Ngày Tết thưởng thức ẩm thực chay xứ Huế

Ngày Tết thưởng thức ẩm thực chay xứ Huế
Ẩm thực chay xứ Huế. Ảnh: vietnamnet.vn
Ẩm thực chay xứ Huế. Ảnh: vietnamnet.vn

Ngay trung tâm thành phố Huế cũng có một số nơi chuyên bán món ăn chay nổi tiếng như ở chợ Đông Ba, Bến Ngự, An Cựu. Thậm chí cả các khách sạn như Ngô Quyền, Hương Giang cũng bán đồ ăn chay (chỉ bán món chay ngày mùng 1, ngày rằm). Món chay ở đây phong phú, giá cả phải chăng, trung bình từ 20.000 - 30.000 đồng/món. Ăn chay ở Huế không chỉ là sự hướng thiện theo quan niệm của đạo Phật mà như là một cách để cân bằng cơ thể, khi ăn quá nhiều thực phẩm trong ngày Tết. 

Ông Phan Tiến Dùng, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Thừa Thiên - Huế cho biết: Hiện cả nước có khoảng 3.000 món ăn các loại thì đã có trên 1.700 món nấu theo lối Huế. Trong đó, có trên vài trăm món thuộc loại cao lương mỹ vị, được chuẩn bị và tổ chức rất công phu, tỉ mỉ và cầu kỳ. Còn lại các món ăn dân dã phổ biến trong đời sống hàng ngày với thực đơn phong phú được các bà nội trợ Huế chế biến khéo léo với hương vị quyến rũ, màu sắc hấp dẫn, coi trọng phần chất hơn lượng. 

Với cái nôi Phật giáo, ẩm thực chay ở Huế cũng rất phong phú, có khoảng 125 món, có thể chế biến thành những món ăn không thua kém món ăn mặn, thu hút du khách thập phương. Đặc biệt thời gian gần đây, khi thiết kế tour du lịch đến Huế, các hãng lữ hành quốc tế luôn muốn du khách được trải nghiệm ẩm thực Huế, từ những món ăn đơn giản dân dã cho đến những món ăn cầu kỳ. Tất cả tạo nên sắc màu và không gian ẩm thực độc đáo theo chiều dài lịch sử và văn hóa vùng đất Cố đô Huế. 

Ẩm thực chay xứ Huế thể hiện rõ nhất trong mâm cỗ chay. Với bàn tay tài hoa, tấm lòng phúc hậu và sự đảm đang tuyệt vời, người phụ nữ Huế chế biến các món ăn chay từ những nguyên vật liệu bình dị, giản đơn nhưng cũng rất phong phú về chủng loại và vô cùng hấp dẫn về mùi vị, màu sắc. Chỉ nhìn thoáng qua các món trong một bàn tiệc chay, ta sẽ thấy ngon và đẹp không thua gì nem công, chả phượng. 

Món chay ở Huế nổi tiếng hơn cả với các món cơm và bánh. Hầu hết các món cơm hay bánh đều có thể được chế biến thành món chay theo phương thức riêng của người Huế. Được tiếng là thanh lịch, người Huế tỉ mẩn trong cả khâu ăn uống. Từ chọn nguyên liệu, chế biến cho tới bài trí. Mỗi món ăn được nâng tầm như một tác phẩm nghệ thuật, tăng thêm sự hấp dẫn cho người ăn. Sự cầu kì còn thể hiện trong cách chọn nguyên liệu cẩn thận, cho dù là món ăn dân dã hay quý phái. 

Anh Nguyễn Xuân Khanh, một du khách đến từ Quảng Bình tỏ ra rất sành ăn các món chay ở Huế khi đưa ra nhận xét rất đúng là, mỗi món ăn Huế đều đi kèm một loại nước chấm riêng biệt. Món bánh bèo có nước chấm hơi ngọt, cơm sen chấm nước tương nguyên chất, bánh cuốn vạn hoa và cơm âm phủ chấm nước tương chua ngọt. Trong văn hóa ẩm thực Huế, cơm có thể chế biến thành nhiều món ngon lạ miệng, mang phong cách khác nhau. Trong đó không thể không kể tới cơm lá sen, thức cơm ngon miệng, cầu kì bậc nhất, từng được xếp vào hàng Ngự thiện dưới vương triều nhà Nguyễn. Cơm lá sen đòi hỏi nhiều nguyên liệu cùng kinh nghiệm chế biến, thể hiện nét tài hoa trong ẩm thực của người Huế. 

Ngày xưa, các vua triều Nguyễn còn có Trai cung để vua tới ăn chay trước khi làm lễ tế trời. Truyền thống ăn chay ngày nay vẫn được duy trì trong nhiều gia đình ở Huế. Chút chua cay, chút đậm đà, các món chay Huế đã đi vào lòng người một cách hết sức nhẹ nhàng và sâu lắng như thế. Thói quen ăn chay ở Huế cả trong cung ra ngoài dân gian không kể bình dân hay quý tộc. Theo sử liệu, việc ăn chay đã thịnh hành từ thời Lý - Trần cho đến đời chúa Nguyễn Phúc Chu (1691-1725). Thời chúa Nguyễn Phúc Chu, hoàng tộc đều ăn chay, các hoàng thân đều xây chùa riêng làm công đức. Còn có cả một khu nhà đồ sộ tên "Trai cung"” tại đàn Nam Giao - Huế, là nơi vua ở, ăn chay trước khi tế trời. Những đầu bếp ở Trai cung đều là những người tài ba, có thể nấu ra các món ăn chay siêu hạng. 

Ngày nay, với hơn 400 ngôi chùa và 230 niệm phật đường, bên cạnh là thành phố có nhiều chùa chiền bậc nhất nước ta, thì Huế rất phong phú các món ăn chay. Ở Huế, những người theo đạo Phật ăn chay đã đành, có những người không theo đạo Phật, không hay đi chùa nhưng vẫn có thói quen ăn chay, nhất là ngày rằm và mùng một, lễ Tết. Hầu hết phụ nữ Huế đều biết nấu món chay và những món chay giả mặn. Mâm cỗ chay thanh đạm cũng là cách để người Huế bày tỏ sự chân tình, quý mến với bạn bè đến chơi nhà. Dường như, Huế là nơi duy nhất có nét văn hóa độc đáo này. Thậm chí, trước đây, ngày Tết ở xứ Huế không thể thiếu mâm cỗ chay. Ngày nay, truyền thống ấy có phần mai một nhưng trong mâm cỗ Tết cũng phải có vài ba món chay để dâng lên tổ tiên. 

Bên cạnh phát triển các món ăn chay phục vụ khách du lịch, tỉnh Thừa Thiên - Huế cũng đang hướng tới việc hoàn thiện bộ hồ sơ trình UNESCO sớm công nhận ẩm thực Huế (trong đó món chay Huế đóng một phần vai trò quan trọng) là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.
Quốc Việt 
(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Sức hút từ ngày hội đua Ghe Ngo trên sông Láng Thé

Sức hút từ ngày hội đua Ghe Ngo trên sông Láng Thé

Ngày 21/11, tại khu vực sông Láng Thé (đoạn xã Bình Phú tiếp giáp phường Nguyệt Hóa), UBND tỉnh Vĩnh Long tổ chức khai mạc Giải đua Ghe Ngo tỉnh Vĩnh Long mở rộng - Cúp Bivina năm 2026 với sự tham dự của hơn 1.200 huấn luyện viên, vận động viên.

Sức nóng trên bến dưới thuyền trước Lễ hội Ok Om Bok

Sức nóng trên bến dưới thuyền trước Lễ hội Ok Om Bok

Chỉ còn ít ngày nữa, Lễ hội Ok Om Bok - Đua ghe Ngo thành phố Cần Thơ năm 2026 sẽ chính thức khai hội. Từ khắp các phum, sóc đến khu vực trung tâm lễ hội tại hai phường Phú Lợi và Sóc Trăng, không khí chuẩn bị đang diễn ra khẩn trương, rộn ràng.

Lan tỏa văn hóa dân tộc thiểu số trong học đường

Lan tỏa văn hóa dân tộc thiểu số trong học đường

Tại Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Bù Gia Mập (thành phố Đồng Nai), hành trình đưa nhạc cụ truyền thống và văn hóa dân gian đến gần hơn với học sinh đang được đẩy mạnh.

Kết nối, lan tỏa giá trị di sản văn hóa các dân tộc

Kết nối, lan tỏa giá trị di sản văn hóa các dân tộc

Trưng bày chuyên đề “Văn hóa Đắk Lắk - Thống nhất trong đa dạng” đang diễn ra tại tỉnh Vĩnh Long mang đến cho công chúng những hình ảnh, tư liệu và hiện vật tiêu biểu về đời sống, bản sắc văn hóa các dân tộc Tây Nguyên. 

Kết nối, lan tỏa giá trị di sản văn hóa các dân tộc

Kết nối, lan tỏa giá trị di sản văn hóa các dân tộc

Ngày 18/11, tại Bảo tàng Văn hóa dân tộc Khmer (phường Nguyệt Hóa), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long tổ chức hoạt động kỷ niệm Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11), Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam (18-24/11) và Lễ hội Ok Om Bok năm 2026 của đồng bào Khmer.

Sôi động lễ hội đua mảng trên sông Gâm giữa núi rừng Bắc Mê

Sôi động lễ hội đua mảng trên sông Gâm giữa núi rừng Bắc Mê

Ngày 8/11, Lễ hội đua mảng trên sông Gâm năm 2026 tại xã Bắc Mê (tỉnh Tuyên Quang) thu hút đông đảo người dân và du khách. Những màn tranh tài quyết liệt, nhịp chèo mạnh mẽ cùng tiếng cổ vũ náo nhiệt tạo nên không khí sôi động, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.

Đánh thức hương trà Đồng Phúc

Đánh thức hương trà Đồng Phúc

Ngày 6/11, tại xã Đồng Phúc, tỉnh Thái Nguyên diễn ra Chương trình “Đồng Phúc mùa vàng - Hương trà giữa tầng mây” và nghi thức đặc biệt “Đánh thức hương trà”. Đây là một trong những hoạt động hưởng ứng Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.

Đa dạng hoạt động quảng bá tiềm năng du lịch địa phương

Đa dạng hoạt động quảng bá tiềm năng du lịch địa phương

Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 (24/11), tỉnh Phú Thọ tổ chức nhiều hoạt động gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, tạo không gian để người dân tham gia, trải nghiệm.

Sắc màu văn hóa các dân tộc hội tụ tại Tuyên Quang

Sắc màu văn hóa các dân tộc hội tụ tại Tuyên Quang

Từ những thôn, bản vùng cao biên giới đến các khu dân cư miền núi, đô thị, tỉnh Tuyên Quang đang triển khai chuỗi hoạt động Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026.

Ấm tình quân dân từ những lời ca nơi biên cương

Ấm tình quân dân từ những lời ca nơi biên cương

Những ngày cuối tháng 10, giữa tiết trời se lạnh của vùng cao nguyên đá, tiếng hát của những nghệ sĩ, diễn viên Đoàn Văn công Bộ đội Biên phòng đã mang đến không khí ấm áp, rộn ràng cho các bản làng biên giới tỉnh Tuyên Quang.

Gia Lai: Sôi nổi ngày hội thể thao các dân tộc thiểu số

Gia Lai: Sôi nổi ngày hội thể thao các dân tộc thiểu số

Ngày 1/11, Giải thể thao các dân tộc thiểu số nằm trong các hoạt động của Festival Cồng chiêng - Tuần lễ hoa dã quỳ Núi lửa Chư Đăng Ya năm 2026 đã diễn ra tại Gia Lai, với sự quy tụ của 69 vận động viên nam và 47 vận động viên nữ, đến từ các thôn của xã Biển Hồ.