Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đã “đánh thức” các sản phẩm đặc trưng của mỗi địa phương tại tỉnh Ninh Bình. Không chỉ nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp, OCOP tạo cơ hội tiếp cận thị trường, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn toàn diện, bền vững…
Từ tiềm năng bản địa
Tận dụng lợi thế đất đai màu mỡ, kỹ thuật canh tác lúa nước lâu đời, Công ty TNHH Toản Xuân, xã Vạn Thắng, tỉnh Ninh Bình đã liên kết với nhiều hộ dân trong tỉnh sản xuất lúa sạch chất lượng cao. Đây cũng là đơn vị sở hữu 2 sản phẩm OCOP 5 sao của tỉnh, định vị chất lượng gạo của Ninh Bình tại thị trường trong nước, mở ra tiềm năng xuất khẩu cho giá trị cao.
Với khoảng 70 đầu mối là các hợp tác xã, tổ hợp tác, công ty đã liên kết sản xuất lúa sạch trên diện tích 1.500ha. Việc sản xuất được thực hiện theo quy trình khép kín và bài bản từ giống, phân bón, kỹ thuật đến thu hoạch, đóng gói và tiêu thụ. Trên cơ sở chuỗi liên kết cung ứng đảm bảo nguồn nguyên liệu, công ty đầu tư hệ thống máy móc hiện đại cùng quy trình truy xuất nguồn gốc minh bạch giúp các sản phẩm nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường. Hàng năm, công ty sản xuất khoảng 4.000 tấn gạo cung cấp chủ yếu cho thị trường trong nước với nhiều sản phẩm chất lượng cao như gạo Toản Xuân 888, gạo chất lượng cao Toản Xuân 999, gạo nếp cái hoa vàng…
Ông Trần Quốc Toản- Giám đốc Công ty cho biết, với mong muốn mang đến một sản phẩm gạo đặc trưng của tỉnh, định vị được gạo Ninh Bình trên thị trường, những năm gần đây, công ty nghiên cứu sản xuất gạo sinh thái ruộng rươi và tập trung phát triển sản phẩm này.
Gạo sinh thái ruộng rươi là một trong những sản phẩm đặc biệt của Toản Xuân. Sau khi nghiên cứu vùng ven sông Đáy thuộc các xã Hồng Phong, Nghĩa Sơn có vùng đồng lúa và con rươi cùng sinh trưởng, tạo nên một hệ sinh thái tự nhiên lý tưởng, công ty đã liên kết với các hộ dân trồng lúa trên diện tích gần 50 ha theo hướng hữu cơ, không dùng thuốc trừ sâu, không hóa chất độc hại. Đây là mô hình canh tác vừa bảo vệ môi trường, vừa tạo ra loại gạo có hương vị tự nhiên, đậm đà và đặc biệt giàu dưỡng chất.
Các sản phẩm gạo đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao, 4 sao của Công ty TNHH Cường Tân (xã Ninh Cường, tỉnh Ninh Bình).
Gạo sinh thái ruộng rươi mỗi năm chỉ sản xuất được 1 vụ vào vụ lúa Xuân. Mỗi vụ, công ty thu hoạch khoảng 70 tấn thóc đạt năng suất khoảng 40 tấn gạo. Sản phẩm gạo rươi giàu dinh dưỡng, có giá bán gấp 3 lần so với các loại gạo chất lượng cao khác, mang lại thu nhập cao cho bà con nông dân.
Tháng 6/2025, sản phẩm gạo sinh thái ruộng rươi và gạo sạch Toản Xuân 999 được Bộ Nông nghiệp và Môi trường công nhận là sản phẩm OCOP cấp quốc gia (hạng 5 sao).
Những năm gần đây, nông nghiệp Ninh Bình đã có bước chuyển dịch mạnh mẽ từ sản xuất truyền thống sang nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp sinh thái tạo ra giá trị gia tăng, nâng cao sức cạnh tranh của nông sản. Với thế mạnh đa dạng hệ sinh thái từ vùng đồng bằng, ven biển, đến trung du, núi đá vôi Tràng An, rừng Cúc Phương… mỗi địa phương tại Ninh Bình tập trung phát triển những sản phẩm đặc trưng khác nhau.
Sau hơn 6 năm triển khai Chương trình Mỗi xã một sản phẩm, tỉnh Ninh Bình có 980 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên; trong đó, có 3 sản phẩm đạt 5 sao, 152 sản phẩm đạt 4 sao với sự tham gia của 524 chủ thể OCOP. Ninh Bình được Trung ương ghi nhận là một trong những địa phương thực hiện tốt Chương trình mỗi xã một sản phẩm. Trong tổng sản phẩm OCOP của cả nước, Ninh Bình đóng góp gần 6% và là địa phương đầu tiên có sản phẩm OCOP 5 sao về du lịch nông thôn (sản phẩm Ecohost - Hải Hậu).
Các sản phẩm OCOP của Ninh Bình được đánh giá cao về chất lượng, mẫu mã và bản sắc địa phương; trong đó, trên 80% là các sản phẩm thuộc nhóm thực phẩm; khoảng 8,5% là sản phẩm đồ uống. Phần lớn các sản phẩm sau khi được công nhận OCOP đều có sự tăng trưởng rõ rệt về doanh thu và giá trị, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế nông thôn, tạo thêm việc làm và nâng cao thu nhập cải thiện đời sống cho người dân.
Đến khát vọng vươn xa
Sau hợp nhất tỉnh Ninh Bình có tiềm năng đất đai rộng lớn gồm trên 148,7 nghìn ha đất trồng lúa; trên 183 nghìn ha đất trồng cây hằng năm; trên 31 nghìn ha đất nuôi trồng thủy sản; gần 100 ha đất chăn nuôi tập trung.
Sản xuất muối chất lượng cao tại Công ty Cổ phần muối và thương mại Nam Định.
Hiện toàn tỉnh có 5.100 cơ sở, doanh nghiệp, hợp tác xã thu gom, sơ chế, chế biến nông sản, thủy sản thực phẩm; 230 cơ sở, doanh nghiệp xây dựng và áp dụng các chương trình quản lý chất lượng tiên tiến như: HACCP; GMP; VietGAP; ISO...; 279 vùng nguyên liệu được cấp mã vùng trồng; 2 vùng ngao của tỉnh đủ điều kiện thu hoạch cung cấp cho chế biến xuất khẩu, được chứng nhận áp dụng nuôi ngao bền vững theo tiêu chuẩn quốc tế ASC.
Nhiều nhà máy chế biến có sự đầu tư khoa học, công nghệ đồng bộ, hiện đại như: Công ty Trách nhiệm hữu hạn Toản Xuân; Công ty cổ phần Thực phẩm xuất khẩu Đồng Giao; Công ty cổ phần sữa và giống bò sữa Mộc Bắc; Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thủy sản Lenger Việt Nam; Công ty TNHH MNS Meat Hà Nam…. Từ đây chất lượng và giá trị sản phẩm nông nghiệp của tỉnh không ngừng nâng cao, đáp ứng yêu cầu thị trường, nhiều sản phẩm được nâng cấp, cải thiện chất lượng, mẫu mã, đã khẳng định được vị trí trên thị trường trong và ngoài nước, đáp ứng được yêu cầu của những thị trường khó tính (Nhật, EU…) như: ngao sạch Lenger, thịt lợn Meat DeLi, xúc xích MaVin, dứa Đồng Giao, nước mắm Ninh Cơ, nông sản sấy Minh Dương, muối sạch Nam Định, cơm cháy Ninh Bình...
Ông Nguyễn Hải Đăng, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Ninh Bình cho hay, để thúc đẩy tiêu thụ các sản phẩm nông sản của tỉnh, đặc biệt là các sản phẩm OCOP, tỉnh đã hỗ trợ Hiệp hội Nông nghiệp sạch Nam Định và doanh nghiệp phát triển hệ thống cửa hàng tiện ích, kinh doanh thực phẩm sạch, trái cây nhập khẩu và sản phẩm OCOP. Đến nay đã kết nối, lan tỏa, hình thành hệ thống chuỗi trên 200 cửa hàng tiện ích kinh doanh, giới thiệu các sản phẩm nông nghiệp an toàn trên địa bàn toàn tỉnh.
Giới thiệu các sản phẩm OCOP nước mắm và mắm cáy Ninh Cường (xã Ninh Cường, tỉnh Ninh Bình).
Nhằm phát triển các kênh phân phối hiện đại, tỉnh hỗ trợ 200 cơ sở với trên 400 dòng sản phẩm thực hiện cung cấp sản phẩm trên các trang thương mại điện tử như Postmart.vn, shopee, tiktok, lazada,…; 252 cơ sở với 828 sản phẩm nông sản an toàn được đưa lên hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản thực phẩm https://hna.check.net.vn/; https://check.ninhbinh.gov.vn.
Theo ông Lê Hồng Đức, Phó Chánh Văn phòng Điều phối Nông thôn mới tỉnh Ninh Bình, đến hết năm 2025, tỉnh phấn đấu có thêm khoảng 20 sản phẩm OCOP được công nhận đạt 3 sao trở lên. Tỉnh khuyến khích, ưu tiên các sản phẩm sử dụng nguyên liệu địa phương, đảm bảo chất lượng, vùng nguyên liệu ổn định, sản xuất theo chuỗi giá trị; áp dụng các quy trình sản xuất tiên tiến và tiêu chuẩn chất lượng cao (VietGAP, GlobalGAP, HACCP, ISO,…); đổi mới công thức, đa dạng sản phẩm đảm bảo với thị hiếu tiêu dùng và cơ hội tiếp cận thị trường cao cấp. Cùng với đó, căn cứ mức độ hoàn thiện của sản phẩm, các địa phương có lộ trình, giải pháp để hỗ trợ cải tiến, nâng cao chất lượng sản phẩm theo Bộ tiêu chí và chu trình OCOP.
Nhằm xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm OCOP, tỉnh tăng cường công tác giới thiệu, kết nối sản phẩm OCOP trên các phương tiện thông tin, hội chợ, triển lãm trong và ngoài nước; lồng ghép quảng bá sản phẩm OCOP với các sự kiện lớn của tỉnh; thúc đẩy phát triển thương mại điện tử cho sản phẩm OCOP thông qua các sàn thương mại điện tử, các kênh bán hàng trực tuyến.
Ngoài ra, tỉnh tiếp tục xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ triển khai, thực hiện Chương trình OCOP; mở rộng kênh phân phối hiện đại, thương mại điện tử và kết nối cung - cầu; ưu tiên hỗ trợ phát triển các hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia Chương trình OCOP; xây dựng chuỗi giá trị theo hướng kinh tế tuần hoàn, OCOP xanh gắn với vùng nguyên liệu ổn định; trong đó, ưu tiên các sản phẩm OCOP đã được đánh giá và phân hạng./.
