Sau hơn hai tháng triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh Tây Ninh đạt nhiều kết quả tích cực, bộ máy bước đầu vận hành ổn định, đúng hướng, đáp ứng nguyện vọng nhân dân. Tuy nhiên, thực tiễn cũng bộc lộ nhiều khó khăn, nhất là trong lĩnh vực tư pháp - hộ tịch.
Hạ tầng, nhân lực và pháp lý còn bất cập
Việc phân cấp thủ tục hành chính về hộ tịch mang lại kết quả rõ rệt: Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến ở nhiều địa phương đạt trên 90%, góp phần đẩy mạnh cải cách hành chính. Nhưng hạn chế lớn là hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ, thiết bị lạc hậu, phần mềm quản lý hộ tịch thường xuyên lỗi, dữ liệu chưa được liên thông, làm chậm tiến độ xử lý.
Ông Đặng Hoàng Trung, Phó Chủ tịch UBND xã Châu Thành cho biết, hồ sơ trực tuyến đạt gần 93% song đội ngũ công chức còn mỏng, nhiều người kiêm nhiệm, kỹ năng công nghệ thông tin hạn chế. Thiết bị cũ khiến việc xử lý chậm trễ, gây áp lực cho bộ phận một cửa.
Người dân chưa quen với việc nộp hồ sơ trực tuyến, đến giải quyết thủ tục hành chính tại Trung tâm phục vụ hành chính công xã Châu Thành, tỉnh Tây Ninh.
Tương tự, tại phường Long Hoa, hồ sơ trực tuyến đạt hơn 99% nhưng phần mềm hộ tịch điện tử liên tục gặp sự cố: Treo hệ thống, lỗi đăng nhập, dữ liệu không đồng bộ. Dữ liệu hộ tịch cũ chưa được cập nhật đầy đủ, nhiều sổ sách hư hỏng, phai mờ, khiến việc tra cứu khó khăn, đặc biệt với thủ tục xác minh tình trạng hôn nhân liên thông. Người dân còn chưa quen việc nộp hồ sơ trực tuyến, thường đến trực tiếp UBND để nhờ hỗ trợ, làm tăng khối lượng công việc cho cán bộ.
Theo bà Phan Thị Mỹ Dung, Giám đốc Sở Tư pháp tỉnh Tây Ninh, bình quân mỗi xã chỉ có 1,6 công chức tư pháp - hộ tịch; trong đó nhiều xã chỉ bố trí được 1 người, dẫn đến quá tải, ảnh hưởng chất lượng phục vụ. Phần mềm quản lý hộ tịch chưa hoàn thiện, lỗi cấp số định danh, dữ liệu chưa được chuyển đổi đầy đủ từ hệ thống cũ. Đặc biệt, các thủ tục có yếu tố nước ngoài còn nhiều lúng túng, nhất là việc hợp pháp hóa giấy tờ do cơ quan nước ngoài cấp.
Từ thực tiễn trên, Sở Tư pháp kiến nghị Bộ Tư pháp có giải pháp bổ sung, phát triển đội ngũ công chức tư pháp - hộ tịch, đảm bảo đủ nguồn lực cơ sở; hoàn thiện phần mềm hộ tịch, kết nối đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; tăng cường tập huấn chuyên sâu, nhất là thủ tục có yếu tố nước ngoài, mở rộng đến cán bộ cấp xã.
Nỗ lực cải thiện hạ tầng số và dịch vụ công
Khảo sát của Sở Khoa học và Công nghệ tại 96 xã, phường cho thấy: Phần lớn trang thiết bị vẫn sử dụng được nhưng đã xuống cấp, chưa đáp ứng yêu cầu. Hệ thống mạng nhiều nơi chậm, lỗi kỹ thuật như trùng địa chỉ IP, cấu hình sai, router và firewall không đồng bộ. Trung tâm Chuyển đổi số của tỉnh hiện chỉ có 7 cán bộ, thiếu nhân lực chuyên sâu về phần mềm, phần cứng, mạng.
Ông Nguyễn Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Tây Ninh cho biết, thời gian tới, Sở sẽ tham mưu đầu tư hạ tầng đồng bộ, ứng dụng trí tuệ nhân tạo để tự động hóa thủ tục lặp lại, giảm tải cho cán bộ. Sở đẩy mạnh tập huấn trực tiếp và trực tuyến, giúp địa phương nắm chắc quy trình, góp phần nâng cao hiệu quả cải cách hành chính và chuyển đổi số.
Đoàn viên Thanh niên phường Long Hoa, tỉnh Tây Ninh, hỗ trợ người dân đến thực hiện thủ tục đất đai tại UBDN phường.
Tại buổi kiểm tra, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về lĩnh vực hộ tịch tại tỉnh Tây Ninh vào cuối tháng 8/2025, ông Nguyễn Thanh Hải, Cục trưởng Cục Hành chính tư pháp (Bộ Tư pháp) nhấn mạnh, hiệu quả phần mềm hộ tịch chỉ đạt được khi triển khai đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở. Việc cập nhật dữ liệu phải đầy đủ, chính xác; nếu chậm trễ, hệ thống sẽ đình trệ, ảnh hưởng tiến độ hồ sơ. Do đó, trung tâm dữ liệu cấp tỉnh phải chịu trách nhiệm về nguồn dữ liệu đầu vào, không để tình trạng chỉ giao cho một vài xã cập nhật.
Cục trưởng Nguyễn Thanh Hải cũng lưu ý, quá trình số hóa và đồng bộ thông tin phải nghiêm túc, toàn diện. Chỉ khi dữ liệu hộ tịch được cập nhật đầy đủ và liên thông với hệ thống quốc gia, người dân mới được phục vụ thông suốt, đúng tiến độ, tránh trễ hạn cấp số định danh hoặc xử lý hồ sơ liên thông.
Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Đoàn Trung Kiên, khó khăn lớn hiện nay là bộ máy tổ chức và biên chế còn mỏng, cán bộ đa ngành chưa đáp ứng yêu cầu; cơ sở vật chất nhiều nơi chưa được đầu tư đồng bộ. Sau khi phân cấp, một số thủ tục hành chính vẫn chồng chéo, đặc biệt ở lĩnh vực đất đai, tư pháp, hộ tịch.
Để tháo gỡ, tỉnh đã giao các sở, ngành chủ động tham mưu trong phạm vi thẩm quyền. Sở Khoa học và Công nghệ đang trình kế hoạch đầu tư hơn 6.000 tỷ đồng giai đoạn 2025 - 2030 để hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin, xây dựng hệ thống dùng chung cho toàn bộ khối chính quyền, công an, quân đội. Tỉnh thành lập 7 đoàn công tác do Thường vụ Tỉnh ủy làm trưởng đoàn, trực tiếp hỗ trợ cơ sở, tăng cường công chức cho 96 xã, phường.
Riêng với lĩnh vực tư pháp, UBND tỉnh yêu cầu, Sở Tư pháp khẩn trương rà soát, tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ cơ sở, sẵn sàng đề nghị Bộ Tư pháp hỗ trợ khi phát sinh yêu cầu cấp thiết. Tỉnh Tây Ninh cũng kiến nghị Trung ương tháo gỡ những vấn đề vượt thẩm quyền nhằm bảo đảm hiệu quả hoạt động tư pháp, hộ tịch, phục vụ người dân ngày càng tốt hơn./.
