Hiệu quả mô hình 'Tủ thuốc biên cương' nơi phên giậu Tổ quốc

Đưa chăm sóc sức khỏe đến gần đồng bào vùng biên

Xã Châu Khê có địa bàn rộng, địa hình núi rừng hiểm trở, dân cư phân tán khiến việc tiếp cận cơ sở y tế của người dân, nhất là các bản xa, còn nhiều khó khăn. Với người cao tuổi, hộ nghèo, mỗi lần đi khám bệnh có thể mất cả ngày, tốn kém chi phí và cần người thân đi cùng. Trước đây, khi đau ốm, nhiều người thường cố chịu đựng hoặc sử dụng cây thuốc rừng để chữa trị, chỉ tìm đến cơ sở y tế khi bệnh không thuyên giảm, dẫn đến nguy cơ chậm phát hiện và điều trị bệnh.

Từ thực tế ấy, việc xây dựng các điểm chăm sóc sức khỏe ngay trên địa bàn dân cư có ý nghĩa đặc biệt. Với Đồn Biên phòng Châu Khê, chăm lo sức khỏe cho nhân dân không chỉ là hoạt động an sinh xã hội mà còn là nội dung quan trọng trong công tác vận động quần chúng, xây dựng thế trận Biên phòng toàn dân.

Thông qua mô hình “Tủ thuốc biên cương”, cán bộ quân y của đơn vị trở thành những người trực tiếp kết nối với người dân. Khi bà con có nhu cầu, cán bộ quân y thăm khám, tư vấn, cấp thuốc đối với những bệnh thông thường, cấp cứu khi có trường hợp tai nạn lao động; đồng thời nhận biết trường hợp cần chuyển tuyến để hướng dẫn người bệnh đến cơ sở y tế có đủ điều kiện điều trị.

Bà La Thị Mai, bản Khe Bu, xã Châu Khê chia sẻ, trước đây, mỗi khi đau ốm, bà con thường tự mua thuốc hoặc dùng thuốc lá. Đường xa nên nhiều người ngại đi khám. Nay có cán bộ quân y của Bộ đội Biên phòng thường xuyên hướng dẫn, khám và cấp thuốc, nhân dân yên tâm hơn. Các chú bộ đội còn dặn phải uống thuốc đúng cách, nếu bệnh nặng phải đi bệnh viện, không được tự chữa ở nhà.

Để hoạt động hiệu quả, Đồn Biên phòng Châu Khê không chờ người dân tìm đến mà chủ động đưa cán bộ xuống địa bàn. Trong những lần xuống bản thực hiện công tác dân vận, cán bộ, chiến sĩ kết hợp nắm tình hình đời sống với tuyên truyền chăm sóc sức khỏe. Những trường hợp người già, người neo đơn hoặc người bệnh khó đi lại được quan tâm, thăm hỏi, hỗ trợ tại nhà.

Thiếu tá Đặng Văn Tuyến, cán bộ quân y Đồn Biên phòng Châu Khê cho biết, đặc thù địa bàn rộng, các bản cách xa nhau nên muốn chăm sóc sức khỏe cho bà con, cán bộ quân y phải chủ động xuống cơ sở. Qua thăm khám, chúng tôi nắm được những bệnh thường gặp, hướng dẫn người dân cách phòng tránh và sử dụng thuốc an toàn. Với những trường hợp vượt quá khả năng điều trị, chúng tôi tư vấn để người bệnh đến cơ sở y tế tuyến trên.

Theo cán bộ quân y, các bệnh thường gặp ở người dân vùng biên chủ yếu là những bệnh thông thường, bệnh về đường hô hấp, tiêu hóa, cơ xương khớp, huyết áp và một số bệnh phát sinh theo mùa. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là thói quen tự điều trị vẫn còn tồn tại ở một bộ phận người dân. Vì vậy, mỗi lần khám bệnh cũng là một lần cán bộ quân y tuyên truyền để người dân hiểu rằng, phòng bệnh quan trọng không kém chữa bệnh. Từ cách sử dụng nguồn nước, vệ sinh nhà ở, ăn chín uống sôi đến việc chủ động đi khám khi có biểu hiện bất thường, những kiến thức tưởng như đơn giản lại rất cần thiết đối với đồng bào vùng cao.

Ông Lô Xuân Thao, Bí thư Đảng ủy xã Châu Khê đánh giá, mô hình “Tủ thuốc biên cương” phù hợp với đặc điểm địa bàn. Theo ông, trong điều kiện cơ sở y tế còn khó khăn, việc cán bộ Biên phòng trực tiếp hỗ trợ chăm sóc sức khỏe cho người dân giúp giải quyết nhu cầu trước mắt, nhất là đối với các bản xa trung tâm.

“Bộ đội Biên phòng không chỉ làm nhiệm vụ bảo vệ đường biên, cột mốc mà còn rất sát dân. Những hoạt động khám bệnh, cấp thuốc, tuyên truyền phòng bệnh giúp người dân giảm bớt khó khăn trong tiếp cận y tế. Quan trọng hơn, qua đó, chính quyền và lực lượng Biên phòng có điều kiện gần dân, hiểu dân và kịp thời nắm bắt những vấn đề phát sinh ở cơ sở”, ông Thao cho biết.

Từ chăm sóc sức khỏe đến củng cố thế trận lòng dân

Để hỗ trợ chăm sóc sức khỏe ban đầu tại những địa bàn mà khoảng cách địa lý và điều kiện kinh tế khiến người dân khó tiếp cận dịch vụ y tế, Bộ đội Biên phòng Nghệ An lựa chọn khu vực vùng sâu, vùng xa, nơi tỷ lệ hộ nghèo còn cao, giao thông khó khăn để bố trí các tủ thuốc và điểm chăm sóc sức khỏe phù hợp. Cán bộ quân y các đồn Biên phòng trực tiếp quản lý, vừa khám bệnh, cấp thuốc đối với trường hợp thông thường, vừa tuyên truyền kiến thức chăm sóc sức khỏe và phòng, chống dịch bệnh.

Tại xã Anh Sơn, trước đây, đồng bào ở các bản giáp biên phải di chuyển hơn 20 km đường rừng để đến Trạm y tế xã. Việc đi lại khó khăn khiến người dân thường ngại đi khám, nhất là với những bệnh thông thường.

Từ khi “Tủ thuốc biên cương” được triển khai ở khu vực gần địa bàn dân cư, người dân có thêm một địa chỉ chăm sóc sức khỏe ngay tại chỗ. Mỗi khi có vấn đề về sức khỏe, bà con có thể tìm đến cán bộ quân y Đồn Biên phòng Phúc Sơn để được thăm khám, tư vấn, cấp thuốc miễn phí.

Bà Vi Thị Thân, người dân bản Vều 2, xã Anh Sơn chia sẻ: “Trước đây, đi khám bệnh phải đi rất xa, nhiều khi đau ốm người dân cũng cố chịu. Có tủ thuốc, có các chú bộ đội hướng dẫn nên chúng tôi yên tâm hơn”.

Từ một điểm khám ban đầu, cán bộ quân y còn trở thành những tuyên truyền viên trực tiếp ở cơ sở. Những nội dung về phòng, chống dịch bệnh, vệ sinh môi trường, chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình được lồng ghép trong quá trình tiếp xúc với người dân.

Trung tá Hà Ngọc Duy, Phó Đồn trưởng Đồn Biên phòng Châu Khê cho biết, tại địa bàn đơn vị phụ trách, trạm quân dân y và “Tủ thuốc biên cương” không chỉ thực hiện nhiệm vụ khám, cấp thuốc mà còn là nơi cán bộ Biên phòng tiếp nhận thông tin về tình hình sức khỏe, biến động dân cư, từ đó, phối hợp chính quyền triển khai biện pháp phòng, chống dịch phù hợp.

Theo Bộ đội Biên phòng Nghệ An, mô hình “Tủ thuốc biên cương” đã được triển khai tại nhiều địa bàn biên giới khó khăn. Có thời điểm toàn tỉnh duy trì 8 tủ thuốc, trong đó 6 tủ được đặt tại các trạm xá quân dân y và 2 tủ tại các tổ công tác của Đồn Biên phòng Phúc Sơn và Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Nậm Cắn.

Đại tá Trần Quang Trung - Chính ủy Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Nghệ An cho biết, thời gian tới, đơn vị tiếp tục rà soát những địa bàn còn khó khăn, đồng thời vận động tổ chức, cá nhân, nhà hảo tâm hỗ trợ thuốc, vật chất để mở rộng mô hình đến những khu vực có nhu cầu.

Tuy nhiên, từ thực tế triển khai tại cơ sở, các địa phương cũng cho rằng, “Tủ thuốc biên cương” về lâu dài cần có mối liên kết chặt chẽ với hệ thống y tế cơ sở. Đây là giải pháp hỗ trợ hiệu quả trong điều kiện khó khăn song không thể thay thế trạm y tế xã và các cơ sở khám, chữa bệnh chuyên môn.

Theo Chủ tịch UBND xã Anh Sơn Nguyễn Công Thắng, “Tủ thuốc biên cương” đã giải quyết nhu cầu khám bệnh ban đầu cho người dân song về lâu dài cần có cơ chế phù hợp để phát triển mô hình trạm quân dân y, tạo điều kiện cho người dân được khám, chữa bệnh thuận lợi ngay tại địa bàn và được hưởng đầy đủ các quyền lợi bảo hiểm y tế.

Tại nhiều địa bàn biên giới khác của Nghệ An, “Tủ thuốc biên cương” đang cho thấy một cách làm phù hợp thực tiễn vùng cao: Đưa chăm sóc sức khỏe đến gần dân thay vì người dân phải vượt qua khoảng cách địa lý quá lớn để tìm đến dịch vụ y tế.

Đó cũng là cách người lính Biên phòng xây dựng “thế trận lòng dân” từ những việc rất đời thường. Bên cạnh chuyến tuần tra đường biên, những ngày bám bản, giữ mốc, họ còn chăm lo từng vấn đề thiết thân của cuộc sống nhân dân. Khi sức khỏe và đời sống đồng bào được quan tâm, niềm tin được củng cố, người dân thêm yên tâm bám bản, cùng chính quyền và lực lượng chức năng giữ gìn an ninh, trật tự, chủ quyền nơi phên giậu Tổ quốc.