Phát triển kinh tế vùng biên không chỉ là bài toán ổn định dân cư mà còn là chiến lược mở rộng không gian phát triển của thành phố Đồng Nai. Sở hữu tuyến biên giới dài khoảng 259 km giáp Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu, lối mở sôi động, địa phương này đang dồn lực đầu tư đồng bộ hạ tầng giao thông kết nối và nâng cấp khu kinh tế cửa khẩu. Bằng việc kiên quyết xử lý các dự án kém hiệu quả và thúc đẩy thương mại – dịch vụ vùng biên, Đồng Nai đang từng bước giảm dần sự phụ thuộc thuần túy vào nông nghiệp, tạo đòn bẩy vững chắc cho sự phát triển toàn diện của 8 xã biên giới.
Vùng biên giới Đồng Nai sở hữu hệ thống hạ tầng biên mậu và an ninh quản lý chặt chẽ, bao gồm 16 đồn biên phòng, Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Hoa Lư, 2 cửa khẩu chính (Hoàng Diệu, Lộc Thịnh), cùng cửa khẩu phụ Tân Tiến và lối mở Lộc Tấn. Hiện tại, 8 xã vùng biên là nơi sinh sống của hơn 145.000 dân. Về cơ cấu kinh tế, nông – lâm nghiệp vẫn đóng vai trò chủ đạo với tỷ trọng trên 60%; thương mại – dịch vụ chiếm tỷ trọng hơn 20% và công nghiệp – xây dựng dưới 15%.
Theo quy hoạch, đối với các xã vùng biên giới, định hướng phát triển nông thôn gắn với sản xuất công nghiệp, nông nghiệp công nghệ cao và giao thương vùng biên, đồng thời vẫn đảm bảo các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh với hạt nhân là khu kinh tế cửa khẩu Hoa Lư. Đối với các xã đặc biệt khó khăn, nghiên cứu khai thác tiềm năng, đẩy mạnh phát triển kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội; giảm nghèo nhanh, bền vững, thu hẹp dần khoảng cách về mức sống so với vùng phát triển; giảm dần địa bàn dặc biệt khó khăn; phát triển các khu vực cửa khẩu theo định hưởng quy hoạch hệ thống cửa khẩu của Chính phủ.
Cùng đó, Đồng Nai tiếp tục quy hoạch tuyến đường giao thông vành đai biên giới, quy hoạch tuyến đường tuần tra biên giới thành tuyến đường lưỡng dụng kết nối các khu chức năng khu vực các cửa khẩu, các điểm dân cư, trung tâm xã; kết nối đồng bộ vành đai biên giới của Đồng Nai, kết nối của khẩu quốc tế Hoa Lư với cửa khẩu quốc tế Mộc Bài và đường vành đai biên giới các tỉnh Tây Ninh, Lâm Đồng. Hình thành hành lang kinh tế vận tải – logistics quốc tế chiến lược kết nối Việt Nam – Campuchia dọc theo tuyến quốc lộ 13, cao tốc 30 và tuyến đường sắt xuyên Á; kết nối cửa khẩu Hoa Lư với sân bay Long Thành, cảng Cái Mép – Thị Vải.
Xã Lộc Thạnh là một trong 8 xã biên giới của thành phố Đồng Nai với dân số hơn 10.300 người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 33,4% với nhiều thành phần cùng sinh sống. Địa phương nằm trên tuyến Quốc lộ 13 và có Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Hoa Lư giữ vị trí chiến lược quan trọng cả về phát triển kinh tế – xã hội và quốc phòng – an ninh biên giới.
Trong cơ cấu phát triển kinh tế của Lộc Thạnh, ngành nông nghiệp vẫn là ngành trụ cột với diện tích gieo trồng hơn 4.300 ha, phát triển mạnh các cây công nghiệp dài ngày (cao su, điều, hồ tiêu), cây ăn trái (xoài, mít, sầu riêng, chuối), lúa và rau màu các loại; chăn nuôi theo mô hình trang trại, gia trại ngày càng mở rộng. Tuy nhiên, công nghiệp, thương mại, dịch vụ của địa phương đang ngày càng được phát triển với nhiều dự án tại Khu kinh tế cửa khẩu Hoa Lư đã đi vào hoạt động, thúc đẩy thương mại biên giới, chế biến nông sản, logistics.
Tại buổi làm việc về tình hình hoạt động của Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư và các khu công nghiệp trong khu kinh tế cửa khẩu vừa qua, theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Lộc Thạnh Trần Hoàng Trực, địa phương sử dụng ngân sách làm đòn bẩy thúc đẩy tăng trưởng, hỗ trợ chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp, phát triển sản phẩm OCOP, kinh tế hợp tác, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số. Trong đó, chú trọng đẩy mạnh nông nghiệp sạch, ứng dụng khoa học – công nghệ, năng lượng tái tạo, đồng thời khai thác hiệu quả tiềm năng của Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Hoa Lư để thúc đẩy công nghiệp, thương mại, dịch vụ và kinh tế biên mậu.
Là xã biên giới tiếp giáp với Campuchia sở hữu 45km đường biên và 4 đồn biên phòng tuyến đầu, Bù Gia Mập giữ vị trí chiến lược trong việc bảo vệ chủ quyền quốc gia. Dù vậy, đây vẫn là một trong những địa phương khó khăn nhất của thành phố Đồng Nai với 75% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số và tỷ lệ hộ nghèo còn ở mức cao, hạ tầng dân sinh còn nhiều hạn chế.
Để vượt khó, xã đang tập trung khai thác lợi thế quỹ đất và thảm xanh của Vườn quốc gia Bù Gia Mập nhằm đẩy mạnh kinh tế gắn với du lịch sinh thái, từ đó tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Song song đó, địa phương chú trọng phát triển nông nghiệp sạch, hữu cơ ứng dụng công nghệ số gắn liền với xây dựng nông thôn mới và chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp. Tiềm năng từ cảnh quan rừng tự nhiên cùng kho tàng văn hóa bản địa đặc sắc như rượu cần, dệt thổ cẩm, cồng chiêng… chính là “chìa khóa vàng” để Bù Gia Mập xây dựng các sản phẩm du lịch sinh thái – văn hóa bền vững, tạo đòn bẩy bứt phá kinh tế trong tương lai.
Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Hoa Lư hiện có 85 dự án với tổng diện tích 1.635ha, trở thành hạt nhân phát triển kinh tế – xã hội phía Bắc Đồng Nai, được định hướng phát triển theo mô hình khu kinh tế biên giới da chức năng bao gồm các khu chức năng: trung tâm logistics – công nghiệp – nông nghiệp công nghệ cao – dịch vụ – đô thị – năng lượng xanh. Khu kinh tế cửa khẩu đóng vai trò là cực tăng trưởng và cửa ngõ giao thương quan trọng, kết nối trực tiếp với Campuchia và mở rộng liên kết vùng với các trung tâm kinh tế TP Hồ Chí Minh, khu vực Tây Nguyên và được hỗ trợ bởi cơ chế, chính sách đặc thù và kết nối hạ tầng liên vùng, liên quốc gia, nhằm tạo dòng lưu chuyển hàng hóa – dịch vụ – lao động – định cư hiệu quả và bền vững.
Cũng tại buổi làm việc về tình hình hoạt động của Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư và các khu công nghiệp trong khu kinh tế cửa khẩu vừa qua, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Nguyễn Văn Út chỉ đạo các sở, ngành, địa phương quyết liệt rà soát toàn bộ dự án tại Khu kinh tế cửa khẩu. Cụ thể, thành phố sẽ xử lý dứt điểm các dự án chậm tiến độ, sử dụng đất kém hiệu quả; đồng thời tăng tốc hoàn thiện thủ tục pháp lý và tháo gỡ vướng mắc trong giải phóng mặt bằng để hỗ trợ nhà đầu tư.
Mặt khác, lãnh đạo thành phố cũng yêu cầu tối ưu hóa hoạt động của Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư qua việc rà soát diện tích, cắm mốc và quy hoạch đồng bộ. Thời gian tới, Đồng Nai sẽ từng bước nâng cấp hạ tầng, đẩy mạnh giao thông kết nối và tăng cường đối ngoại biên giới để tạo động lực phát triển kinh tế vùng biên.
Bên cạnh việc phát triển Cửa khẩu Quốc tế Hoa Lư, công tác đầu tư hoàn thiện hạ tầng số tại các xã biên giới đã được đẩy mạnh trong những năm qua. Đến nay, hệ thống cáp quang đã kết nối đến tận các thôn, ấp; mạng di động băng thông rộng (3G, 4G, 5G) được phủ khắp, bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt cho chính quyền và nhân dân. Hạ tầng này là điều kiện tiên quyết để địa phương tối ưu hóa quy trình dịch vụ công trực tuyến, giảm thiểu thời gian giải quyết thủ tục hành chính cho người dân. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để ứng dụng công nghệ vào sản xuất và tiêu thụ, phát triển mạnh mẽ kinh tế số qua các kênh thương mại điện tử, đưa sản phẩm đặc trưng vùng biên tiếp cận thị trường toàn quốc./.
