Kon Tum là tỉnh có điều kiện khí hậu, thời tiết, sinh thái, thổ nhưỡng rất thuận lợi để phát triển kinh tế về nuôi trồng, phát triển dược liệu quý có giá trị kinh tế cao. Rừng và Đất lâm nghiệp chiếm hơn 70% đất tự nhiên, là nơi dự trữ nguồn dược liệu phong phú, nơi có môi trường thuận lợi cho nhiều loài dược liệu quý phát triển đặc biệt là cây Sâm Ngọc Linh. Chính vì vậy, những năm qua, các cấp, các ngành của tỉnh Kon Tum luôn chú trọng phát triển các diện tích dược liệu, nhằm nâng cao giá trị cho ngành nông nghiệp.
Mới đây, tỉnh Kon Tum đã đưa ra Đề án đầu tư phát triển và chế biến dược liệu trên địa bàn tỉnh đến năm 2025 và định hướng đến năm 2030, được xem là “kim chỉ nam” cho ngành nông nghiệp dược liệu tại tỉnh.
Theo kết quả điều tra sơ bộ và công bố của Ủy ban nhân dân tỉnh Kon Tum, trên địa bàn tỉnh có 853 loài cây thuốc và nấm làm thuốc, 30/853 loài cây thuốc có nhu cầu lớn cho thị trường và khoảng 27 loài cây thuốc được trồng, sử dụng nhiều trong các cơ sở khám chữa bệnh, có giá trị chữa bệnh và giá trị kinh tế cao như Sâm Ngọc linh (Panax vietnamensis); Lan Kim tuyến (Anoectochilus setaceus); Hồng Đẳng Sâm...
Dược liệu được bày bán tại Chợ phiên dược liệu - gia súc biên giới huyện Đăk Glei năm 2022
Trong khi đó, những năm gần đây, việc khám bệnh, chữa bệnh bằng phương pháp y dược cổ truyền kết hợp với y dược hiện đại đã được sử dụng rộng rãi và đạt được kết quả trong điều trị người bệnh, góp phần vào việc chăm sóc, nâng cao sức khỏe nhân dân. Nhu cầu sử dụng nguyên liệu có nguồn gốc thực vật làm thuốc ngày càng nhiều.
Trong bối cảnh đó, tháng 10/2022, tỉnh Kon Tum đưa ra Đề án đầu tư phát triển và chế biến dược liệu trên địa bàn tỉnh đến năm 2025 và định hướng đến năm 2030. Mục tiêu của đề án là quản lý, khai thác và sử dụng bền vững nguồn tài nguyên dược liệu trồng và tự nhiên; chú trọng bảo tồn và phát triển nguồn gen dược liệu quý hiếm, phục vụ cho mục tiêu phát triển y tế và kinh tế. Ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ, tạo ra các sản phẩm có chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu sử dụng dược liệu trong nước và xuất khẩu, góp phần nâng cao thu nhập cho các hộ gia đình ở vùng có điều kiện phát triển dược liệu và tăng dần tỷ trọng đóng góp của ngành dược liệu trong tổng sản phẩm của tỉnh. Phấn đấu đến năm 2030, phát triển vùng dược liệu tỉnh Kon Tum trở thành vùng dược liệu trọng điểm quốc gia.
Để thực hiện đề án, tỉnh Kon Tum đưa ra 2 giai đoạn. Trong đó, giai đoạn 2018 – 2020 đã thực hiện hoàn tất. Giai đoạn 2021 – 2030 đang được thực hiện, mới mục tiêu sẽ phát triển vùng dược liệu tỉnh Kon Tum thành vùng dược liệu trọng điểm của quốc gia với diện tích tổng số 25.000 ha các loài dược liệu.
Trong đó, 10.000 ha Sâm Ngọc Linh tại Tu Mơ Rông và Đăk Glei; 4.900 ha Đẳng sâm, 500 ha Ngũ vị tử, 1.000 ha Đương quy tại Tu Mơ Rông, Kon Plông, Đăk Glei và Đăk Tô; 500 ha Lan kim tuyến tại Tu Mơ Rông, Kon PLông và Đăk Glei; 1.700 ha Sa nhân tím tại Tu Mơ Rông, Ia Hdrai, Sa Thầy, Kon Plông, Đăk Tô, Đăk Glei; 500 ha Ý dĩ tại Tu Mơ Rông và Đăk Glei; 3.000 ha Nghệ vàng tại thành phố Kon Tum, Sa Thầy, Ia Hdrai và Kon Rẫy; 1.400 ha Đinh lăng tại thành phố Kon Tum, Ngọc Hồi, Đăk Tô, Đăk Hà, Sa Thầy; 120 ha nấm dược liệu tại thành phố Kon Tum, Ngọc Hồi, Đăk Glei, Đăk Hà và Kon Plông; 1.380 ha các loài dược liệu khác tại các huyện, thành phố. Sản lượng các loại dược liệu đạt trên 131.750 tấn.
Tính đến cuối năm 2022, toàn tỉnh Kon Tum đã có khoảng 1.749 ha Sâm Ngọc Linh (trong đó, trồng mới 508 ha), chủ yếu của Công ty Cổ phần Sâm Ngọc Linh Kon Tum và Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp Đăk Tô; diện tích dược liệu khác xấp xỉ 5.120 ha, đạt 109,8% kế hoạch (trong đó trồng mới gần 2.500 ha, đạt 122,8% kế hoạch).
Trong quá trình phát triển dược liệu, tỉnh Kon Tum có lợi thế lớn khi nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã đã tiên phong trong việc phát triển các diện tích dược liệu, cũng như tạo ra các sản phẩm từ dược liệu. Chính các doanh nghiệp, hợp tác xã đã góp phần lớn trong việc đưa các sản phẩm dược liệu của Kon Tum đến với người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh.
Công ty TNHH Thảo dược Tây Nguyên (huyện Đăk Tô, tỉnh Kon Tum) là một trong những doanh nghiệp sản xuất, chế biến và kinh doanh các sản phẩm từ dược liệu tại Kon Tum. Bắt đầu triển khai trồng dược liệu từ năm 2020, đến nay, Công ty đã phát triển được diện tích 15ha gồm gừng, khổ qua rừng, Hồng Đẳng sâm, lạc tiên. Bên cạnh đó, công ty cũng sản xuất, chế biến và đưa ra thị trường các sản phẩm từ dược liệu như mứt, trà, rượu, bánh làm từ khổ qua rừng, lạc tiên, Hồng Đẳng sâm, góp phần mang về doanh thu 5 tỷ/năm cho doanh nghiệp.
“Hiện nay, các sản phẩm đã qua chế biến của Công ty đã được đưa lên các sàn thương mại điện tử như Tiki, Lazada, Sendo,.. được người tiêu dùng đánh giá cao về chất lượng. Chúng tôi cũng đã được Ủy ban nhân dân tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư xây dựng nhà máy chế biến nông sản và dược liệu với diện tích 5.000 m2 tại Cụm công nghiệp 24/4, dự kiến vào hoạt động vào cuối 2023, đầu 2024, phục vụ sản xuất chế biến sâu và nông sản khô”, bà Lương Thị Mỹ Huệ, Giám đốc Công ty TNHH Thảo dược Tây Nguyên chia sẻ.
Các sản phẩm từ dược liệu của Công ty TNHH Thảo dược Tây Nguyên
Bên cạnh sự tiên phong của các doanh nghiệp, các địa phương trong tỉnh Kon Tum cũng dần đẩy mạnh các hoạt động quảng bá, xúc tiến thương mại với các sản phẩm dược liệu. Đầu tháng 12/2022, Ủy ban nhân dân huyện Đăk Glei là địa phương đầu tiên của tỉnh tổ chức Chợ phiên dược liệu – gia súc biên giới, với hơn 40 gian hàng đến từ 12 xã, thị trấn trên địa bàn huyện, các huyện thuộc tỉnh Kon Tum, Quảng Nam cùng các doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất,… trên địa bàn tỉnh Kon Tum với trên 140 sản phẩm, chủ yếu là sản phẩm nông nghiệp, dược liệu, dệt thổ cẩm. Đây là bước tiến lớn của huyện Đăk Glei trong việc đưa các sản phẩm từ dược liệu đến với du khách, bạn bè trong và ngoài tỉnh.
“Đề án Đầu tư phát triển và chế biến dược liệu trên địa bàn tỉnh Kon Tum đến năm 2025 và định hướng đến năm 2030” cũng đưa ra mục tiêu trong giai đoạn 2021 – 2030 sẽ đầu tư hoàn thiện hạ tầng vùng trồng và hình thành các cụm công nghiệp chế biến dược liệucông nghệ cao trên địa bàn các huyện, thành phố theo qui hoạch phục vụ sơ chế, chế biến sâu các sản phẩm từ dược liệu và nâng cao giá trị gia tăng sản phẩm; hình thành mới 05 cơ sở sản xuất giống gốc, giống thương phẩm đối với các loài dược liệu tập trung, đảm bảo nguồn gốc, chất lượng, phù hợp với từng tiểu vùng khí hậu để đáp ứng nhu cầu mở rộng diện tích dược liệu; phấn đấu mỗi năm ngành dược liệu đóng góp khoảng 10% tổng giá trị sản phẩm của tỉnh.
Đây chính là chìa khóa mở ra tương lai cho ngành nông nghiệp sản xuất, chế biến dược liệu tại Kon Tum, tạo tiền đề để kinh tế Kon Tum có thể “cất cánh” dựa vào chính tiềm năng, thế mạnh của mình.
Dư Toán
