Độc đáo chiếc mũ của trẻ em Nùng An

Độc đáo chiếc mũ của trẻ em Nùng An
Người Nùng An quan niệm rằng, trẻ con mới sinh ra không nên cho mặc đồ mới, lớn lên chúng sẽ đua đòi, và quần áo cũ thì vải đã mềm, thoáng, rất tốt cho trẻ nhỏ. Khi đứa trẻ được một, hai tuổi người ta cắt quần áo đơn giản theo một kiểu chung không phân biệt nam hay nữ. Đến lúc lên 5 - 6 tuổi, người mẹ bắt đầu cắt may quần áo nhằm phân biệt nam nữ cho con. Cũng ở độ tuổi này, các bà mẹ bắt đầu thiết kế những chiếc mũ riêng, nhằm phân biệt giới tính giữa các đứa trẻ.
 
Phụ nữ Nùng An, xóm Khào A, xã Phúc Sen thêu mũ trẻ em
Phụ nữ Nùng An, xóm Khào A, xã Phúc Sen thêu mũ trẻ em

Một chiếc mũ của trẻ em người Nùng An được làm rất cầu kì và hoàn toàn bằng phương pháp thủ công. Thông thường, khoảng giữa tháng 8 và tháng 9, phụ nữ Nùng An sẽ tiến hành dệt vải, nhuộm chàm. Những tấm vải được dệt sẵn từ năm trước sẽ được lấy ra, cắt đo để may những chi tiết của bộ trang phục dân tộc cho kịp Tết.

Chiếc mũ của trẻ em Nùng An được kết bởi 8 mảnh vải hình thang lại với nhau. Mỗi mảnh vải nhỏ lại được trang trí bởi những họa tiết và hoa văn riêng. Mũ của trẻ em gái thì có họa tiết khác với trẻ em trai. Chiếc mũ được may bởi 2 lớp, một lớp vải xô chưa nhuộm chàm bên trong và một lớp vải chàm bên ngoài. Phần vành mũ được chia làm 3 tầng khác nhau. Tầng dưới cùng là một mảnh vài chàm dài 30 - 35 cm, dày khoảng 5 - 6 cm được khâu cẩn thận từng múi bằng chỉ trắng. Phần này có chức năng tạo hình cho chiếc mũ của trẻ. Phần vành mũ thường vuông vắn, nên còn có ý nghĩa là mặt đất. Người Nùng An quan niệm: Con người sinh ra từ đất, nhờ cây cỏ trên mặt đất mà lớn lên, sau cùng cũng trở về với đất. Vì vậy, phần vành mũ của trẻ con còn thể hiện sự biết ơn đối với tổ tiên và cầu mong được chở che bởi mặt đất.

Tầng thứ hai của vành mũ là một mảnh vải đỏ, dày khoảng 0,5 - 1 cm được khâu khéo léo bằng chỉ màu vàng, óng ánh. Đây là phần kết nối chính của vành mũ. Là điểm nhấn tạo nên sự khác biệt giữa người Nùng An với các dân tộc khác. Màu đỏ được cho là màu may mắn, chỉ được người Nùng sử dụng trong các dịp lễ, tết, thờ cúng ông bà, tổ tiên. Chỉ vàng thể hiện sự giàu sang, phú quý. Phần này thể hiện ước mong của người lớn tới đứa trẻ, mong trẻ lớn lên sẽ có cuộc sống giàu sang, may mắn.

Tầng thứ ba của chiếc vành mũ là một miếng vải màu xanh dương, dày khoảng 3 - 4 cm. Đây là phần trên cùng của vành mũ, nối các mảnh vải hình thang nhỏ lại với nhau. Phần này được khâu bằng chỉ trắng, chìm bên trong không hiện mũi khâu. Màu xanh dương ở đây thể hiện cho nước. Người Nùng An quan niệm rằng, một cuộc sống hài hòa là phải có đủ đất và nước. Chính vì thế ở chiếc mũ trẻ con, kết cấu của phần vành mũ này còn có ý niệm mong ước đứa trẻ sau khi lớn lên sẽ có cuộc sống yên bình, sung túc.

Sau phần vành mũ là thân mũ, phần thân mũ được kết với nhau bởi 8 mảnh vải hình thang, mỗi miếng vải lại được tỉ mỉ thêu tay bằng những họa tiết riêng. Những họa tiết trên thân mũ là điểm nhấn để phân biệt giữa mũ của trẻ em trai và trẻ em gái. Mũ của trẻ em gái được thêu bằng những họa tiết "vả tum", "vả cổ", là hình ngôi sao 8 cánh, 6 cánh và 4 cánh. Còn mũ của trẻ em trai lại được thêu bằng những họa tiết "mạc lầy", với hình ngôi sao 8 cánh ở giữa và có 8 hình tròn xung quanh. Tông màu chủ đạo của các họa tiết này là hồng, xanh lá cây và xanh dương. Phần thân mũ được tạo hình cầu, không quá nhọn về phía chóp mũ, mũ ôm sát thóp của đứa trẻ. Giữ ấm về mùa đông và thoáng mát về mùa hè.

Phần cuối cùng của chiếc mũ chính là phần chóp. Phần chóp của mũ trẻ em trai cũng khác với trẻ em gái. Nếu như mũ của trẻ em trai chỉ là một chiếc núm hình tròn thì của trẻ em gái sẽ là một hình tròn dẹp, được thêu thùa hết sức tỉ mỉ, cầu kì.

Chị Phùng Thị So, xóm Khào A, xã Phúc Sen, huyện Quảng Uyên chia sẻ: Làm mũ trẻ em nhìn tuy đơn giản nhưng lại cầu kì, phức tạp hơn trang phục của người lớn rất nhiều. Đặc biệt, trong nhà phải có trẻ con đã sinh ra thì người Nùng An mới được phép may mũ và thêu những họa tiết trên mũ cho đứa trẻ. Chính bởi sự công phu và tỉ mỉ để tạo ra một chiếc mũ, mà hiện giá bán một chiếc mũ trẻ em của người Nùng An dao động từ 300 nghìn đồng trở lên.

Người Nùng An thường truyền lại cách may vá, thêu thùa thông qua sự tiếp nối, người mẹ dạy cho con. Người Nùng An sẽ đánh giá một cô gái có khéo léo hay không qua đường kim, mũi chỉ mà cô ấy may trang phục cho chồng và cho con, mà chiếc mũ của trẻ con lại là phần trang phục có thiết kế và họa tiết khó thể hiện nhất. Chiếc mũ có họa tiết thêu càng cẩn thận, càng đẹp thì chứng tỏ người phụ nữ ấy càng giỏi giang, khéo léo.
Theo baocaobang.vn

Có thể bạn quan tâm

Nhà sàn người Thái ở thung lũng Bình Chuẩn

Nhà sàn người Thái ở thung lũng Bình Chuẩn

Ẩn mình giữa thung lũng heo hút, biệt lập của xã Bình Chuẩn (tỉnh Nghệ An), nơi bốn bề được bao bọc bởi những dãy núi điệp trùng và cách trở bởi hai con dốc Bù Lìu, Pù Huột quanh co hiểm trở, những ngôi nhà sàn cổ của đồng bào Thái vẫn giữ được dáng vẻ nguyên sơ, lặng lẽ và tồn tại bền bỉ qua bao thế hệ. Không chỉ là nơi cư ngụ của người dân, những ngôi nhà cổ ở các bản Xiềng, Đình, Quăn, Mét… còn là “bảo tàng sống” lưu giữ đậm nét văn hóa truyền thống, phản ánh tinh hoa kiến trúc và đời sống tinh thần đặc sắc của người Thái nơi miền sơn cước xứ Nghệ.

Cảnh sát biển lan tỏa nghĩa tình quân dân vùng đồng bào dân tộc, tôn giáo

Cảnh sát biển lan tỏa nghĩa tình quân dân vùng đồng bào dân tộc, tôn giáo

Đoàn Đặc nhiệm phòng chống tội phạm (PCTP) ma túy số 2, BTL Cảnh sát biển Việt Nam đã chủ trì phối hợp với Bệnh viện Quân y 4, Đội Cảnh sát giao thông đường bộ cao tốc số 4, cấp ủy, chính quyền địa phương cùng các nhà hảo tâm tổ chức Chương trình công tác dân vận “Cảnh sát biển với đồng bào dân tộc, tôn giáo” với nhiều hoạt động thiết thực.

Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng ‘thế trận lòng dân’ vững chắc

Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng ‘thế trận lòng dân’ vững chắc

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định sức mạnh của cách mạng bắt nguồn từ nhân dân, từ khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Người nhiều lần nhấn mạnh: “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong” và “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết – Thành công, thành công, đại thành công”.

Gia đình chị H Lum dân tộc Mnông ở thôn Bon R Bút, xã Quang Sơn, Lâm Đồng, vay vốn ưu đãi trồng cà phê, dệt vải thổ cẩm cho hiệu quả tốt.

Nỗ lực giảm nghèo ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi hướng tới mục tiêu thịnh vượng

Dù đã đạt được những con số ấn tượng về giảm nghèo và tăng trưởng thu nhập, song thực tế triển khai tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) vẫn đang đối mặt với những "điểm nghẽn" về cơ chế, nguồn lực và tính bền vững. Để chuẩn bị cho giai đoạn mới, việc nhìn thẳng vào những hạn chế là yêu cầu cấp thiết để khơi thông nguồn lực cho vùng lõi nghèo của cả nước.

Trải nghiệm nghề truyền thống chạm bạc ở Cao Bồ

Trải nghiệm nghề truyền thống chạm bạc ở Cao Bồ

Từ lâu, bạc không chỉ là vật trang sức đối với người Dao ở xã Cao Bồ (Tuyên Quang) mà còn mang ý nghĩa văn hóa, tâm linh sâu sắc. Những vòng cổ, vòng tay, khuyên tai… không đơn thuần để làm đẹp, mà còn gắn với các nghi lễ, phong tục, trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống cộng đồng.

Đồng bào dân tộc Thái giữ lửa văn hóa từ trò chơi dân gian “tó mặng”

Đồng bào dân tộc Thái giữ lửa văn hóa từ trò chơi dân gian “tó mặng”

Giữa không gian núi rừng miền Tây Nghệ An, khi mùa vụ tạm khép lại, tiếng cười nói lại rộn ràng trên những bãi đất trống. Ở đó, trò chơi dân gian Tó mặng - bắn hạt mặng bằng ngón tay, ngón chân trúng đến điểm đích không chỉ mang đến niềm vui mà còn là sợi dây kết nối cộng đồng, lưu giữ bản sắc văn hóa của đồng bào Thái qua bao thế hệ.

Lễ cúng hồn trâu của người Lự gìn giữ nét văn hóa nông nghiệp

Lễ cúng hồn trâu của người Lự gìn giữ nét văn hóa nông nghiệp

Tại xã Nậm Tăm (tỉnh Lai Châu), nơi cộng đồng người Lự với hơn 1.000 nhân khẩu sinh sống, đời sống văn hóa truyền thống vẫn được gìn giữ đậm nét qua nhiều phong tục, tín ngưỡng và lễ hội đặc sắc. Nổi bật trong đó là Lễ Sú Khon Khoài (cúng hồn trâu) – một nghi lễ nông nghiệp mang ý nghĩa tri ân và cầu mùa, thường được tổ chức sau mùa vụ.

80 năm công tác dân tộc: Nền tảng vững bền khối đại đoàn kết

80 năm công tác dân tộc: Nền tảng vững bền khối đại đoàn kết

​Ngày 24/4, nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Cơ quan quản lý Nhà nước về công tác Dân tộc (3/5/1946 - 3/5/2026), thành phố Hà Nội đã trang trọng tổ chức kỷ niệm, nhìn lại chặng đường hình thành, phát triển và những đóng góp của ngành đối với sự phát triển chung của Thủ đô.

Đặc sắc lễ hội té nước tại bản Pa Xa Lào

Đặc sắc lễ hội té nước tại bản Pa Xa Lào

Lễ Khăm bản hay còn gọi là Hội té nước tại bản Pa Xa Lào, xã Thanh Yên (tỉnh Điện Biên) là một trong những lễ hội truyền thống đặc sắc của đồng bào dân tộc Lào. Đây không chỉ là dịp để người dân cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, mà còn là thời khắc thiêng liêng để gắn kết cộng đồng, gìn giữ bản sắc văn hóa lâu đời.

Đồng bào 54 dân tộc báo công dâng Bác, lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết

Đồng bào 54 dân tộc báo công dâng Bác, lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết

Sáng 18/4, tại Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, đoàn đại biểu gồm già làng, trưởng bản, nghệ nhân, người có uy tín tiêu biểu đại diện cho 54 dân tộc anh em đã trang nghiêm tổ chức lễ báo công dâng Bác. Hoạt động nằm trong chuỗi sự kiện chào mừng Ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4).

Nghi thức đón chư thiên Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer

Nghi thức đón chư thiên Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer

Ngày đầu tiên của Tết Chôl Chnăm Thmây là thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới theo quy tắc chiêm tinh cổ. Diễu hành Maha Sangkrant đánh dấu sự thay đổi vị thần cai quản, thể hiện quan niệm dân gian về sự luân phiên vai trò giữa bảy nữ thần là con gái của Đại Phạm Thiên.

Nghi lễ tạ ơn rừng - phát huy giá trị văn hóa gắn với du lịch sinh thái

Nghi lễ tạ ơn rừng - phát huy giá trị văn hóa gắn với du lịch sinh thái

Ngày 5/4, Ủy ban nhân dân xã Hùng Sơn (thành phố Đà Nẵng) tổ chức Lễ hội khai năm tạ ơn rừng. Đây là một nghi lễ cộng đồng của đồng bào dân tộc thiểu số Cơ Tu nơi đây, mang ý nghĩa tri ân núi rừng, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, cuộc sống bình yên và no ấm cho dân làng.

Tưng bừng Lễ hội Tết Té nước của người Lào ở Núa Ngam

Tưng bừng Lễ hội Tết Té nước của người Lào ở Núa Ngam

Những ngày đầu tháng 4, không khí lễ hội rộn ràng lan tỏa khắp xã Núa Ngam (Điện Biên) khi Lễ hội Tết Té nước (Bun Huột Nặm) diễn ra tưng bừng, cuốn hút đông đảo người dân và du khách. Từ những nghi thức truyền thống trang nghiêm đến màn té nước sôi động, tất cả hòa quyện tạo nên không gian văn hóa đa sắc màu, gắn kết cộng đồng và lan tỏa những lời chúc tốt lành.

Phục dựng Lễ hội Cầu mưa của dân tộc S’tiêng

Phục dựng Lễ hội Cầu mưa của dân tộc S’tiêng

Tối 3/4, Lễ hội Cầu mưa của dân tộc S’tiêng được Ủy ban nhân dân xã Tân Khai (tỉnh Đồng Nai) tổ chức phục dựng tại Sóc Tà Cuông (thôn 3). Lễ hội thu hút đông đảo người dân địa phương đến tham dự, giao lưu với các câu lạc bộ văn hóa cồng chiêng.

Độc đáo lễ hội cầu mưa của người Thái trắng ở Sơn La

Độc đáo lễ hội cầu mưa của người Thái trắng ở Sơn La

Khu du lịch Quốc gia Mộc Châu, tỉnh Sơn La, không chỉ là vùng đất được thiên nhiên ưu đãi về khí hậu trong lành, mát mẻ, cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp, nơi đây còn lưu giữ nhiều lễ hội mang đậm bản sắc văn hóa các dân tộc Tây Bắc, đặc biệt là lễ hội cầu mưa. Đây là một lễ hội văn hóa tín ngưỡng độc độc đáo, quan trọng trong năm của người Thái trắng ở phường Mộc Châu.

Ngôi chùa Nam tông Khmer màu hồng độc đáo

Ngôi chùa Nam tông Khmer màu hồng độc đáo

Nằm tại xã Tri Tôn, tỉnh An Giang, chùa Krăng Krốch (còn gọi là chùa Hàng Còng) là ngôi chùa Nam tông Khmer hơn 100 năm tuổi, gắn bó với đời sống văn hóa, tín ngưỡng của đồng bào Khmer vùng Bảy Núi.

Thi giã bánh giầy của đồng bào dân tộc Mông ở Lai Châu

Thi giã bánh giầy của đồng bào dân tộc Mông ở Lai Châu

Chiều 28/3/2026, tại bản Lao Chải I, xã Khun Há tỉnh Lai Châu diễn ra cuộc thi giã bánh giầy của đồng bào dân tộc Mông. Tham gia cuộc thi có 13 đội đến từ 13 bản của xã, thời gian tối đa cuộc thi là 120 phút. Với người Mông, bánh giầy không chỉ là món ăn quen thuộc mà còn giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong đời sống văn hóa tâm linh, đặc biệt mỗi dịp Tết đến, xuân về.

Mang tiếng nói của đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi gửi tới Quốc hội

Mang tiếng nói của đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi gửi tới Quốc hội

Một trong những vấn đề được các đại biểu Quốc hội khóa XVI quan tâm là Chương trình Mục tiêu quốc gia hướng tới mục tiêu cao nhất, đó là nâng cao đời sống người dân. Để làm rõ hơn vấn đề này, phóng viên báo Tin tức và Dân tộc (TTXVN) đã có cuộc phỏng vấn với Đại tá Hoàng Ngọc Định – Phó Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh kiêm Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Tuyên Quang, Đại biểu Quốc hội tỉnh Tuyên Quang về những ưu tiên của đại biểu trong nhiệm kỳ mới của Quốc hội.

Đậm sắc văn hóa Xtiêng trong nghi lễ cầu phúc, cầu an đầu xuân

Đậm sắc văn hóa Xtiêng trong nghi lễ cầu phúc, cầu an đầu xuân

Trong đời sống tinh thần của đồng bào Xtiêng, nghi lễ cầu phúc, cầu an đầu xuân từ lâu đã trở thành một nét sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng đặc sắc, phản ánh khát vọng về cuộc sống no đủ, bình yên và sự gắn kết cộng đồng. Không chỉ mang ý nghĩa tạ ơn thần linh, nghi lễ còn là cách để các thế hệ gìn giữ, trao truyền những giá trị truyền thống bền vững.