Hơn 40 năm sau cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc, trên những dãy núi đá tai mèo cheo leo nơi biên cương Tuyên Quang vẫn còn hơn 2.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy. Dẫu chiến tranh đã lùi xa, nhưng hành trình đưa các anh trở về với đất mẹ vẫn đang được những người lính hôm nay lặng thầm tiếp nối giữa núi cao, vực sâu và đại ngàn biên giới.
Băng núi đi tìm đồng đội
Khi màn sương còn phủ kín những dãy núi biên giới xã Thanh Thủy, các cán bộ, chiến sỹ Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang đã bắt đầu hành trình của một ngày mới. Trên vai họ là lương thực, nước uống cùng những dụng cụ quen thuộc như: máy khoan đá, xà beng, búa chim, cuốc, xẻng… để đi tìm đồng đội giữa núi rừng hiểm trở.
Có những điểm tìm kiếm phải mất nhiều giờ băng rừng, vượt dốc mới tiếp cận được. Những vách đá tai mèo sắc nhọn, vực sâu hun hút, lối đi cheo leo khiến mỗi bước chân đều hiểm nguy. Nhiều đoạn, anh em phải bám rễ cây, men theo vách đá, luồn qua những khe núi hẹp.
Thượng tá Trần Quang Huy, Đội trưởng Đội tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sĩ, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang chia sẻ: “Điều kiện rừng núi rất hiểm trở, thời tiết khắc nghiệt, việc tìm kiếm hoàn toàn thủ công nên vô cùng vất vả. Nhưng anh em luôn xác định đây là nhiệm vụ thiêng liêng nên dù khó khăn đến đâu cũng quyết tâm tìm bằng được đồng đội”.
Những địa danh như Điểm cao 221 hay điểm cao A5, thôn Giang Nam, xã Thanh Thủy từng là chiến trường khốc liệt trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc. Hơn 40 năm trôi qua, cây rừng đã phủ kín những trận địa năm xưa, đất đá sạt lở làm thay đổi địa hình khiến việc xác định các hang đá, công sự hay vị trí bộ đội từng chiến đấu, hy sinh trở nên vô cùng gian nan. Tuy vậy, những người lính làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn kiên trì bám rừng, lần tìm từng dấu tích với mong muốn đưa các anh trở về với đất mẹ.
Không có máy móc cơ giới hỗ trợ, toàn bộ việc tìm kiếm đều được thực hiện thủ công. Từng khối đá được cạy mở bằng sức người, từng lớp đất đá được rà soát tỉ mỉ với hy vọng tìm thấy dấu tích của đồng đội.
Và rồi, khi phát hiện những vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ, cả đội như lặng đi trong xúc động. Trong sâu thẳm mỗi người lính đều thầm nghĩ: “Các anh, các chị, các chú, các bác… chúng tôi đã tìm thấy mọi người rồi”.
Từ khoảnh khắc ấy, mọi thao tác đều được thực hiện với sự cẩn trọng và thành kính đặc biệt. Từng lớp đất được nhẹ nhàng gạt mở, từng di vật nhỏ được nâng niu gìn giữ. Những phần hài cốt liệt sĩ sau đó được lặng lẽ đặt vào tấm vải đỏ, đưa vào bình gốm để chuyển về nơi quy tập của đội.
Giữa núi rừng biên cương, mọi việc diễn ra gần như trong im lặng. Chỉ còn tiếng cuốc chạm đá, tiếng gió lùa qua vách núi và ánh mắt lặng đi vì xúc động của những người lính đi tìm đồng đội.
Thượng tá Trần Quang Huy xúc động: “Mỗi lần tìm thấy vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ, mọi mệt nhọc dường như tan biến. Anh em ai cũng xúc động và càng có thêm quyết tâm đưa các anh trở về với đất mẹ”.
Chung sức cho hành trình tri ân thiêng liêng
Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ quy tập thành công 3 hài cốt liệt sĩ tại điểm cao A5 (xã Thanh Thủy, Tuyên Quang).
Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, thực hiện “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Tuyên Quang đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị và nhân dân cùng tham gia.
Từ ký ức của cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử đến thông tin do người dân địa phương cung cấp, từng vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ dần được khoanh vùng giữa đại ngàn biên giới. Nhiều người dân nơi biên cương còn trực tiếp dẫn đường, chỉ lại những điểm cao từng diễn ra các trận chiến ác liệt năm xưa.
Thời gian qua, với sự nỗ lực của Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang, công tác tìm kiếm đã đạt nhiều kết quả tích cực. Chỉ chưa đầy một tháng triển khai tìm kiếm tại điểm cao A5, thôn Giang Nam, xã Thanh Thủy, lực lượng chức năng đã quy tập được 5 hài cốt liệt sĩ cùng một bộ hài cốt tập thể.
Riêng chiều 7/5, đơn vị đã tìm kiếm, cất bốc thành công 3 hài cốt liệt sĩ và đưa về Nhà tưởng niệm của Đội quy tập hài cốt liệt sĩ trong không khí trang nghiêm, thành kính. Đến nay, Nhà tưởng niệm đang chăm sóc, bảo quản 5 hài cốt liệt sĩ cùng một bộ hài cốt tập thể được tìm thấy trên tuyến biên giới xã Thanh Thủy.
Đồng hành với lực lượng tìm kiếm là sự phối hợp chặt chẽ của cấp ủy, chính quyền các địa phương biên giới. Tại xã Thanh Thủy, chính quyền địa phương thường xuyên hỗ trợ khảo sát địa bàn, huy động nhân dân mở đường, vận chuyển nhu yếu phẩm lên các điểm cao phục vụ nhiệm vụ.
Ông Lê Mạnh Dũng, Chủ tịch UBND xã Thanh Thủy cho biết, địa phương luôn xác định việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ đặc biệt thiêng liêng. Vì vậy, xã luôn phối hợp, tạo điều kiện tốt nhất để lực lượng làm nhiệm vụ.
Thượng tá Trần Quang Huy khẳng định: “Dù còn nhiều khó khăn, gian khổ nhưng cán bộ, chiến sỹ trong đội luôn quyết tâm cao nhất để tìm kiếm, đưa các liệt sĩ trở về với gia đình và quê hương”.
Ngày lại ngày, những bước chân người lính vẫn lặng lẽ vượt dốc, băng rừng đi tìm đồng đội. Hành trình ấy có thể còn dài, nhưng chỉ cần còn một dấu tích giữa đại ngàn biên cương, họ vẫn sẽ tiếp tục lên đường, tiếp nối hành trình tri ân thiêng liêng đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc…/.
