Thuyền độc mộc trong đời sống của đồng bào M’nông, Ê đê

Thuyền độc mộc trong đời sống của đồng bào M’nông, Ê đê
Tuy số lượng thuyền độc mộc ít hơn so với người Mạ ở Lâm Đồng, người Bahna Rngao ở (Kon Tum)… nhưng sự hiện diện của phương tiện truyền thống này đã phần nào gợi lên bản sắc văn hóa độc đáo và cổ kính.
 
Du khách đi thuyền độc mộc trên Hồ Lắk (Đắk Lắk). Ảnh: Ngọc Tâm
Du khách đi thuyền độc mộc trên Hồ Lắk (Đắk Lắk). Ảnh: Ngọc Tâm
Đối với người M’nông, Ê đê, để làm một chiếc thuyền độc mộc như ý đòi hỏi cả một quá trình chuẩn bị và thực hiện tỉ mỉ, công phu, nghệ thuật. Thuyền thường được làm từ một cây gỗ Sao nguyên thân. Loại gỗ này gần như phố biến để đóng thuyền độc mộc ở các dân tộc Tây Nguyên, với tính bền, thân về già vừa to, chắc và thẳng. Các dân tộc miền xuôi, kể cả người Kinh từ xa xưa cũng đã dùng gỗ Sao đóng tàu đi biển, truyền thống này cũng được lưu truyền đến tận ngày nay.

Nghệ nhân Y Vang (xã Quảng Phú, huyện Krông Nô), người đã từng làm thuyền độc mộc tại địa phương cho biết: Trước đây, để làm thuyền độc mộc chúng tôi phải vào rừng tìm gỗ, thứ vật liệu cần tìm là gỗ Sao, thân to và thẳng. Trước khi chặt cây, phải cúng Yàng, xin phép thần rừng rồi mới đốn hạ. Lễ vật cúng thần gồm một con gà, ché rượu cần... Sau khi thủ tục cúng tế xong là mọi người tổ chức chặt cây.

Công cụ chặt cây và làm thuyền đều sử dụng rìu là phương tiện duy nhất. Vào rừng tìm cây làm thuyền thường thì có một nhóm khoảng 4 đến 5 người, chặt cây xong là đẽo bốn mặt gỗ cho vuông, đều. Sau đó khoét lỗ từ một mặt lõm sâu vào thân cây. Cứ như vậy tiến hành đục đẽo rộng ra đến các phần khác của thân gỗ.

Công đoạn thứ hai là tiến hành đốt phần phía trong lòng thuyền. Họ dùng các mảnh tước khô của thân cây đã được đẽo ra, kết hợp với củi khô của rừng để hun đốt. Việc đốt này vừa làm cho thuyền được khô và nhẹ, vừa hỗ trợ cho việc đục đẽo đỡ tốn công sức của người thợ. Sau đó tiếp tục đẽo lòng thuyền và mặt ngoài mạn thuyền cho thật trau chuốt, cân đối đến khi chiếc thuyền có hình dáng như ý.

Trong quá trình đẽo, người thợ luôn cẩn trọng với những thao tác của mình, hết sức tâm huyết để đục đẽo tỉ mỉ từng phần của thân cây. Vì thuyền khá dài, nên việc cân đối từng phần cũng phải tính toán kỹ lưỡng, làm sao cho các bộ phận tổng quan trên thân thuyền cân đối, hài hòa để khi hạ thủy mạn thuyền không nghiêng ngả mà giữ được thế cân bằng giữa trọng lượng của thuyền với mặt nước… Thời gian để làm xong một chiếc thuyền thường thì cả tháng, thậm chí lên đến vài tháng…

Với mong muốn có sự may mắn, an toàn cho gia chủ và chiếc thuyền, nên trước khi hạ thủy họ thường tổ chức cúng Yàng (thần sông). Lễ vật cho lễ tạ ơn này gồm một con gà, ché rượu cần. Nếu gia đình khá giả thì con heo và ché rượu quý (yang r’lung, ché túc...). Sau buổi lễ, gia chủ mời họ hàng và người thân đến ăn tiệc, mừng thành công, mừng gia đình, bon buôn có thêm một sản phẩm mới.
 
Thuyền độc mộc sưu tầm được trên lưu vực sông Krông Nô trưng bày tại Bảo tàng tỉnh. Anh Bằng
Thuyền độc mộc sưu tầm được trên lưu vực sông Krông Nô trưng bày tại Bảo tàng tỉnh. Anh Bằng
Với người M’nông, Ê đê thì thuyền độc mộc không chỉ là phương tiện đi lại, vận chuyển đánh bắt thủy sản mà còn là tài sản khẳng định vị thế xã hội trong cộng đồng bon buôn. Gia đình có điều kiện về nhân lực, của cải vật chất thì có từ một đến hai thuyền trở lên. Ngược lại với những gia đình khó khăn thì làm được một cái hoặc không có. Với những bon, buôn sống gần sông suối, ao hồ, thuyền độc mộc là phương tiện lao động quan trọng tạo thu nhập và nguồn thực phẩm tươi sống hàng ngày…

Ngày nay, khi đến Đắk Nông, trên hồ Ea Snô hay dòng sông Krông Nô, Sêrêpốk huyền thoại, thỉnh thoảng bắt gặp những chiếc thuyền độc mộc rẽ sóng, lướt nhẹ trên mặt nước với cảnh hoàng hôn nhẹ gió lay đưa, dệt thêm khung cảnh hữu tình vào bản sắc văn hóa truyền thống ngàn đời trên cao nguyên M’nông thơ mộng, gợi cho du khách hình ảnh khó quên nơi miền quê yên ả thanh bình.

* Thuyền của người M’nông thường có kích thước bề ngang nhỏ hơn thuyền của các dân tộc khác. Tuy về chiều dài tương đồng nhau, ngắn thì 4 đến 5 mét, dài thì 9 đến hơn 11 mét. Nhưng thuyền ở một số nhóm Ê đê, Mạ khu vực Buôn Đôn và Cát Tiên (Lâm Đồng) phần lớn rộng hơn thuyền của dân tộc M’nông ở huyện Lắk (Đắk Lắk) và M’nông ở Đắk Nông.

* Khác với người Ê đê và các dân tộc khác, một số nhóm người M’nông trong quá trình làm thuyền không sử dụng lửa để hun đốt, hay để uốn cong thân thuyền, không dùng bào vuốt nhẵn cho thân thuyền trơn láng mà chỉ sử dụng rìu để chặt cây, chẻ gỗ, khoét rỗng thân cây suốt công đoạn làm thuyền. Ngoài gỗ Sao, nguyên liệu làm thuyền độc mộc chủ yếu là gỗ khộp (loại gỗ họ dầu), khó bị mối mọt, mục nát, có tuổi thọ và độ bền cao khi ngâm dưới nước…
Theo baodaknong.org.vn

Có thể bạn quan tâm

Khám phá vẻ đẹp du lịch vùng cao Tân Sơn (Bắc Ninh)

Khám phá vẻ đẹp du lịch vùng cao Tân Sơn (Bắc Ninh)

Thôn Bắc Hoa, xã Tân Sơn là một điểm đến mới của tỉnh Bắc Ninh. Những nếp nhà trình tường mái ngói âm dương nhuốm màu thời gian, điệu hát soong hao mang đậm nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Nùng... tạo nên sức hấp dẫn đối với du khách.

Du lịch Gia Lai - Tiềm năng và triển vọng

Du lịch Gia Lai - Tiềm năng và triển vọng

Chiều 27/3, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với UBND tỉnh Gia Lai tổ chức Diễn đàn “Du lịch Gia Lai - Tiềm năng và triển vọng”. Diễn đàn quy tụ hơn 200 đại biểu là các nhà quản lý, chuyên gia, nhà đầu tư và cộng đồng doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch trong và ngoài nước.

Cao Bằng giữ nghề truyền thống, mở lối phát triển du lịch

Cao Bằng giữ nghề truyền thống, mở lối phát triển du lịch

Trong bối cảnh xã hội công nghiệp ngày càng phát triển, nhiều giá trị văn hóa truyền thống đứng trước nguy cơ mai một. Tuy nhiên, tại Cao Bằng, du khách vẫn có thể cảm nhận rõ nét những sắc màu văn hóa được cộng đồng các dân tộc nơi đây gìn giữ qua nhiều thế hệ. Người dân vẫn bền bỉ duy trì các nghề thủ công truyền thống, đưa sản phẩm văn hóa bản địa ra thị trường trong nước và quốc tế, góp phần tạo nên điểm nhấn du lịch đặc sắc cho vùng non nước Cao Bằng.

Phát huy lợi thế sông nước, xây dựng sản phẩm du lịch sinh thái đặc thù

Phát huy lợi thế sông nước, xây dựng sản phẩm du lịch sinh thái đặc thù

Du lịch nông nghiệp, sinh thái được xác định là một trong những lĩnh vực giàu tiềm năng, kỳ vọng thu hút du khách đến tham quan, trải nghiệm tại thành phố Cần Thơ. Thời gian qua, nhiều xã, phường trên địa bàn đã phát huy lợi thế sẵn có, tăng cường liên kết để hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần mở rộng không gian phát triển du lịch địa phương.

Hấp dẫn giải Đua bè mảng trên sông Kỳ Cùng năm 2026

Hấp dẫn giải Đua bè mảng trên sông Kỳ Cùng năm 2026

Ngày 14/3/2026 (tức 26 tháng Giêng năm Bính Ngọ), tại sông Kỳ Cùng (đoạn từ Cầu Đông Kinh đến cầu Kỳ Cùng), tỉnh Lạng Sơn, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn tổ chức giải Đua bè mảng trên sông Kỳ Cùng năm 2026 với sự tham gia của 15 đội thi đến từ 12 xã, phường trong tỉnh. Đua bè mảng là nét đẹp văn hóa độc đáo mang nhiều ý nghĩa tốt đẹp, với mục đích tuyên truyền, quảng bá, giới thiệu về phong tục tập quán trong sinh hoạt của người dân tộc Tày - Nùng, tạo điểm nhấn cho du lịch Lạng Sơn, thu hút du khách.

Hoa gạo, hoa ban đua nhau khoe sắc trên đèo Pha Đin

Hoa gạo, hoa ban đua nhau khoe sắc trên đèo Pha Đin

Tháng Ba là thời điểm những cây hoa gạo bắt đầu bung nở, nhuộm đỏ đèo Pha Đin (Điện Biên). Cùng với đó là màu trắng của hoa Ban, loài hoa đặc trưng của núi rừng. Hai sắc hoa hòa quyện tạo nên bức tranh thiên nhiên vừa rực rỡ, vừa mềm mại, khiến cung đèo huyền thoại càng trở nên thơ mộng và quyến rũ. Mùa hoa nơi đây không chỉ là vẻ đẹp của thiên nhiên, mà còn là nét chấm phá đầy cảm xúc của đất trời Tây Bắc mỗi độ xuân sang.

Phát huy giá trị di tích trong phát triển du lịch

Phát huy giá trị di tích trong phát triển du lịch

Xác định các di tích lịch sử, văn hóa là những tài sản vô giá, những năm qua, các địa phương trong tỉnh Lào Cai đã triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị, góp phần làm giàu kho tàng di sản văn hóa của tỉnh và thúc đẩy ngành du lịch phát triển.

Lào Cai hấp dẫn khách du lịch những ngày đầu năm mới

Lào Cai hấp dẫn khách du lịch những ngày đầu năm mới

Những ngày nghỉ lễ Tết Nguyên đán 2026, Lào Cai đón hàng chục vạn lượt khách du lịch ghé thăm những điểm đến nổi tiếng đậm đà bản sắc văn hóa Tây Bắc như: Sa Pa, Tả Van, Bắc Hà, Y Tý, Tú Lệ, Mù Căng Chải...

Cao nguyên Mộc Châu mùa Xuân về

Cao nguyên Mộc Châu mùa Xuân về

Cứ vào thời điểm này trong năm, Khu du lịch quốc gia Mộc Châu (tỉnh Sơn La) lại được tô điểm bởi gam màu tinh khôi của hoa mận, rực rỡ ánh vàng của các vườn hồng chín trĩu quả, hoa anh đào thắm hồng, những đồi chè xanh mướt và vườn dâu tây chín đỏ... Tất cả đã tạo nên bức tranh mùa Xuân rực rỡ và sống động.

Du lịch cộng đồng vùng cao bứt phá chào năm mới

Du lịch cộng đồng vùng cao bứt phá chào năm mới

Trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, các xã vùng cao Mai Châu, Mai Hạ, Pà Cò (Phú Thọ) sẵn sàng tạo bước đột phá trong thu hút du khách nhờ phát triển du lịch cộng đồng gắn với bản sắc văn hóa độc đáo. Hệ thống homestay nhà sàn, dịch vụ trải nghiệm văn hóa Thái, Mông và các sản phẩm du lịch đặc trưng, trở thành điểm đến hấp dẫn dịp đầu Xuân, thu hút lượng lớn khách trong và ngoài nước.

Mùa hoa anh đào xóm Mừng - điểm hẹn du lịch gắn với bảo tồn văn hóa Mường

Mùa hoa anh đào xóm Mừng - điểm hẹn du lịch gắn với bảo tồn văn hóa Mường

Những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, xóm Mừng - bản làng người Mường nằm lưng chừng núi thuộc xã Cao Phong, tỉnh Phú Thọ khoác lên mình tấm áo hồng của mai anh đào cùng sắc vàng rực rỡ của hoa cải đang kỳ nở rộ. Hàng trăm cây hoa bung nở đồng loạt, nhuộm hồng cả triền đồi, những con đường và ruộng bậc thang điểm thêm sắc vàng hoa cải, tạo nên khung cảnh nên thơ giữa núi rừng Tây Bắc, thu hút đông đảo du khách đến tham quan, chụp ảnh, trải nghiệm.

Ngắm hoa theo mùa trở thành xu hướng du lịch

Ngắm hoa theo mùa trở thành xu hướng du lịch

Không cần đi xa đến Nhật Bản, Hàn Quốc hay châu Âu, ngay tại Việt Nam, những mùa hoa đang từng bước trở thành “thỏi nam châm” hút khách du lịch. Từ hoa tam giác mạch Hà Giang, hoa mận Mộc Châu, hoa anh đào Điện Biên, hoa mai anh đào Đà Lạt… không chỉ mang đến vẻ đẹp say lòng người, các mùa hoa còn được ví như “gà đẻ trứng vàng”, mở ra hướng phát triển cho du lịch sinh thái, du lịch xanh gắn với cộng đồng.

Khám phá mùa hồng chín trên cao nguyên Mộc Châu

Khám phá mùa hồng chín trên cao nguyên Mộc Châu

Bên cạnh lợi thế về khí hậu mát mẻ và cảnh quan thiên nhiên, những ngày này, Khu du lịch quốc gia Mộc Châu, tỉnh Sơn La bước vào mùa hồng chín. Nhiều vườn hồng trên cao nguyên đồng loạt cho quả chín rộ, tạo cảnh quan đẹp đặc trưng, thu hút đông đảo du khách đến tham quan.

Du lịch Phú Thọ tạo nền tảng tăng trưởng vững chắc, hướng tới chất lượng cao

Du lịch Phú Thọ tạo nền tảng tăng trưởng vững chắc, hướng tới chất lượng cao

Những kết quả nổi bật đạt được trong năm 2025 đã tạo nền tảng quan trọng để ngành Du lịch tỉnh Phú Thọ bước vào năm 2026 với tâm thế chủ động, tự tin, hướng tới các mục tiêu tăng trưởng cao hơn. Trong không gian phát triển mới được mở rộng sau sáp nhập, du lịch tiếp tục được xác định là ngành kinh tế quan trọng, gắn với phát huy giá trị văn hóa - lịch sử vùng đất Tổ, vùng đất cội nguồn của dân tộc.

Lễ hội hoa lê Hồng Thái - điểm hẹn mùa Xuân vùng cao

Lễ hội hoa lê Hồng Thái - điểm hẹn mùa Xuân vùng cao

Mỗi độ Xuân về, xã Hồng Thái lại bước vào mùa đẹp nhất trong năm. Đó là mùa hoa lê nở, mùa của sắc trắng tinh khôi phủ khắp núi rừng, khiến vùng cao nơi đây như hóa thành một miền cổ tích giữa đại ngàn Tuyên Quang. Lễ hội hoa lê Hồng Thái không chỉ tôn vinh vẻ đẹp thiên nhiên độc đáo, mà còn mở ra không gian trải nghiệm văn hóa du lịch đặc sắc, trở thành điểm hẹn mùa Xuân hấp dẫn của vùng cao Na Hang.

Du lịch 'đánh thức' sinh kế nông thôn

Du lịch 'đánh thức' sinh kế nông thôn

Trong bối cảnh nông thôn đang tìm kiếm hướng phát triển bền vững, du lịch nông nghiệp gắn với du lịch cộng đồng đang dần trở thành sinh kế mới cho người dân tỉnh Quảng Trị. Từ đồng ruộng, vườn đồi đến các bản làng miền núi, những giá trị nông nghiệp và văn hóa bản địa được khai thác hiệu quả, không chỉ tạo thêm thu nhập mà còn góp phần mở ra con đường giảm nghèo bền vững ở khu vực nông thôn.

Xây dựng bản đồ số cho du khách trong Lễ hội hoa mai anh đào - Đà Lạt

Xây dựng bản đồ số cho du khách trong Lễ hội hoa mai anh đào - Đà Lạt

Lễ hội hoa mai anh đào - Đà Lạt Xuân 2026 ở Lâm Đồng diễn ra từ ngày 15/1 đến ngày 5/2/2026, tập trung cao điểm vào thời điểm hoa mai anh đào nở rộ. Để du khách có thông tin chính xác về địa điểm, trạng thái của từng khu vực, từng cây mai anh đào đẹp, Ban tổ chức cung cấp Bản đồ mai anh đào Đà Lạt, là bản đồ số trực tuyến, tạo điều kiện cho khách du lịch lựa chọn điểm đi ngắm hoa phù hợp nhất trong chuyến đi của mình.

Cao Bằng phát huy giá trị di sản, thúc đẩy du lịch bền vững

Cao Bằng phát huy giá trị di sản, thúc đẩy du lịch bền vững

Công viên địa chất Non nước Cao Bằng chính thức trở thành thành viên Mạng lưới Công viên địa chất Toàn cầu UNESCO vào năm 2018. Đây là tiền đề mở ra một hành trình di sản được trân trọng và con người là trung tâm; kết nối, hội nhập và lan tỏa giá trị, góp phần quảng bá hình ảnh Cao Bằng trên bản đồ du lịch trong nước và thế giới.

Trải nghiệm mùa cam ly trên cao nguyên Mộc Châu

Trải nghiệm mùa cam ly trên cao nguyên Mộc Châu

Chớm đông, khu du lịch quốc gia Mộc Châu, tỉnh Sơn La, như được khoác lên mình bộ cánh mới rực rỡ của mùa hoa thơm, trái ngọt; đặc biệt, những vườn cam ly kết hợp kinh tế gắn với du lịch đã thu hút đông du khách đến tham quan, trải nghiệm.

Khởi sắc du lịch Điện Biên đầu năm 2026

Khởi sắc du lịch Điện Biên đầu năm 2026

Với chuỗi hoạt động văn hóa, lễ hội sôi động, Điện Biên đã đón lượng lớn du khách trong những ngày đầu năm mới 2026. Kết quả tích cực này mở ra cơ hội tăng trưởng mạnh mẽ, tạo đà thuận lợi để du lịch Điện Biên tiếp tục bứt phá.

Hình thành sản phẩm du lịch trải nghiệm đặc sắc thu hút du khách đến Đắk Lắk

Hình thành sản phẩm du lịch trải nghiệm đặc sắc thu hút du khách đến Đắk Lắk

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk, trong năm 2025, số lượng du khách đến tỉnh tăng cao với hơn 7,3 triệu lượt khách, tăng trên 16% so với kế hoạch; doanh thu đạt hơn 13.600 tỷ đồng, vượt 8% so với chỉ tiêu. Đây là cơ sở để ngành Du lịch đặt mục tiêu cao hơn trong năm 2026, từng bước phát triển du lịch trở thành một trong những lĩnh vực kinh tế mũi nhọn của tỉnh.

Du lịch trải nghiệm hút khách

Du lịch trải nghiệm hút khách

Trong kỳ nghỉ Tết Dương lịch kéo dài 4 ngày (từ 1 - 4/1/2026), tỉnh Nghệ An ghi nhận lượng khách du lịch tăng cao, nhờ chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật chào năm mới, chương trình Countdown, bắn pháo hoa, cùng các điểm du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm đặc sắc.

Khai mạc Festival hoa mai anh đào xã Lũng Cú

Khai mạc Festival hoa mai anh đào xã Lũng Cú

Sáng 3/1, tại xã Lũng Cú (Tuyên Quang), UBND xã tổ chức Lễ khai mạc Festival hoa mai anh đào lần thứ nhất năm 2026 với chủ đề "Lũng Cú - điểm hẹn muôn sắc hoa". Lễ hội diễn ra với nhiều hoạt động văn hóa - du lịch đặc sắc cùng sắc hoa mai anh đào nở rộ tạo nên nét đẹp riêng có giữa cao nguyên đá, thu hút đông đảo du khách đến tham quan, trải nghiệm văn hóa, ẩm thực và không khí mùa xuân nơi cực Bắc Tổ quốc.

Sắc xuân bừng sáng trên đảo hoa anh đào Pá Khoang, Điện Biên

Sắc xuân bừng sáng trên đảo hoa anh đào Pá Khoang, Điện Biên

Giữa mênh mang sóng nước hồ Pá Khoang, đảo hoa thuộc xã Mường Phăng, tỉnh Điện Biên những ngày đầu năm như bừng sáng khi hàng nghìn cây anh đào đồng loạt khoe sắc. Dịp đầu năm mới, sắc hồng dịu dàng của hoa trở thành điểm nhấn, thu hút đông đảo người dân và du khách đến chiêm ngưỡng, lưu giữ khoảnh khắc mùa xuân nơi vùng cao Tây Bắc.