Qua 15 năm thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tại tỉnh An Giang đã làm thay đổi diện mạo, nâng cao hiệu quả sản xuất và đời sống người dân khu vực nông thôn theo hướng phát triển bền vững.
Nâng cao thương hiệu, giá trị nông sản
Xoài cát Hòa Lộc được nông dân xã Hòn Đất, tỉnh An Giang trồng từ nhiều thập kỷ qua với sản lượng cung ứng cho thị trường hàng trăm tấn mỗi năm. Tuy nhiên, chỉ khoảng vài năm gần đây, sản phẩm OCOP 4 sao Xoài cát Hòa Lộc Hòn Đất mới khẳng định được thương hiệu, nâng cao giá trị, trở thành mô hình sản xuất chủ lực giúp hàng trăm nông dân vươn lên khá, giàu từ mô hình liên kết phát triển kinh tế tập thể.
Ông Nguyễn Thành Đô, Giám đốc Hợp tác xã Xoài cát Hòa Lộc Hòn Đất cho biết, trước khi thành lập hợp tác xã vào năm 2018, nông dân địa phương tận dụng đất vườn tạp, đất trồng lúa kém hiệu quả trồng xoài cát Hòa Lộc theo kiểu tự phát, nhỏ lẻ, manh mún, năng suất không cao, giá cả đầu ra không ổn định.
Trước thực tế trên và thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, cụ thể là chủ trương chuyển đổi cây trồng, vật nuôi và mô hình sản xuất theo chuổi liên kết, giữa năm 2018, Hợp tác xã Xoài cát Hòa Lộc Hòn Đất được thành lập với 13 thành viên tham gia, với diện tích vườn 21 ha.
Sau thời gian phát triển, Hợp tác xã Xoài cát Hòa Lộc Hòn Đất hiện có hơn 240 ha sản xuất được cấp mã số vùng trồng đủ điều kiện xuất khẩu sang Trung Quốc. Xoài cát Hòa Lộc Hòn Đất được công nhận sản phẩm OCOP 4 sao năm 2024, giúp nâng cao giá trị sản phẩm, lợi nhuận cho nông dân.
Theo ông Đô, ngay sau khi thành lập, hợp tác xã xây dựng mô hình liên kết chuỗi giá trị với doanh nghiệp cung ứng vật tư nông nghiệp và doanh nghiệp thu mua, chế biến. Hợp tác xã tổ chức 2 dịch vụ chính: hỗ trợ đầu vào như phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, dụng cụ bao trái… bao tiêu đầu ra. Cách làm này giúp nông dân mua vật tư với giá hợp lý, có nơi tiêu thụ ổn định và hợp tác xã có nguồn kinh phí duy trì hoạt động dịch vụ.
Ông Đô cũng cho hay, cây xoài phù hợp với đất triền núi, mỗi năm sản xuất được 2 vụ chính, cho năng suất bình quân từ 5,5 - 6 tấn/ha, giá bán thường ở mức từ 40.000 đồng - 60.000 đồng/kg, thành viên hợp tác xã lợi nhuận khoảng 300 triệu đồng/ha; đa số các thành viên của hợp tác xã thuộc hộ khá, giàu, lợi nhuận hơn 400 triệu đồng/năm; những hộ còn lại lợi nhuận khoảng 200 triệu đồng/năm.
Để có được sản phẩm xoài cát Hòa Lộc Hòn Đất nổi tiếng và có mặt tại các siêu thị, cửa hàng trái cây ở nhiều tỉnh, thành phố như hiện nay chính là nhờ địa phương triển khai chương trình xây dựng nông thôn mới. Điều này thể hiện rõ ở việc thành lập hợp tác xã, tổ chức liên kết sản xuất, hỗ trợ kỹ thuật, vay vốn ưu đãi để đầu tư cải tạo vườn, mua vật tư, nông nghiệp… cho đến đầu tư cầu, đường giao thông nông thôn để xe tải cỡ vừa đến tận vườn thu gom, vận chuyển nông sản của nông dân, ông Nguyễn Thành Đô chia sẻ.
Bà Phạm Thu Thủy, Chủ tịch UBND xã Hòn Đất cho biết, xã hiện có hơn 400 ha chuyên trồng xoài. Hợp tác xã Xoài cát Hòa Lộc Hòn Đất được xem là hạt nhân xây dựng vùng chuyên canh, được cấp mã số vùng trồng để xuất khẩu. Quy trình canh tác được chuẩn hóa từ khâu bón phân, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học, bao trái đến thu hoạch, truy xuất nguồn gốc, giúp trái xoài đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm.
Từ đó, tạo lợi thế lớn khi đàm phán với các doanh nghiệp thu mua, hệ thống siêu thị và xuất khẩu. Hiện mỗi năm, hợp tác xã liên kết thu mua khoảng 13.000 tấn xoài xuất bán đến các chợ đầu mối, hệ thống siêu thị, giúp nhiều hộ có thu nhập hàng trăm triệu đồng/năm.
Bà Nguyễn Thị Kim Thoa, Giám đốc Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Hiểu Phát, xã Vĩnh Phong cho biết, trước khi thành lập hợp tác xã, bà Thoa làm một số loại khô cá lóc đồng, khô cá kèo, tôm khô để bán lẻ tại địa phương với số lượng trên dưới 200kg - 300 mỗi năm. Đến năm 2019, cơ sở sản xuất khô của bà Thoa được chính quyền địa phương vận động thành lập hợp tác xã với mục tiêu phát triển kinh tế tập thể, nâng cao giá trị sản phẩm đặc trưng, tiêu biểu của địa phương.
Với sự tâm huyết làm ra các sản phẩm tôm khô, cá khô thơm ngon; cùng sự đồng hành hỗ trợ của địa phương về vốn vay ưu đãi đầu tư máy móc, vật dụng; nâng cấp mở rộng đường giao thông đảm bảo xe ô tô, xe tải đến cơ sở, giúp việc vận chuyển thu mua nguyên liệu, trao đổi sản phẩm thuận lợi; hỗ trợ trưng bày giới thiệu sản phẩm tại các hội chợ, triển lãm… giúp các sản phẩm của Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Hiểu Phát không ngừng mở rộng thị trường, với sản lượng cung ứng từ 2 đến 3 tấn mỗi năm. Hợp tác xã tạo việc làm thường xuyên cho hàng chục lao động với thu nhập từ 7 đến 9 triệu đồng/tháng. Hợp tác xã hiện có 4 sản phẩm OCOP đạt 3 sao, 4 sao với các loại như: khô cá lóc đồng, khô cá kèo, tôm khô, tôm chao.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang, sau khi sắp xếp lại đơn vị hành chính, An Giang có 102 xã, phường và đặc khu, trong đó có 85 xã, hiện có 69/85 xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới, đạt 81,2%; có 9/69 xã được công nhận đạt chuẩn xã nông thôn mới nâng cao, đạt 13 %; có 1 xã được công nhận đạt chuẩn xã nông thôn mới kiểu mẫu (xã Mỹ Hòa Hưng), đạt 11%. Toàn tỉnh đã công nhận 582 sản phẩm đạt hạng OCOP 3 sao trở lên; trong đó có 14 sản phẩm OCOP đạt hạng 5 sao cấp quốc gia, 52 sản phẩm OCOP đạt hạng 4 sao, 515 sản phẩm đạt hạng 3 sao và 1 sản phẩm tiềm năng hạng 5 sao cấp quốc gia.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang Trần Thanh Hiệp cho biết, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh An Giang lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định, Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm, gắn liền với mục tiêu phát triển bền vững và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân. Nghị quyết đặt mục tiêu phấn đấu đạt 100% số xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới trong nhiệm kỳ.
Theo ông Hiệp, để hiện thực hóa mục tiêu đề ra, nông thôn mới không chỉ dừng lại ở việc đầu tư cơ sở hạ tầng mà còn là đòn bẩy để thực hiện thành công các định hướng chiến lược của tỉnh như: chuyển đổi mô hình sản xuất để đẩy mạnh cơ cấu lại ngành nông nghiệp, ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển nông nghiệp sạch, hữu cơ, công nghệ cao, giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu; trực tiếp thực hiện khâu đột phá 2 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Thời gian tới, tỉnh xây dựng hạ tầng cho sản xuất, phát triển kinh tế tập thể và thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông thôn gắn với thực hiện cải cách hành chính sâu rộng nhằm giải quyết các điểm nghẽn về tiếp cận đất đai và thủ tục đầu tư; tập trung liên kết chuỗi giá trị và xây dựng thương hiệu nông sản để nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh cho kinh tế nông thôn.
Tổ chức hội thảo, hội nghị chuyên đề chia sẽ kinh nghiệm từ các hoạt động, các mô hình đã triển khai, từ đó hỗ trợ các địa phương nhân rộng, phát triển hơn nữa đến các địa phương khác trên địa bàn tỉnh; vận dụng và lồng ghép các nguồn lực từ các chương trình, dự án, nguồn lực từ xã hội hoá để đầu tư có trọng điểm, trọng tâm theo nhóm lĩnh vực.
"Cùng với đó, xây dựng nhiều mô hình thiết thực, hiệu quả; đổi mới phương thức hỗ trợ nhằm mục tiêu phát triển kinh tế bằng cách tập trung xây dựng các mô hình liên kết, liên doanh giúp nông dân tiếp cận với thị trường, sản xuất hàng hoá, chuyển đổi nghề cho lao động nông thôn, góp phần thực hiện tiêu chí nông thôn mới về chuyển dịch cơ cấu cây trồng trong sản xuất, tạo sản phẩm đặc thù của địa phương theo Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) để nâng cao thu nhập, đa dạng hoá sản phẩm tiềm năng, sản phẩm làng nghề gắn với phát triển du lịch của địa phương", ông Trần Thanh Hiệp nhấn mạnh./.
