Mực nước tại một số hồ chứa thủy điện đã giảm xuống gần đến mực nước chết. Nguồn nước hồ chứa thiếu hụt nghiêm trọng, không chỉ gây ảnh hưởng lớn đến sản xuất điện mà còn tiềm ẩn nguy cơ thiếu hụt nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất cho vùng hạ du trong mùa cạn năm 2027.
Hồ chứa thủy điện thiếu nước nghiêm trọng
Cửa lấy nước số 4A đặt tại lòng hồ thuộc thôn Phước Hòa, xã Phước Hiệp, thành phố Đà Nẵng, có nhiệm vụ cung cấp nước cho nhà máy thủy điện ĐăkMi 4. Vào thời điểm này của năm trước, mực nước tại cửa lấy nước 4A ở độ cao 258 mét, song hiện tại mực nước ở cao độ 242 mét, giảm 16 mét, lượng nước trong hồ chứa thiếu 140 triệu m3 so với năm trước. Lượng nước bị thiếu hụt nghiêm trọng không chỉ ảnh hưởng lớn đến sản xuất điện của các nhà máy thủy điện mà còn tác động đến sinh hoạt và sản xuất của cộng đồng.
Phó Chủ tịch UBND xã Khâm Đức, thành phố Đà Nẵng Cao Đăng Tiến cho biết, do ảnh hưởng của thời tiết khiến lượng mưa trên địa bàn xã Khâm Đức ít hơn những năm trước, khiến hồ chứa thủy điện ĐakMy đóng trên địa bàn địa phương bị thiếu nước nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến sản xuất điện. Địa phương đã đề nghị các chủ hồ chứa thủy điện có biện pháp cụ thể và hợp lý trong việc quản lý, điều tiết nguồn nước để vừa đảm bảo sản xuất điện, vừa đảm bảo nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất cho cộng đồng.
Lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn hiện có 7 hồ chứa thủy điện lớn gồm Sông Bung 2, ĐakMi 4A, A Vương, Khe Diên, Sông Tranh 2, Sông Côn 2, bậc 1 và Sông Bung 4, với tổng dung tích trên 2.047 triệu m3. Đây là các hồ có dung tích lớn, có chức năng điều tiết và giữ vai trò chủ đạo trong việc điều hòa dòng chảy và đảm bảo nguồn nước cho hạ du.
Ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Thủy điện ĐakMy cho biết, hiện nay mực nước hồ chứa thủy điện ĐakMi 4 đã xuống gần tới mực nước chết, khiến việc vận hành nhà máy gặp nhiều khó khăn. Lượng đất cát vào tua bin nhiều, gây ảnh hưởng đến an toàn thiết bị. Vì vậy chúng tôi vừa cân đối nguồn nước cho sản xuất điện, vừa đảm bảo cung cấp nước nguồn cho sản xuất ở vùng hạ du.
Tại nhà máy thủy điện Đakki 4, kế hoạch sản xuất điện tháng 11 và 12/2026 dự kiến mỗi tháng chỉ đạt 2 triệu kWh, trong khi đó sản lượng điện hợp đồng trong tháng 11/2026 là hơn 82 triệu KWh. Lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn tiềm ẩn rủi ro cao về thiếu hụt nguồn nước trong các tháng mùa cạn năm 2027.
Theo đánh giá của Sở Nông Nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng, nguy cơ hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn được đánh giá ở mức rất cao. Đặc biệt, kịch bản rủi ro rất cao có thể tạo ra tác động cộng hưởng giữa nắng nóng kéo dài, mùa mưa năm 2027 đến muộn, thiếu nước hồ chứa và xu thế suy giảm dòng chảy từ thượng nguồn sông Vu Gia-Thu Bồn. Nhiều hồ chứa có nguy cơ không tích đủ nước phục vụ sản xuất vụ Hè Thu và cấp nước sinh hoạt.
Nỗ lực bảo đảm an ninh nguồn nước
Để chủ động phòng ngừa, giảm thiểu tối đa nguy cơ thiếu nước, bảo đảm an ninh nguồn nước cho sinh hoạt, sản xuất, nông nghiệp, năng lượng và các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội thiết yếu, có giá trị kinh tế cao trên lưu vực, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề xuất Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu chủ các hồ thủy điện A Vương, Sông Bung 4, ĐakMi 4A, Sông Tranh 2, Khe Diên và Sông Côn 2 bậc 1 khẩn trương xây dựng kế hoạch vận hành linh hoạt phù hợp với từng giai đoạn từ nay đến ngày 31/12/2026 (Giai đoạn 1: Từ 01/11 - 10/11; Giai đoạn 2: Từ 11/11 - 20/11; Giai đoạn 3: Từ 21/11 - 30/11; Giai đoạn 4: Từ 01/12 - 10/12; Giai đoạn 5: Từ 11/12 - 20/12) để ưu tiên tích nước đảm bảo nguồn nước cấp cho sinh hoạt, sản xuất ở hạ du.
UBND thành phố Đà Nẵng chỉ đạo các ngành, các địa phương, các chủ hồ chứa thủy điện theo dõi chặt chẽ diễn biến mưa, dòng chảy đến hồ và dự báo khí tượng, thủy văn để xây dựng kế hoạch vận hành linh hoạt, chủ động tích nước hợp lý tại các hồ chứa ngay từ mùa mưa năm 2026; vừa tham gia giảm lũ, bảo đảm an toàn công trình, an toàn cho hạ du, vừa chủ động tận dụng tích đủ nguồn nước cấp cho các nhu cầu trong mùa cạn, hạn chế xả thừa, nhất là đối với các hồ chứa lớn, có vai trò quan trọng trong việc cấp nước hạ du.
Nội dung của kế hoạch vận hành linh hoạt phải thể hiện đầy đủ các thông tin chính như sau: mực nước hồ, lưu lượng dự kiến về hồ, lưu lượng dự kiến xả sau công trình, mục tiêu đạt được của từng giai đoạn vận hành, mực nước hồ dự kiến đạt, nhận định khả năng không tích đủ/tích đủ nước cấp cho mùa cạn của năm 2027 và đề xuất phương án vận hành tích nước để đảm bảo cấp nước đủ cho hạ du mùa cạn năm 2027.
UBND thành phố Đà Nẵng yêu cầu, trong quá trình các hồ vận hành tích nước theo yêu cầu, phải thường xuyên theo dõi, cập nhật thông tin về tình hình thời tiết, mưa, lũ, mực nước tại các trạm thủy văn, mực nước, lưu lượng đến hồ và các bản tin dự báo để điều chỉnh, chuyển sang chế độ vận hành giảm lũ cho hạ du (hạ thấp mực nước hồ, duy trì mực nước hồ, cắt, giảm lũ cho hạ du) hoặc chế độ vận hành bảo đảm an toàn công trình (nếu có) phù hợp với quy định tại khoản 2 Điều 7 của Quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Vu Gia Thu Bồn được ban hành tại Quyết định số 1865/QĐ-TTg ngày 23/12/2019 của Thủ tướng Chính phủ.
Phó Giám đốc Sở Nông Nghiệp và Môi trường, Thành viên Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự thành phố Đà Nẵng Trương Xuân Tý chia sẻ, để chủ động phòng ngừa, giảm thiểu tối đa nguy cơ thiếu nước, đảm bảo an ninh nguồn nước cho sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp, năng lượng, thành phố Đà Nẵng đã chỉ đạo các đơn vị quản lý, vận hành hồ chứa theo dõi chặt chẽ diễn biến mưa, dòng chảy về hồ, chủ động tích nước hợp lý ngay từ mùa mưa năm 2026.
Sở Nông Nghiệp và Môi trường tham mưu UBND thành phố yêu cầu chủ các hồ thủy điện A Vương, Sông Bung 4, ĐakMi 4A, Sông Tranh 2, Khe Diên và Sông Côn khẩn trương vận hành linh hoạt theo 5 giai đoạn từ nay đến cuối năm 2026 để đảm bảo nguồn nước cho sản xuất điện và cho vùng hạ du mùa khô năm 2027.
“Thành ủy, UBND thành phố Đà Nẵng đã chỉ đạo các ngành, các địa phương có phương án cụ thể để ứng phó với tình trạng thiếu nước có thể xảy ra. Sở Nông nghiệp và Môi trường đã triển khai phương án ứng phó với thiên tai năm 2026 nhằm đảm bảo nguồn nước cho sinh hoạt và sản xuất. Chỉ đạo các hồ thủy điện tận dụng nguồn nước mưa để bù vào thiếu hụt của các hồ chứa để phục vụ cho sinh hoạt và sản xuất”, ông Trương Xuân Tý cho biết thêm.
Hồ chứa có dung tích lớn song phải đối mặt với nguy cơ không tích đủ nước đang là thực tế diễn ra trên toàn bộ các hồ chứa lớn trên hệ thống sông Vu Gia- Thu Bồn của thành phố Đà Nẵng. Do đó triển khai cấp bách các giai đoạn vận hành hồ chứa một cách linh hoạt, tận dụng nguồn nước đầu nguồn để tích trữ phục vụ nhu cầu sản xuất điện và cung cấp nguồn nước cho sinh hoạt và sản xuất vùng hạ du đang là các giải pháp đang được thành phố Đà Nẵng quyết liệt thực hiện để ngăn chặn nguy cơ thiếu nước trong sinh hoạt và sản xuất sắp tới.
