Khơi thông nguồn lực số - thu hẹp khoảng cách phát triển
Toàn thành phố Cần Thơ có 38 xã, phường và 297 ấp, khu vực thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số, trong đó có tới 141 ấp, khu vực đặc biệt khó khăn. Mặc dù đời sống kinh tế - xã hội đồng bào ngày càng được cải thiện, song do những đặc thù về vị trí địa lý và điều kiện canh tác, một bộ phận bà con, đặc biệt là đồng bào Khmer ở các khu vực nông thôn vẫn còn gặp nhiều khó khăn trong sinh kế và dễ rơi vào nhóm hộ nghèo, cận nghèo.
Theo Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố Cần Thơ, tính đến cuối năm 2025, địa phương có 1.953 hộ nghèo dân tộc thiểu số (chiếm 34,99% tổng số hộ nghèo) và 6.368 hộ cận nghèo dân tộc thiểu số (chiếm 25,81% tổng số hộ cận nghèo).
Theo đánh giá của đơn vị, “rào cản” lớn nhất khiến tỷ lệ này duy trì ở mức cao không chỉ là thiếu vốn, mà xuất phát từ việc bà con bị hạn chế trong tiếp cận thông tin, chậm ứng dụng khoa học kỹ thuật và tập quán sản xuất còn khép kín. Trong bối cảnh hiện nay, sự tụt hậu về thông tin và công nghệ chính là cản trở lớn đối với mục tiêu thoát nghèo bền vững.
Do đó, để giải quyết tận gốc rào cản này, việc "khơi thông nguồn lực" không thể chỉ dừng lại ở các chính sách hỗ trợ an sinh truyền thống, mà trọng tâm phải là khơi thông nguồn lực số. Cần Thơ xác định việc đưa hạ tầng viễn thông và công nghệ thông tin phủ sóng tận các phum sóc là điều kiện tiên quyết, hướng tới mục tiêu 100% hộ đồng bào dân tộc thiểu số được tiếp cận, sử dụng các dịch vụ viễn thông vào năm 2030.
Thực tiễn cho thấy, ý nghĩa của chuyển đổi số ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số không chỉ dừng lại ở việc số hóa thủ tục hành chính, mà còn là đưa công nghệ vào ứng dụng rộng rãi. Khi những dữ liệu thiết yếu về thời tiết, môi trường, xâm nhập mặn hay giá cả nông sản được truyền tải đúng người, đúng thời điểm qua các thiết bị thông minh, đồng bào dân tộc thiểu số có thể chủ động chuyển từ tư duy "sản xuất truyền thống" sang "kinh tế số nông nghiệp".
Để tạo nền tảng vững chắc cho sự bứt phá này, ông Lâm Hoàng Mẫu, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố Cần Thơ khẳng định, chuyển đổi số là xu thế tất yếu và vùng đồng bào dân tộc thiểu số cũng không thể đứng ngoài cuộc. Quá trình chuyển đổi số là một hành trình lâu dài, cần sự phối hợp đồng bộ của nhiều ngành, nhiều cấp và đặc biệt là sự tham gia chủ động của chính người dân.
Lãnh đạo Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố cho biết, Sở đang tích cực phối hợp với các đơn vị, ban, ngành thành phố cùng các xã, phường triển khai chuyển đổi số gắn với nội dung thành phần của Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030. Tổng kinh phí thực hiện dự kiến đạt gần 4,6 tỷ đồng cho cả giai đoạn và 938 triệu đồng trong năm 2027.
Thành phố kỳ vọng chuyển đổi số sẽ tạo ra những thay đổi rõ nét, nâng cao toàn diện đời sống vật chất, tinh thần và thúc đẩy kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số phát triển bền vững. Quá trình này không chỉ giúp bà con đổi mới nếp nghĩ, cách làm mà còn rút ngắn khoảng cách phát triển với khu vực đô thị, tạo động lực để những hộ khó khăn vươn lên trong cuộc sống.
Đưa tiện công nghệ số đến từng phum sóc
Nhằm hiện thực hóa định hướng đề ra, công tác chuyển đổi số tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số Cần Thơ được triển khai theo phương châm lấy người dân làm trung tâm, đưa công nghệ phục vụ trực tiếp vào đời sống, sản xuất và tiếp cận dịch vụ thiết yếu.
Mạng lưới Tổ công nghệ số cộng đồng đang phát huy sức mạnh to lớn, điển hình như tại các xã, phường thuộc khu vực Sóc Trăng cũ, nơi có đông đồng bào Khmer, Hoa sinh sống đã hình thành và duy trì hiệu quả khoảng 775 tổ với 5.045 thành viên. Cùng với lực lượng nòng cốt là người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số, các tổ công nghệ số tập trung “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn bà con sử dụng điện thoại thông minh, tra cứu thông tin và thực hiện dịch vụ công trực tuyến.
Hành trình chuyển đổi số tại phường Vĩnh Châu, địa bàn ven biển của thành phố Cần Thơ với hơn 56% dân số là đồng bào dân tộc Khmer là một minh chứng tiêu biểu cho nỗ lực đưa chính quyền số đến gần dân.
Theo ông Nguyễn Minh Chí, Phó Chủ tịch UBND phường Vĩnh Châu, chuyển đổi số là nền tảng quan trọng để địa phương tiếp tục xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững, bao trùm, không để ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình chuyển đổi số.
Để giải bài toán rào cản công nghệ cho người dân vùng đồng bào, UBND phường Vĩnh Châu đã huy động 28 Tổ công nghệ số cộng đồng phối hợp chặt chẽ cùng Công an phường, đội hình Đoàn Thanh niên phản ứng nhanh và các doanh nghiệp viễn thông bám sát cơ sở. Tại bộ phận một cửa và thông qua các đợt trả kết quả lưu động, đồng bào Khmer được hướng dẫn tận tình cách tạo tài khoản, nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt.
Không dừng ở các thủ tục hành chính, chuyển đổi số còn đi sâu vào từng thửa ruộng, vuông tôm. Theo ghi nhận tại xã Trường Khánh, 7 tổ công nghệ số cộng đồng đã xây dựng 55 nhóm zalo để cập nhật kịp thời về thời tiết, nguồn nước, xâm nhập mặn. Nhờ những thông tin số hóa hữu ích, các hộ đồng bào Khmer trồng lúa tại địa phương đã chủ động điều chỉnh kế hoạch canh tác, qua đó giảm đáng kể chi phí sản xuất.
Bên cạnh đó, công nghệ số còn góp phần tháo gỡ điểm nghẽn trong tiêu thụ nông sản, thực phẩm và các sản phẩm OCOP, thủ công truyền thống đặc trưng của đồng bào Khmer, Hoa. Sở Dân tộc và Tôn giáo đang tích cực phối hợp cùng nhiều ngành chức năng thành phố tích cực tập huấn, hỗ trợ các hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ người dân tộc thiểu số sử dụng công cụ số, hóa đơn điện tử, thanh toán không tiền mặt và đưa các sản phẩm lên sàn thương mại điện tử để mở rộng thị trường.
Cùng với việc duy trì tỷ lệ 100% (16/16) dịch vụ công đủ điều kiện được giải quyết trực tuyến toàn trình, Sở Dân tộc và Tôn giáo đang gấp rút số hóa dữ liệu chuyên ngành. Hệ thống dữ liệu này sẽ giúp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, đảm bảo các chính sách an sinh xã hội được thực thi chính xác và kịp thời. Những nỗ lực chuyển đổi số đồng bộ từ khâu quản trị hành chính đến hỗ trợ sinh kế tại cơ sở được xác định là bước đệm vững chắc, hướng tới mục tiêu 100% hộ đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn được tiếp cận và sử dụng dịch vụ viễn thông vào năm 2030.
Chuyển đổi số không chỉ là mục tiêu hành chính mà đã thực sự trở thành “chìa khóa” mở ra không gian phát triển mới cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số tại Cần Thơ. Với sự định hướng quyết liệt của cấp ủy, chính quyền, sự đồng hành của các Tổ công nghệ số cộng đồng và hơn hết là khao khát vươn lên của chính bà con, những rào cản đang dần được xóa bỏ. Khi hạ tầng và tri thức số được phổ cập đầy đủ, đây sẽ là bệ phóng vững chắc để đồng bào các dân tộc tự tin hội nhập, chung tay xây dựng một Cần Thơ phát triển toàn diện, không để ai bị bỏ lại phía sau.
