Lạng Sơn là tỉnh miền núi, số lượng hồ đập và công trình thủy lợi chiếm số lượng lớn, mưa lũ làm tăng nguy cơ sạt lở, lũ quét ảnh hưởng đến sản xuất và an toàn cho người dân ở xung quanh các hồ đập. Nhằm chủ động trước thiên tai bất thường, địa phương chủ động phương án đảm bảo an toàn trong mùa mưa bão. Các đơn vị quản lý hồ đập tuân thủ chặt chẽ quy định an toàn, đặc biệt là vào thời gian cao điểm của mùa mưa bão...
Công ty TNHH Một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Lạng Sơn được giao quản lý 418 công trình thủy lợi; trong đó, 378 công trình khai thác phát huy hiệu quả, gồm 106 hồ chứa nước, trong đó có 51 hồ chứa lớn, 42 hồ chứa vừa và 13 hồ chứa nhỏ, 196 đập dâng, 73 trạm bơm điện, 03 công trình kênh mương độc lập và hơn 1.000 km kênh mương các loại, bảo đảm phục vụ tưới tiêu ổn định cho khoảng 24.700 ha đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh. Đến nay, trung bình các hồ chứa đạt khoảng 65,8% dung tích thiết kế, cơ bản đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất.
Tháp quản lý theo dõi mực nước đập hồ Nà Tâm, tỉnh Lạng Sơn.
Ngay từ đầu năm 2026, công ty cùng với các đơn vị trực thuộc đã tổ chức thực hiện các phương án ứng phó thiên tai, phương án ứng phó với tình huống khẩn cấp trong mùa mưa bão đối với các hồ chứa nước theo quy định. Các địa phương có hồ đập đều tổ chức kiểm tra hiện trạng công trình trước mùa mưa, lũ; chuẩn bị đầy đủ vật tư, thiết bị, phương tiện, nhân lực theo phương châm "4 tại chỗ", bảo đảm sẵn sàng xử lý khi có tình huống xảy ra.
Các cán bộ Xí nghiệp khai thác công trình thủy lợi kiểm tra mực nước hồ đập.
Anh Liễu Văn Thái, quản lý vận hành hồ Nà Tâm, Xí nghiệp thủy lợi Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn cho biết, đơn vị quản lý và vận hành hồ Nà Tâm với trữ lượng nước 2,1 triệu m3. Để đảm bảo an toàn hồ, đập vào mùa mưa lũ ngoài thực hiện các quy định công ty, đơn vị thường xuyên theo dõi mực nước của mỗi cơn mưa để cập nhật mực nước tại hồ. Khi mực nước mưa lên cao so với mực nước thiết kế của đập, ban quản lý vận hành hồ tổ chức ứng trực 24/24 giờ đồng thời phối hợp với chính quyền địa phương triển khai các biện pháp ứng phó khi có diễn biến mưa lũ bất thường để hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai gây ra. Để bảo đảm an toàn các công trình hồ đập trên địa bàn tỉnh, ngay từ đầu năm công ty thường xuyên rà soát việc thực hiện quy trình vận hành, kết hợp theo dõi diễn biến khí tượng, thủy văn, tình hình nguồn nước và hiện trạng công trình để tổ chức vận hành linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế.
Đập Nà Tâm, tỉnh Lạng Sơn.
Qua thực tế vận hành hệ thống hồ, đập và các công trình thủy lợi tại Lạng Sơn cho thấy, phần lớn các công trình thủy lợi phân bố trên địa bàn rộng, nằm ở khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, địa hình chia cắt, nhiều công trình chưa có đường quản lý hoặc đường quản lý xuống cấp, gây khó khăn cho công tác kiểm tra, quản lý, vận hành, bảo trì và xử lý sự cố, đặc biệt trong mùa mưa, lũ. Ghi nhận mực nước tại các xí nghiệp quản lý, vận hành cho thấy, do diễn biến thời tiết phức tạp đã ảnh hưởng đến an toàn công trình, điều tiết nguồn nước và phòng, chống thiên tai. Nhiều công trình được xây dựng và vận hành từ hàng chục năm nên việc ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý, vận hành còn gặp nhiều khó khăn. Một số công trình chưa được trang bị đầy đủ hệ thống quan trắc, giám sát, cảnh báo và truyền dữ liệu tự động cũng là một trong những rào cản lớn trong quản lý và vận hành, cảnh báo sớm thời tiết.
Phía dưới vùng hạ du ngay bên thân đập thủy lợi.
Ông Hà Văn Duẩn, Trưởng phòng Quản lý khai thác công trình, Công ty TNHH Một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Lạng Sơn thông tin, để đảm bảo an toàn trong mùa mưa bão, ngay từ đầu mùa công ty đã triển khai tới các xí nghiệp và đơn vị trực thuộc kiểm tra toàn bộ các công trình để kịp thời phát hiện các sự cố hồ đập để có phương án sửa chữa. Đối với những hư hỏng nhỏ thì đơn vị sẽ chủ động sửa chữa bằng nguồn vốn của đơn vị, với những sự cố lớn công ty sẽ trình các cấp có thẩm quyền đầu tư kinh phí tu bổ. Công ty còn phối hợp với các địa phương xây dựng các phương án phòng, chống thiên tai mùa mưa bão tại các hồ đập trên địa bàn. Vào những thời điểm mưa lớn các đơn vị quản lý vận hành của công ty tổ chức ứng trực 24/24 giờ đảm bảo phát hiện và xử lý kịp thời những sự cố xảy ra với hồ, đập đảm bảo an toàn cho tài sản và người dân trong những ngày mưa bão.
Hồ Nà Tâm, tỉnh Lạng Sơn.
Trước tình hình mưa bão diễn biến phức tạp, UBND tỉnh Lạng Sơn đã có văn bản số 1985/UBND-KTCN chỉ đạo Công ty TNHH Một thành viên Khai thác công trình thủy lợi và các đơn vị liên quan tăng cường công tác đảm bảo an toàn đập và vùng hạ du hồ chứa thủy lợi trên địa bàn tỉnh. Các đơn vị trong tỉnh thường xuyên kiểm tra toàn bộ các hạng mục công trình, đập, tràn xả lũ, cống lấy nước, thiết bị cơ khí, hệ thống điện, thiết bị quan trắc và các hạng mục liên quan, kịp thời phát hiện, xử lý các hư hỏng phát sinh; đảm hệ thống cấp điện chính và dự phòng, máy đóng mở cửa van, thiết bị nâng hạ, hệ thống giám sát vận hành luôn trong trạng thái sẵn sàng hoạt động.
Cán bộ phụ trách tại các đơn vị chủ động theo dõi chặt chẽ, diễn biến thời tiết, mưa lũ, xây dựng phương án điều tiết nước phù hợp với từng hồ chứa, bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du theo quy trình vận hành được phê duyệt. UBND tỉnh cũng yêu cầu các đơn vị quản lý hồ đập tổ chức nghiêm chế độ trực ban, thường xuyên kiểm tra công trình, sẵn sàng phương án ứng phó và xử lý sự cố ngay từ giờ đầu theo phương châm “4 tại chỗ”, kịp thời thông báo cho chính quyền địa phương và nhân dân vùng hạ du trước khi vận hành xả lũ. Các đơn vị trong tỉnh thường xuyên cập nhật đầy đủ, chính xác, đúng thời gian các số liệu quan trắc, mực nước hồ, dung tích hồ, lưu lượng xả lên hệ thống thông tin quản lý hồ chứa theo quy định của Bộ Nông nghiệp và Môi trường; tham mưu, giải quyết kịp thời vướng mắc phát sinh nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại do mưa bão gây ra./.
