Một nghiên cứu mới chỉ ra việc tuân thủ chặt chẽ chế độ ăn uống “thân thiện với hành tinh”, trong đó thức ăn chủ yếu là trái cây, rau và ngũ cốc giúp giảm gần 1/3 nguy cơ tử vong sớm ở người, đồng thời giảm đáng kể việc thải ra khí gây hiệu ứng nhà kính gây ra tình trạng Trái Đất ấm lên.
Nghiên cứu công bố ngày 10/6 trên Tạp chí The American Journal of Clinical Nutrition (Dinh dưỡng lâm sàng Mỹ) góp phần củng cố các ý kiến cho rằng tuân thủ một mô hình ăn kiêng có lợi cho sức khỏe và sự bền vững của hành tinh có liên quan đến việc giảm đáng kể tỷ lệ tử vong ở người do mọi nguyên nhân. Tiến sĩ David Katz, sáng lập tổ chức True Health Initiative - một liên minh toàn cầu gồm các chuyên gia về y học lối sống, cho biết ăn nhiều thực phẩm thực vật nguyên chất, ít thực phẩm động vật và ít thực phẩm chế biến kỹ sẽ tốt hơn cho con người và cả Trái Đất.
Trên thực tế, sản xuất lương thực góp một phần nguyên nhân dẫn tới cuộc khủng hoảng khí hậu hiện nay. Các chuyên gia cho biết việc nuôi gia súc để đáp ứng nhu cầu thực phẩm con người đòi hỏi sử dụng đất nông nghiệp và góp phần gây ra nạn phá rừng, mất đa dạng sinh học và ô nhiễm nguồn nước. Động vật nhai lại có thể thải ra khí độc hại, tác động đến môi trường một cách đáng kinh ngạc. Theo Chương trình Môi trường Liên hợp quốc, hơi gia súc ợ ra khi nhai lại và phân từ gia súc, như cừu và dê, gây ra khí thải methane - một loại khí nhà kính mạnh gấp 80 lần so với CO2, có thể làm nóng hành tinh trong khoảng thời gian 20 năm.
Nghiên cứu nêu trên chỉ ra việc áp dụng chế độ ăn uống lành mạnh gồm nhiều rau quả sẽ giúp giảm 51% diện tích đất sử dụng, 29% khí phát thải gây hiệu ứng nhà kính và 21% lượng phân bón được sử dụng đồng thời kéo dài tuổi thọ của con người.
Tác giả nghiên cứu Walter Willett, giáo sư dịch tễ học và dinh dưỡng Trường Y tế Cộng đồng T.H. Chan Harvard ở tại Boston cho biết khi xem xét các nguyên nhân chính gây tử vong ở người, nhóm phát hiện ra nguy cơ tử vong sẽ thấp hơn ở những người tuân thủ tốt hơn chế độ ăn uống lành mạnh thân thiện với Trái Đất.
Nghiên cứu được thực hiện căn cứ trên chế độ ăn được Ủy ban EAT-Lancet, bao gồm 37 nhà khoa học hàng đầu từ 16 quốc gia, thiết kế với mục tiêu kép là vừa đảm bảo sức khỏe con người vừa giảm tác động môi trường khi Trái Đất nuôi sống hàng tỷ người. Theo đó, EAT-Lancet cho ra thực đơn chú trọng tiêu thụ nhiều trái cây và rau quả, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và các loại protein có nguồn gốc thực vật khác, đồng thời giảm khẩu phần thịt và sữa.
Để có kết luận trên, nhóm nghiên cứu đã phân tích dữ liệu chế độ ăn uống thu thập được từ hơn 200.000 phụ nữ và nam giới để xem mức độ tuân thủ hướng dẫn chế độ ăn kiêng Eat-Lancet. Cứ 4 năm 1 lần trong 34 năm, những người tham gia nghiên cứu điền vào bảng câu hỏi về chế độ ăn uống, cung cấp cho các nhà nghiên cứu một lượng dữ liệu khổng lồ. Giáo sư Willett khẳng định đây là nghiên cứu lớn và lâu dài, đánh giá lặp đi lặp lại chế độ ăn uống trong hơn 3 thập kỷ, mang lại độ chính xác thống kê cao hơn.
Kết quả nghiên cứu chỉ ra 10% những người tuân theo chế độ ăn Eat-Lancet có nguy cơ tử vong sớm, bất kể vì nguyên nhân nào, đều thấp hơn 30% so với những nhóm 10% người ít tuân theo chế độ này nhất. Ngoài ra, những người tuân thủ chặt chẽ nhất chế độ ăn hành tinh có nguy cơ tử vong do thoái hóa thần kinh thấp hơn 28%, nguy cơ tử vong vì bệnh tim mạch thấp hơn 14%, nguy cơ tử vong vì ung thư thấp hơn 10% và nguy cơ tử vong vì bệnh hô hấp thấp hơn 47%.
Giáo sư Willet tin rằng những phát hiện này cho thấy sự liên quan giữa sức khỏe con người và hành tinh: Ăn uống lành mạnh sẽ thúc đẩy sự bền vững của môi trường, một điều rất cần thiết cho sức khỏe và hạnh phúc của mọi người trên Trái Đất.
Lê Ánh
