Chuyện về 'người đi xây trường chuẩn' ở miền sơn cước

Mảnh đất vùng biên Quảng Trực (Lâm Đồng) đang tiếp tục thay da đổi thịt và khoác lên mình một diện mạo mới. Thành quả này là nhờ sự ưu tiên nguồn lực của Trung ương và địa phương, sự chung sức, chung lòng của cộng đồng các dân tộc anh em sinh sống trên địa bàn xã; đặc biệt là vai trò nêu gương cũng như tấm lòng vì cộng đồng của các già làng, người có uy tín vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Tại Điện Biên, thời gian qua nhiều phụ nữ vùng cao luôn đi đầu trong các phong trào, phát triển kinh tế, gìn giữ bản sắc văn hóa và vận động hội viên cùng vươn lên. Họ chính là những “thủ lĩnh phụ nữ” ở cơ sở.

Cứ mỗi dịp hè đến, những người lính mang quân hàm xanh của Đồn Biên phòng Ia Púch, tỉnh Gia Lai, lại trở thành những người thầy bồi đắp kiến thức cho các học sinh nghèo vùng biên giới. Suốt 5 năm qua, lớp học đã trở thành địa chỉ thân thuộc của các em có hoàn cảnh khó khăn, bố mẹ bận mưu sinh, ít có điều kiện kèm cặp việc học được củng cố kiến thức, duy trì thói quen học tập và vui chơi lành mạnh trong những ngày hè.

Cùng với việc chủ động “4 tại chỗ” của các địa phương, lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai cấp xã ở tỉnh Lào Cai đang bám địa bàn, kịp thời phát hiện nguy cơ, triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn cho người dân trong mùa mưa lũ, không để bị động, bất ngờ.

Từ sự kiên trì, gần dân của cấp ủy, chính quyền, Mặt trận và các đoàn thể, nhiều hộ dân trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đã sẵn sàng tháo dỡ công trình, nhường đất vì lợi ích chung. Những mét vuông đất được người dân tự nguyện hiến tặng không chỉ để mở rộng những con đường mà còn thể hiện tinh thần đoàn kết, trách nhiệm vì cộng đồng.

Đến cuối tháng 7, việc kiện toàn bộ máy lãnh đạo các thôn trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi đã hoàn tất. Tại nhiều xã vùng núi phía Tây, bà con nhân dân trong các thôn đã tin tưởng, tín nhiệm bầu lên các trưởng thôn “GenZ”. Với sức trẻ, nhiệt huyết, cùng sự năng động, sáng tạo và thích nghi với thời đại công nghệ 4.0, những trưởng thôn “GenZ” được kỳ vọng mang đến "luồng sinh khí" mới, giúp các thôn vùng sâu, vùng xa ngày càng được khởi sắc, phát triển.

Từng xông pha trong lửa đạn, cống hiến tuổi trẻ, xương máu cho độc lập, tự do của dân tộc, nhưng khi trở về với cuộc sống đời thường, nhiều thương binh, bệnh binh ở xã Hưng Khánh, tỉnh Lào Cai lại tiếp tục nỗ lực trên “mặt trận” làm kinh tế, góp phần vào sự phát triển của địa phương.

Giữa những dãy núi trùng điệp của xã Sơn Tây (Quảng Ngãi), nơi cuộc sống của đồng bào Ca Dong vẫn còn nhiều nhọc nhằn, có một ngôi nhà mới vừa được dựng lên trên khu đất an toàn sau thiên tai.

Hơn ba thập kỷ gắn bó với công việc chung, ông Lỷ A Sy (sinh năm 1952, dân tộc Nùng), người có uy tín tiêu biểu trong đồng bào dân tộc thiểu số ở thôn Hòa Bình, xã Sông Lũy, tỉnh Lâm Đồng luôn là cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền với nhân dân. Bằng tinh thần trách nhiệm và sự gương mẫu, ông đã góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, vận động người dân chung sức xây dựng nông thôn mới và giữ gìn bình yên nơi xóm làng.

Với quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị trong triển khai các chương trình, dự án giảm nghèo, TP Cần Thơ đã đưa tỷ lệ hộ nghèo toàn thành phố xuống còn gần 0,6%, trong đó công tác giảm nghèo ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số đạt nhiều kết quả tích cực. Những chính sách hỗ trợ thiết thực đang từng bước cải thiện đời sống người dân, làm thay đổi diện mạo vùng đồng bào Khmer, đồng thời củng cố niềm tin của đồng bào đối với chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.

Từng có lúc nghĩ phải gác lại giấc mơ đại học vì hoàn cảnh khó khăn, Giàng Thị Mỷ - cô gái người Mông quê Sơn La đã vượt lên nghịch cảnh để tốt nghiệp loại xuất sắc ngành Giáo dục Mầm non, Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội).

Ở xã vùng cao Mù Cang Chải, tỉnh Lào Cai, Bí thư chi bộ thôn Cung 11 (trước sáp nhập) Sùng A Mùa bằng sự nỗ lực quyết tâm cùng với nghị lực phi thường đã vượt qua cám dỗ và mặc cảm để đứng dậy sau vấp ngã rồi phấn đấu trở thành người có uy tín trong cộng đồng.

Nhiều hộ dân ở xã Tân Lợi, thành phố Đồng Nai đang tự nguyện hiến hàng ha đất cùng những vườn cây đang cho thu hoạch để mở đường giao thông. Dù phải chấp nhận thiệt thòi trước mắt, người dân vẫn sẵn sàng chung sức vì lợi ích lâu dài của cộng đồng, góp phần đẩy nhanh tiến độ các công trình và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho địa phương.

Ngày 1/7, sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố điểm thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2026, em Đặng Quỳnh Trang, học sinh lớp 12C3, Trường Trung học phổ thông chuyên Lê Quý Đôn, là gương mặt xuất sắc của tỉnh Điện Biên trên bảng vàng thủ khoa tổ hợp A00 cả nước với tổng điểm 29,5; trong đó đạt điểm tuyệt đối ở hai môn Toán 10, Hóa 10 và Vật lý 9,5 điểm.

Tốt nghiệp chương trình cao đẳng ngành Dược tại Huế, cô gái trẻ người Bru - Vân Kiều Hồ Thị Thiết (sinh năm 2002) không chọn ở lại thành phố lập nghiệp như nhiều bạn bè cùng trang lứa. Với tình yêu tha thiết dành cho quê hương, Thiết đã chọn trở về thôn Chênh Vênh, xã biên giới Hướng Phùng (tỉnh Quảng Trị), nơi mình sinh ra và lớn lên.

Sinh ra ở một bản vùng cao còn nhiều khó khăn tại Tuyên Quang, Giàng Thị Pà chưa từng nghĩ có ngày mình sẽ học đại học, càng không nghĩ sẽ tốt nghiệp cùng lúc hai bằng đại học. Thế nhưng từ những câu chuyện vượt khó của bố mẹ, cô gái người Mông đã từng bước chinh phục con đường tri thức và lựa chọn trở về cống hiến cho quê hương.

Không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn, Nghệ nhân ưu tú Sầm Thị Xanh còn khéo léo đưa văn hóa Thái trở thành nhịp cầu phát triển du lịch, tạo sinh kế bền vững cho bà con dân bản. 

Ở làng Chăm Lâm Thuận, xã Hàm Thuận Bắc, tỉnh Lâm Đồng, có một người cao tuổi vẫn lặng lẽ dành trọn tâm huyết cho việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc và vun đắp khối đoàn kết trong cộng đồng. Đó là già làng Thông Long, người có uy tín tiêu biểu của đồng bào Chăm, được bà con quý trọng bởi những đóng góp bền bỉ trong bảo tồn văn hóa truyền thống cũng như vận động nhân dân thực hiện tốt các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước.

Những đổi thay ở thôn Xá Nhù, xã vùng cao đặc biệt khó khăn Tà Xi Láng (tỉnh Lào Cai), luôn có sự đóng góp của Bí thư Chi bộ Giàng A Dê - một người tâm huyết, sáng tạo và hết lòng vì nhân dân vùng cao.

Trên những cánh đồng lúa nước đang vào mùa thu hoạch ở xã biên giới Ia Mơ, tỉnh Gia Lai, tiếng máy gặt vang lên rộn ràng giữa sắc vàng trải dài khắp các thung lũng. Những bao lúa đầy ắp được người dân vận chuyển về nhà trong niềm vui được mùa. Ít ai biết rằng, phía sau những mùa vàng no ấm hôm nay là hành trình nhiều năm bền bỉ của cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng trong việc giúp người dân thay đổi tập quán sản xuất, từng bước vươn lên thoát nghèo.

Rời bản làng ra phố thị, nhiều người trẻ mang theo cả ký ức văn hóa nhưng không phải ai cũng biết cách giữ gìn. Giữa lòng Hà Nội đông đúc, chị Cầm Cẩm Thơ, hiện đang công tác tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, đã chọn cách lặng lẽ nhưng bền bỉ để kết nối cộng đồng lan tỏa văn hóa Thái cho thế hệ trẻ.

Giữa nhịp sống hiện đại đang cuốn theo sự đổi thay mạnh mẽ ở vùng cao, vẫn có những người lặng lẽ gìn giữ các giá trị văn hoá dân tộc, với mong muốn bảo tồn và phát huy cho những thế hệ sau này.

Cách đây 52 năm, tại tỉnh Rạch Giá (nay là tỉnh An Giang) có 4 vị sư Khmer: Danh Hom, Danh Tấp, Danh Hoi, Lâm Hùng cùng người dân địa phương tổ chức biểu tình đấu tranh đòi chính quyền Mỹ - Ngụy không được bắt chư tăng đi lính và bắn phá chùa chiền. Tinh thần đấu tranh cách mạng và sự hy sinh của 4 vị sư trở thành những ngọn lửa khơi dậy tinh thần yêu nước, đoàn kết trong đồng bào Khmer nói riêng, người dân nói chung.

Những ngày đầu hè, trên các sườn núi đá tai mèo ở xã Lũng Cú, màu xanh của những ruộng gừng mới trồng đang dần phủ kín nhiều diện tích đất từng chỉ quen với cây ngô. Xen giữa những triền đá xám là những vườn hạt dẻ đang bén rễ, những luống dược liệu bắt đầu sinh trưởng, mở ra kỳ vọng về một hướng đi mới cho nông nghiệp nơi địa đầu cực Bắc Tổ quốc.

Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, nhiều cá nhân đã âm thầm cống hiến, lan tỏa những giá trị nhân văn sâu sắc trong cộng đồng. Tại xã vùng cao Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi, cựu chiến binh Nguyễn Quang Thế (thường được đồng bào mến thương gọi bằng cái tên “anh Thế 76”) là một tấm gương sáng như thế. Hơn 15 năm qua, anh đã kiên trì hành trình kết nối yêu thương, đồng hành cùng đồng bào Ca Dong vượt qua gian khó, ổn định cuộc sống.

Trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, những người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc Khmer tại Vĩnh Long đang ngày càng khẳng định vai trò là lực lượng nòng cốt ở cơ sở.

Giữa núi rừng biên viễn Tây Bắc, có một người phụ nữ lặng lẽ dành gần cả cuộc đời để giữ lại tiếng nói, câu hát và ký ức của dân tộc mình. Đó là Nghệ nhân ưu tú Hù Thị Xuân (sinh năm 1951, người dân tộc Si La, xã Bum Tở, tỉnh Lai Châu).

Buôn Kơ Nia 4, xã Ea Nuôl, tỉnh Đắk Lắk, có một người già làng đã trở thành điểm tựa tinh thần của bà con suốt nhiều năm qua. Ở tuổi gần 80, già làng Y Hơ Êban vẫn lặng lẽ góp sức giữ gìn bình yên, vun đắp cuộc sống no ấm cho buôn làng.

Ở buôn Kơ Nia 4, xã Ea Nuôl, tỉnh Đắk Lắk, già làng Y Hơ Êban (sinh năm 1947) từ lâu đã trở thành điểm tựa tinh thần của bà con nơi đây. Với uy tín và trách nhiệm, già làng Y Hơ Êban lặng lẽ góp phần giữ gìn bình yên, mang lại cuộc sống ổn định, no ấm cho buôn làng.

Xác định rõ vai trò, trách nhiệm của người Bí thư chi bộ, những năm qua, chị Đặng Thị Thu, Bí thư chi bộ thôn Chanh Yên, xã Thác Bà, tỉnh Lào Cai luôn gương mẫu đi đầu, trách nhiệm, tận tụy trong công tác tuyên truyền, vận động nhân dân, được nhân dân tin yêu.