiếng Khmer, chữ Pali qua đó góp phần tiếp nối mạch nguồn văn hóa từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Mái chùa - “Trường học” của đạo đức và nhân văn

An Giang là tỉnh biên giới, có đông đồng bào dân tộc Khmer sinh sống, phân bố rộng khắp địa bàn. Từ bao đời nay, những mái chùa Nam tông Khmer không chỉ là nơi sinh hoạt tôn giáo mà còn trở thành cái nôi nuôi dưỡng “mạch nguồn” văn hóa dân tộc. Sau những giờ lên lớp ở trường, các em học sinh lại nô nức rủ nhau đến những ngôi chùa gần nhà để học chữ Khmer miễn phí.

Hòa thượng Chau Sơn Hy, Phó Trưởng ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh An Giang, trụ trì chùa Srò Lôn (chùa Sà Lôn), xã Ô Lâm (tỉnh An Giang) cho biết, nét độc đáo của những lớp học chữ Khmer miễn phí tại các ngôi chùa trên địa bàn chính là sự kết hợp hài hòa giữa ngôn ngữ đời thường và ngôn ngữ tôn giáo. Các em nhỏ không chỉ được tiếp cận với tiếng Khmer – tiếng mẹ đẻ thân thương, mà còn được làm quen với chữ Pali - sử dụng để ghi chép kinh điển, giảng đạo và trong các nghi lễ tôn giáo của Phật giáo Nam Tông Khmer…

Hòa thượng Chau Sơn Hy cho rằng, nếu tiếng Khmer là phương tiện để giao tiếp hàng ngày, giúp người Khmer hiểu hơn về cội nguồn của dân tộc, thì chữ Pali lại là chìa khóa mở ra cánh cửa kinh điển, triết học Phật giáo Nam tông sâu sắc, để mỗi người tự soi xét bản thân, cùng hướng đến những điều tốt đẹp trong cuộc sống.

“Các lớp dạy học cho con em đồng bào Khmer ở đây đa phần diễn ra trong dịp nghỉ hè. Năm nào các chùa cũng mở lớp và kéo dài khoảng từ 2 đến 2,5 tháng để dạy tiếng nói, chữ viết cho các em học sinh trong vùng”- Hòa thượng Chau Sơn Hy chia sẻ.

Lớp học tiếng và chữ Khmer tại chùa Mỹ Á, phường Chi Lăng, tỉnh An Giang.

Lớp học tiếng và chữ Khmer tại chùa Mỹ Á, phường Chi Lăng, tỉnh An Giang.

Dọc theo vùng Bảy Núi An Giang, dưới bóng mát của những hàng thốt nốt, trong không gian thanh tịnh của ngôi chùa Khmer cổ kính, hình ảnh các vị sư trực tiếp đứng lớp đã trở thành biểu tượng đẹp đẽ của sự tận hiến, gắn kết đạo - đời. Dù không phải là môi trường chính quy, nhưng các lớp học vẫn được tổ chức bài bản, giảng dạy theo giáo trình của ngành giáo dục.

Vượt lên trên những con chữ khô khan, các lớp học chữ Khmer tại những ngôi chùa Nam Tông Khmer trên địa bàn tỉnh An Giang đang bền bỉ tiếp nối mạch nguồn di sản thế hệ trẻ hôm nay. Thông qua các lớp học này, các em nhỏ được dạy cách ứng xử trong xã hội, học về kinh Phật và những lễ nghĩa truyền thống của dân tộc, qua đó góp phần bồi đắp nhân cách một cách toàn diện.

Em Chau Nê Som Náth (xã Ô Lâm, tỉnh An Giang) cho biết, ngoài việc được học chữ Khmer miễn phí, chúng em còn được tham gia các hoạt động văn hóa đặc sắc như chơi nhạc Ngũ âm, đánh trống Chhay-Dăm hay nghệ thuật Dù kê,… Chính những trải nghiệm này đã giúp chúng em hiểu, yêu và trân trọng, giữ gìn những giá trị văn hóa độc đáo, đặc sắc của dân tộc mình.

Phát huy bản sắc văn hóa dân tộc

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, dân số tỉnh An Giang có gần 5 triệu người, trong đó, đồng bào dân tộc thiểu số Khmer có trên 399.000 người, chiếm 8,06% dân số toàn tỉnh. Bà con sinh sống chủ yếu bằng nghề nông, sinh hoạt tập trung tại 141 chùa Phật giáo Nam tông Khmer trên địa bàn.

Học sinh học chữ Khmer.

Học sinh học chữ Khmer.

Với quyết tâm “không để bản sắc bị mai một”, thời gian qua, chính quyền địa phương đã phối hợp với các vị sư, sãi đưa những ngôi chùa Nam tông Khmer trở thành không chỉ điểm tựa tinh thần mà còn là những “lớp học” đặc biệt.

Trong không gian trang nghiêm, tiếng đọc bài của các em nhỏ hòa cùng tâm huyết của những vị sư tận tụy gieo chữ, tạo nên một nhịp điệu bền bỉ của tri thức và văn hóa. Ở đó, việc học không chỉ là tiếp thu kiến thức, mà còn là sự tiếp nối mạch nguồn văn hóa từ thế hệ này sang thế hệ khác, bằng niềm tin và lòng tri ân sâu sắc.

Hòa thượng Chau Cắt, trụ trì chùa Mỹ Á, phường Chi Lăng (tỉnh An Giang) cho biết, khi tham gia các lớp học tại chùa, các em được hướng dẫn từ kỹ năng đọc, viết đến ngữ pháp tiếng Khmer và chữ Pali. Tùy điều kiện, mỗi năm chùa tổ chức từ 1 đến 2 lớp học. Đáng chú ý, hoạt động này luôn nhận được sự quan tâm, ủng hộ của bà con và chính quyền địa phương, tạo thêm động lực để các vị sư, sãi duy trì và phát triển việc dạy chữ cho thế hệ trẻ.

“Tham gia học các lớp ở chùa, các em được học cách viết, cách đọc, ngữ pháp tiếng Khmer, chữ Pali. Mỗi năm chùa mở từ 1 đến 2 lớp tùy khả năng. Bà con và chính quyền địa phương rất quan tâm tới việc học hành của con em và ủng hộ khiến sư sãi chúng tôi rất mừng”- Hòa thượng Chau Cắt nhấn mạnh.

Bà Neáng Sâm Bô, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Ô Lâm (tỉnh An Giang) cho biết, toàn xã có 15 chùa Khmer; trong đó có 14 chùa tổ chức dạy chữ Khmer cho con em đồng bào dân tộc. Phần lớn bà con nhân dân đều rất quan tâm đến việc bảo tồn, gìn giữ chữ viết, ngôn ngữ, tiếng nói của dân tộc, nên vào những ngày nghỉ hay dịp hè, bà con đều cho con em đến chùa học chữ Khmer, qua đó, không chỉ góp phần bảo tồn tiếng nói, chữ viết của đồng bào dân tộc thiểu số, mà còn là cách để giữ gìn một phần linh hồn của văn hóa Việt Nam đa dạng trong thống nhất.

Lớp học tiếng và chữ Khmer tại chùa Mỹ Á, phường Chi Lăng, tỉnh An Giang.

Lớp học tiếng và chữ Khmer tại chùa Mỹ Á, phường Chi Lăng, tỉnh An Giang.

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Ô Lâm Neáng Sâm Bô, mặc dù còn gặp nhiều khó khăn về điều kiện vật chất, nhưng phong trào dạy và học chữ Khmer miễn phí tại các ngôi chùa Nam tông Khmer trên địa bàn tỉnh An Giang vẫn được mở và duy trì như một minh chứng cho sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị và bà con ở từng phum, sóc. Chỉ tính riêng trong năm 2025, Nhà nước đã hỗ trợ kinh phí gần 400 triệu đồng cho những người dạy tiếng và chữ dân tộc thiểu số tại các chùa trên địa bàn xã.

Ông Danh Phúc, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh An Giang cho biết, tỉnh có 29 dân tộc, trong đó 4 dân tộc có dân số đông, gồm: Kinh, Khmer, Hoa, Chăm đã dệt nên một bức tranh văn hóa đặc sắc, thống nhất trong đa dạng.

Tuy nhiên sau khi thay đổi địa giới hành chính, nhằm đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ và phù hợp với tình hình thực tế của địa phương, tỉnh An Giang đang khẩn trương xây dựng Nghị quyết mới nhằm thay thế Nghị quyết số 13/2024/NQ-HĐND, mở rộng phạm vi và tiếp thêm động lực cho công tác dạy chữ dân tộc tại các cơ sở tôn giáo. Với mức hỗ trợ dự kiến 30.000 đồng/tiết dạy vào dịp hè cho những người dạy tiếng và chữ Khmer, Hoa và Chăm (trong đó, định mức tiết dạy đối với tiếng và chữ Khmer không quá 24 tiết/tuần/lớp; không quá 12 tiết/tuần/lớp đối với dạy tiếng, chữ Hoa và Chăm; thời gian hỗ trợ, không quá 10 tuần/năm), chính sách này không chỉ đơn thuần là sự đãi ngộ về vật chất, mà còn là lời tri ân sâu sắc dành cho những “người gieo chữ” thầm lặng, đang ngày đêm gìn giữ tiếng nói và chữ viết.

Theo ông Phúc, việc sớm ban hành quyết sách mới mang tính chiến lược này chính là minh chứng sống động cho tư duy quản lý nhân văn, khẳng định quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong việc bảo tồn di sản, để mạch nguồn văn hóa dân tộc mãi mãi tuôn chảy trong kỷ nguyên phát triển mới./.

Có thể bạn quan tâm

Phát huy tinh thần Điện Biên Phủ: Sát cánh cùng dân bản mở đất thoát nghèo

Phát huy tinh thần Điện Biên Phủ: Sát cánh cùng dân bản mở đất thoát nghèo

Hưởng ứng chủ trương cơ cấu lại ngành Nông nghiệp theo hướng hàng hóa tập trung, xanh, thông minh, bền vững, tỉnh Điện Biên đang triển khai chiến dịch quy mô lớn trồng mới cà phê, mắc ca với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Điểm nhấn nổi bật là sự chung tay của lực lượng bộ đội đã trực tiếp xuống cơ sở, hỗ trợ nhân dân đào hố, chuẩn bị đất cho mùa trồng mới, qua đó khơi dậy khí thế thi đua sôi nổi, tạo động lực phát triển kinh tế bền vững trên mảnh đất Điện Biên lịch sử.

Hồ chứa nước Đarana: Xây xong nhiều năm, hàng trăm hecta vẫn 'khát nước'

Hồ chứa nước Đarana: Xây xong nhiều năm, hàng trăm hecta vẫn 'khát nước'

Dự án Công trình Hồ chứa nước Đarana, xã Nghĩa Trung, tỉnh Đồng Nai đã được hoàn thành nhiều năm nay. Người dân địa phương những tưởng được vui mừng khi có một công trình thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp. Nhưng chỉ vì sự “cản trở” của 3 hộ dân khiến hàng trăm hộ dân trên địa bàn xã Nghĩa Trung và các khu vực lân cận phải chịu cảnh "khát nước" tưới tiêu.

Lào Cai khẩn trương khắc phục hậu quả nặng nề của mưa đá

Lào Cai khẩn trương khắc phục hậu quả nặng nề của mưa đá

Trận mưa đá xảy ra vào rạng sáng 16/4 đã gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản cho các địa phương của tỉnh Lào Cai. Ngay sau khi thiên tai xảy ra, cấp ủy, chính quyền địa phương đã khẩn trương huy động lực lượng khắc phục hậu quả, giúp bà con nhanh chóng ổn định cuộc sống.

Ươm mầm xanh từ 'Đại hội không hoa'

Ươm mầm xanh từ 'Đại hội không hoa'

Tháng 7/2025, Đại hội lần thứ Nhất, Đảng bộ xã Tu Mơ Rông, tỉnh Quảng Ngãi nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã diễn ra với tinh thần không nhận hoa chúc mừng, mà chỉ nhận hiện vật, kinh phí để thực hiện chương trình “Ươm mầm tương lai - Phát triển cây trồng bền vững Tu Mơ Rông”.

Nhiều nghi lễ đặc sắc trong ngày Lơng Săk

Nhiều nghi lễ đặc sắc trong ngày Lơng Săk

Lơng Săk là ngày cuối của Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer Nam Bộ, diễn ra vào ngày 16/4 dương lịch, đánh dấu thời điểm khép lại lễ hội. Trong ngày này diễn ra nhiều nghi thức tín ngưỡng như tắm tượng Phật, cầu siêu, chúc thọ cùng các hoạt động văn hóa tại gia đình, qua đó thể hiện đậm nét đời sống tâm linh và tinh thần đoàn kết của cộng đồng người Khmer.

Tuyên truyền sát dân, giữ rừng an toàn trong mùa nắng nóng

Tuyên truyền sát dân, giữ rừng an toàn trong mùa nắng nóng

Trước diễn biến thời tiết nắng nóng, khô hanh kéo dài, nguy cơ cháy rừng luôn ở mức cao, tỉnh Tuyên Quang đang triển khai đồng bộ các giải pháp phòng cháy, chữa cháy rừng; trong đó, công tác tuyên truyền được xác định là giải pháp trọng tâm, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm của người dân trong bảo vệ rừng.

Đảm bảo cây giống, sẵn sàng cho trồng rừng năm 2026

Đảm bảo cây giống, sẵn sàng cho trồng rừng năm 2026

Để đảm bảo cây giống cung cấp cho các địa phương trồng rừng năm 2026, Trung tâm Phát triển Nông, lâm, nghiệp và Thủy sản Khu vực Hòa Bình đã chủ động chuẩn bị 5 giống cây keo lai, bạch đàn nuôi cấy mô và một số loại cây như dổi ăn hạt, trám đen ghép là những loại cây bản địa phát triển, phân bố tự nhiên tại địa phương, phù hợp với đất đai, khí hậu và gần gũi với cuộc sống người dân.

Mưa đá khiến 4 người bị thương tại xã Bắc Hà, Lào Cai

Mưa đá khiến 4 người bị thương tại xã Bắc Hà, Lào Cai

Rạng sáng ngày 16/4, một trận mưa đá lớn trên diện rộng đã bất ngờ trút xuống xã Bắc Hà, tỉnh Lào Cai khiến 4 người bị thương và làm hư hại nhà cửa, hoa màu của người dân. Chính quyền địa phương đang khẩn trương rà soát, hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả.

Đổi mới cách tiếp cận, tiếp sức cho học sinh Xơ Đăng đến trường

Đổi mới cách tiếp cận, tiếp sức cho học sinh Xơ Đăng đến trường

Với quyết tâm không để học sinh nào bị bỏ lại phía sau, xã Tu Mơ Rông (Quảng Ngãi) đang triển khai hiệu quả Diễn đàn “Lắng nghe con nói - Đồng hành cùng con đến trường”. Đây là một hướng đi mới, đầy nhân văn nhằm kéo giảm tình trạng học sinh dân tộc thiểu số nghỉ học, đồng thời thắt chặt sợi dây liên kết giữa gia đình, nhà trường và chính quyền địa phương.

Rộn ràng thu hoạch nông sản dịp Tết Chôl Chnăm Thmây

Rộn ràng thu hoạch nông sản dịp Tết Chôl Chnăm Thmây

Tết Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer năm nay diễn ra trong 3 ngày (từ 14 - 16/4/2026). Thời điểm này, nhiều loại nông sản vụ Đông Xuân bước vào thu hoạch rộ. Trên các cánh đồng ở xã Long Hiệp (tỉnh Vĩnh Long), bà con Khmer vẫn tất bật ra đồng, tranh thủ từng ngày công để kịp thu hoạch hoàn tất trước ngày lễ chính (16/4), vừa đảm bảo sản xuất, vừa đón Tết trọn vẹn.

Chủ động 'lá chắn học đường' trước nguy cơ dịch bệnh

Chủ động 'lá chắn học đường' trước nguy cơ dịch bệnh

Nắng nóng kéo dài tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều loại bệnh truyền nhiễm phát sinh, lây lan nhanh trong cộng đồng. Đáng chú ý, các ca mắc chủ yếu tập trung tại trường học, đặc biệt ở bậc mầm non, tiểu học nơi trẻ có sức đề kháng còn hạn chế, thường xuyên tiếp xúc gần. Trước thực tế này, ngành y tế và ngành giáo dục tỉnh Đắk Lắk đồng loạt triển khai nhiều giải pháp nhằm kiểm soát nguồn lây, bảo vệ sức khỏe học sinh.

Nghi thức đón chư thiên Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer

Nghi thức đón chư thiên Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer

Ngày đầu tiên của Tết Chôl Chnăm Thmây là thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới theo quy tắc chiêm tinh cổ. Diễu hành Maha Sangkrant đánh dấu sự thay đổi vị thần cai quản, thể hiện quan niệm dân gian về sự luân phiên vai trò giữa bảy nữ thần là con gái của Đại Phạm Thiên.

Nông sản Quảng Trị hoàn thiện 'tấm vé' xuất khẩu

Nông sản Quảng Trị hoàn thiện 'tấm vé' xuất khẩu

Tại Quảng Trị, việc cấp mã số vùng trồng không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn mở ra cánh cửa xuất khẩu bền vững cho nông sản địa phương. Đây được xem là “giấy thông hành” quan trọng, giúp nông sản Quảng Trị vươn ra thị trường quốc tế, khẳng định chất lượng và thương hiệu.

Xuyên vùng lõi đại ngàn Pù Huống vào thượng nguồn Khe Cố

Xuyên vùng lõi đại ngàn Pù Huống vào thượng nguồn Khe Cố

Giữa trùng điệp núi rừng miền Tây Nghệ An, nơi những cánh rừng nguyên sinh còn nguyên vẻ hoang sơ hiếm có, thác Cành Lình hiện lên như một biểu tượng hùng vĩ. Không chỉ là điểm đến của những người đam mê khám phá, nơi đây còn là “mạch sống” của cả một thung lũng rộng lớn dưới chân núi Pù Huột, đồng thời góp phần duy trì sự cân bằng sinh thái của Khu bảo tồn thiên nhiên Pù Huống - một trong những vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển miền Tây Nghệ An.

Phát huy hiệu quả chính sách dân tộc, nâng cao đời sống đồng bào Khmer

Phát huy hiệu quả chính sách dân tộc, nâng cao đời sống đồng bào Khmer

Trong những năm qua, tỉnh An Giang đã triển khai hiệu quả các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đối với đồng bào dân tộc thiểu số, tạo điều kiện thuận lợi để người dân phát triển sản xuất, kinh doanh, góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương.