Những ngày cuối năm Ất Tỵ, trở lại Làng Chút, xã Văn Bàn, tỉnh Lào Cai, nhiều người gần như không nhận ra đây chính là nơi hoang tàn đổ nát sau trận lũ lịch sử do ảnh hưởng từ hoàn lưu bão số 10 vào tháng 10/2025.
Những ngôi nhà mới khang trang, vững chãi hơn mọc lên; đồng ruộng phủ một màu xanh mướt; người dân tất bật trang trí, dọn dẹp nhà chuẩn bị đón Tết. Một mùa Xuân mới lại đến, với sự sẻ chia của cộng đồng và sự vào cuộc kịp thời của các cấp chính quyền, Làng Chút đang từng ngày hồi sinh mang theo niềm tin vào tương lai tươi sáng hơn.
Nhà đẹp đón Tết
Trong cái rét ngọt cuối tháng Chạp, khi Tết Nguyên đán Bính Ngọ đã cận kề, đi trên con đường dẫn vào Làng Chút, dù dấu tích của trận lũ lịch sử vẫn còn nơi cồn cát ven suối hay đâu đó dưới gầm nếp nhà sàn truyền thống của đồng bào Tày nhưng diện mạo mới, sức sống mới đã mạnh mẽ bén rễ, lan tỏa khắp thôn, bản.
Ngược thời gian trở lại khoảng 4 tháng trước, bão số 10 với những đợt mưa lớn liên tiếp kéo dài khiến dòng suối Chút hàng trăm năm vốn hiền hòa bỗng chốc trở nên hung bạo kéo theo lũ lớn hóa thành cơn ác mộng với người dân trong làng. Những ngôi nhà sàn bị cuốn trôi, ruộng vườn bị vùi lấp dưới lớp đất cát dày, tài sản của người dân bị cuốn theo dòng nước. Làng Chút khi ấy tan hoang, ngổn ngang dưới bùn lầy, người dân chật vật, hoang mang khi lần đầu tiên trong đời chứng kiến cảnh tượng lũ dữ.
Theo Phó Chủ tịch UBND xã Văn Bàn Nguyễn Mạnh Hà, trận lũ năm 2025 đã khiến 30 hộ dân trong thôn chịu thiệt hại nặng, trong đó 23 hộ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Hai ngôi nhà bị cuốn trôi hoàn toàn, nhiều hộ khác bị ngập sâu hoặc bị cát vùi lấp tới 2,5 mét. Để đảm bảo an toàn lâu dài cho người dân, chính quyền xã Văn Bàn triển khai phương án hỗ trợ di dời các hộ bị ảnh hưởng đến nơi ở mới an toàn hơn.
“Ngay sau lũ, chúng tôi đã thành lập các tổ công tác hỗ trợ bà con khắc phục hậu quả. Từ việc sửa chữa, gia cố nhà đến hỗ trợ di dời người dân tới nơi ở mới, chúng tôi đều cố gắng triển khai nhanh chóng. Ngoài ra, lực lượng quân sự, công an và các tổ chức chính trị - xã hội cũng tham gia tích cực, giúp bà con san gạt đất, vận chuyển đồ đạc, xây dựng nhà”, ông Nguyễn Mạnh Hà cho biết.
Đang tất bật trát nốt phần xi măng vào những viên gạch cuối cùng ở sân trước khi chính thức chuyển vào nhà mới, ông Hoàng Văn On - một hộ nghèo có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn trên địa bàn không giấu được sự xúc động. Ông cho biết, gia đình được Nhà nước hỗ trợ 80 triệu đồng và toàn bộ ngày công để xây dựng căn nhà kiên cố.
Tết này được đón Xuân trong nhà mới, có đất ở ổn định, sau những mất mát vừa qua, với ông và người dân nơi đây đó là niềm hạnh phúc rất lớn, ông Hoàng Văn On phấn khởi bày tỏ.
Nước lũ đổ về khiến ngôi nhà cũ của gia đình anh Dương Văn Hiến bị vùi lấp hoàn toàn. Sau khi mất nhà, cả gia đình phải ở tạm nhà người thân. Nhờ sự quan tâm kịp thời của Đảng, Nhà nước, chính quyền địa phương và bà con trong thôn xóm, gia đình anh đã xây dựng được ngôi nhà mới to đẹp, khang trang.
Được Nhà nước hỗ trợ 80 triệu đồng, bà con trong thôn xóm giúp đỡ ngày công, động viên tinh thần, căn nhà mới hoàn thành, gia đình anh rất phấn khởi. Từ nay, gia đình không còn phải lo sợ mưa lũ nữa, anh Hiến chia sẻ.
Phó Chủ tịch UBND xã Văn Bàn Nguyễn Mạnh Hà cho biết, sau quá trình gấp rút thi công để người dân có nhà mới đón Tết, đến nay, toàn bộ 20 gia đình thuộc diện phải di dời và xây mới đã kịp thời hoàn thiện, chuyển vào nơi ở mới theo đúng kế hoạch đặt ra. Chính quyền xã đã tạo điều kiện tối đa bằng cách cấp "sổ đỏ", miễn phí hoàn toàn tiền chuyển đổi mục đích sử dụng đất cho các hộ dân.
Những hộ dân không có đất để chuyển đi, buộc phải ở lại tại chỗ cũng được thôn hỗ trợ khắc phục bằng cách kích nhà, nâng nền lên cao hơn mặt đất khoảng 2-3 mét so với mức ngập cũ để đảm bảo an toàn.
Ngôi nhà sàn gỗ của gia đình bà Nguyễn Thị Phượng, Trưởng Ban Công tác Mặt trận thôn Làng Chút bị ngập hơn 2m, gia súc, rau màu đều bị lũ cuốn, mức thiệt hại dưới 60%. Sau lũ, bà Phượng tạm gác lại việc riêng để lo việc chung, góp sức cùng chính quyền xã huy động người dân trong thôn giúp đỡ các hộ phải di dời và xây dựng nhà ở mới. Vì gia đình bà thuộc diện ở lại tại chỗ nên sau khi nâng nền lên cao, những ngày này, bà cùng mọi người hoàn thiện phần hiên nhà đảm bảo xong trước Tết đón năm mới.
Bà con ở đây rất đoàn kết. Ai có sức góp sức, ai có của góp của. Tinh thần ấy không chỉ giúp người dân vượt qua khó khăn mà còn là động lực để xây dựng cuộc sống mới tốt đẹp hơn, bà Phượng chia sẻ.
Màu xanh trở lại
Không chỉ nhà ở được khôi phục, những cánh đồng Làng Chút từng bị cát vùi lấp nay đã phủ xanh trở lại. Trong tổng số hơn 2,4 tỷ đồng hỗ trợ Làng Chút bị ảnh hưởng bởi bão số 10 (Buloi), địa phương đã dành trên 500 triệu đồng khắc phục thiệt hại về hoa màu nông, lâm nghiệp, thủy sản... nhằm giúp người dân phục hồi sản xuất nông nghiệp.
Thời tiết năm 2025 diễn biến phức tạp, đặc biệt là ảnh hưởng bởi thiên tai, nhiều diện tích hoa màu bị thiệt hại, xã Văn Bàn đã và đang nỗ lực triển khai đồng bộ các giải pháp khôi phục sản xuất. Toàn xã Văn Bàn gieo trồng được 208,3 ha cây vụ Đông, trong đó riêng thôn Làng Chút đã thực hiện gần 20 ha. Ngô, khoai, rau màu sinh trưởng tốt, báo hiệu cuộc sống sản xuất của người dân đang dần ổn định.
Sau lũ, cánh đồng rộng lớn của Làng Chút bị vùi lấp, nhiều diện tích lúa, hoa màu mất trắng, bà con rơi vào cảnh thiếu hụt nguồn thu nhập trong những tháng tiếp theo. Phó Chủ tịch UBND xã Văn Bàn Nguyễn Mạnh Hà cho biết, trước tình hình đó, các cơ quan, đoàn thể, hợp tác xã hỗ trợ người dân giống khoai tây để gieo trồng trong vụ Đông đồng thời mở ra hướng đi mới trong việc tăng vụ, nâng cao thu nhập và hình thành tư duy sản xuất nông nghiệp hàng hóa bền vững cho nông dân.
Ban đầu, việc vận động người dân gặp không ít khó khăn do tâm lý bà con còn lo ngại sau thiên tai. Cây khoai tây cũng chưa được trồng nhiều trên vùng đất này nên chưa khẳng định được hiệu quả kinh tế. Tuy nhiên, với cam kết hỗ trợ giống và kỹ thuật, thôn vận động nhân dân làm đất, xuống giống được hơn 16ha khoai tây và 4ha rau đậu các loại.
Đến nay, nhìn những ruộng khoai tây xanh mướt, sinh trưởng tốt, củ đã to và đều, bà con Làng Chút vô cùng phấn khởi. Với năng suất dự kiến đạt 22 - 25 tấn/ha hiệu quả kinh tế của cây trồng này thực sự vượt trội, cao gấp 3 - 4 lần so với trồng lúa, ngô.
"Vì toàn bộ sản phẩm đã được ký kết bao tiêu với các hợp tác xã nên mọi người rất yên tâm. Đây sẽ là nguồn thu nhập đáng kể cho các hộ dân, giúp bà con nhanh chóng đứng vững sau lũ", bà Nguyễn Thị Phượng bày tỏ.
Phó Chủ tịch UBND xã Văn Bàn cho biết thêm, đối với diện tích đất nông nghiệp còn lại đang bị cát vùi lấp, xã đang chờ phê duyệt phương án từ cấp trên để thu gom, xử lý, nhanh chóng trả lại ruộng cho người dân.
Với tinh thần đoàn kết, hỗ trợ kịp thời trong lúc khó khăn của các cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể, tổ chức xã hội và doanh nghiệp, Làng Chút đang khoác lên mình diện mạo mới. Những ngôi nhà sàn kiên cố hơn dần mọc lên. Trên những cánh đồng tươi tốt, màu xanh như niềm tin nảy nở mang theo câu chuyện về tinh thần đoàn kết, ý chí vượt khó của đồng bào Tày bên dòng suối Chút./.
