Tuyên Quang là tỉnh miền núi có địa bàn rộng, nhiều xã vùng cao, vùng biên giới với đồng bào 22 dân tộc thiểu số sinh sống, điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn. Ngành Y tế có nhiệm vụ nâng cao chất lượng y tế cơ sở, tìm ra cách làm phù hợp để người dân chủ động tiếp cận dịch vụ, từng bước xóa bỏ tâm lý e ngại khi đến khám, chữa bệnh. Thực tiễn cho thấy, khi ngành y tế “bám dân, sát bản”, phối hợp chặt chẽ với chính quyền và các lực lượng tại địa phương, công tác chăm sóc sức khỏe đã có nhiều chuyển biến rõ rệt.
Tạo nền tảng, xóa tâm lý e ngại
Xác định y tế cơ sở là tuyến đầu trong chăm sóc sức khỏe nhân dân, những năm qua Tuyên Quang đã tập trung củng cố mạng lưới từ tỉnh đến xã. Toàn tỉnh hiện duy trì 100% xã, phường, thị trấn có trạm y tế; tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt trên 95%. Đây là điều kiện quan trọng để đảm bảo khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân, đặc biệt ở vùng cao.
Tuy nhiên, có trạm y tế là chưa đủ mà điều quan trọng là trạm phải hoạt động hiệu quả. Vì vậy, cùng với đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, tỉnh chú trọng nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, tăng cường bác sĩ về cơ sở, duy trì hỗ trợ chuyên môn từ tuyến trên.
Bà Nguyễn Thị Dự, Giám đốc Trung tâm Y tế khu vực Vị Xuyên xác định, muốn người dân tin tưởng thì chất lượng khám, chữa bệnh tại cơ sở phải được nâng lên. Trung tâm thường xuyên cử cán bộ hỗ trợ chuyên môn, chuyển giao kỹ thuật, từng bước đưa các dịch vụ phù hợp về tuyến xã để người dân được tiếp cận ngay tại địa phương. Cùng với chuyên môn, thái độ phục vụ cũng được các cơ sở y tế chú trọng. Từ việc hướng dẫn thủ tục, giải thích tình trạng bệnh đến tư vấn điều trị đều được thực hiện rõ ràng, dễ hiểu. Đây là yếu tố quan trọng giúp người dân vùng cao – vốn còn hạn chế về thông tin cảm thấy yên tâm khi đến khám, chữa bệnh.
Bà Lương Thị Hiền, Trưởng Trạm Y tế xã Thanh Thủy chia sẻ: “Chúng tôi luôn cố gắng giải thích cụ thể để người dân hiểu bệnh của mình cũng như nắm được quyền lợi khi khám bảo hiểm y tế. Khi họ thấy được sự tôn trọng, được hướng dẫn tận tình thì sẽ không còn tâm lý e ngại”.
Thực tế cho thấy, khi chất lượng và cách phục vụ được cải thiện, số người dân đến trạm y tế khám, chữa bệnh ngày càng tăng, góp phần giảm tải cho tuyến trên và tiết kiệm chi phí.
Đưa y tế đến tận thôn, bản
Ở vùng cao, vùng biên giới rào cản lớn nhất không chỉ là khoảng cách địa lý mà còn là thói quen, nhận thức. Vì vậy, ngành Y tế Tuyên Quang xác định không chờ người dân đến mà phải chủ động “đi tìm người dân”.
Tại nhiều địa phương, cán bộ y tế đã phối hợp với chính quyền, Công an, Bộ đội Biên phòng và nhiều lực lượng khác tổ chức các buổi tuyên truyền trực tiếp tại thôn, bản. Nội dung thông tin tập trung vào những vấn đề thiết thực với đồng bào như: vệ sinh môi trường, dinh dưỡng, tiêm chủng, chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em cũng như hướng dẫn người dân nhận biết dấu hiệu bệnh để đi khám kịp thời.
Bà Hán Thị Lập, Phó Giám đốc Trạm Y tế xã Pà Vầy Sủ cho biết, khi có sự phối hợp của các lực lượng tại địa phương, việc tuyên truyền thuận lợi hơn rất nhiều. Bà con tin tưởng, lắng nghe và làm theo. Các lực lượng không chỉ tuyên truyền tại nhà văn hóa mà còn đến từng hộ gia đình để hướng dẫn cụ thể.
Cách làm “đi từng ngõ, gõ từng nhà” của các đơn vị liên ngành đã giúp thay đổi dần nhận thức của người dân. Từ chỗ ngại đến trạm y tế, nhiều người đã chủ động đi khám ngay khi sức khỏe có dấu hiệu bất thường.
Anh Mã Văn Trung, thôn Giang Nam, xã Thanh Thủy cho hay, trước đây ốm đau người dân hay điều trị tại nhà bằng kinh nghiệm, nay được cán bộ y tế đến tận nơi hướng dẫn cách phòng bệnh nên khi phát hiện có bệnh, người dân đã đi khám sớm hơn. Đến trạm, người dân cũng được các y, bác sĩ giải thích rõ ràng, thăm khám kỹ lưỡng nên rất yên tâm.
Các hoạt động truyền thông cộng đồng cũng được đẩy mạnh, lồng ghép với phong trào rèn luyện sức khỏe. Ông Nguyễn Chí Huấn, Trưởng Khoa Truyền thông - Giáo dục sức khỏe, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh thông tin: Các đơn vị đa dạng hóa hình thức truyền thông, kết hợp giữa tư vấn trực tiếp với các hoạt động cộng đồng…, góp phần nâng cao nhận thức, hình thành thói quen chủ động phòng bệnh trong nhân dân.
Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và theo dõi sức khỏe cũng từng bước được triển khai, giúp người dân tiếp cận với các dịch vụ y tế hiện đại một cách thuận lợi hơn, dù ở vùng sâu, vùng xa.
Từ thực tiễn triển khai cho thấy, nâng cao sức khỏe người dân vùng cao không chỉ là câu chuyện của riêng ngành Y tế mà là sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Khi y tế cơ sở được củng cố, công tác tuyên truyền đi vào chiều sâu và người dân được tiếp cận dịch vụ một cách gần gũi thì niềm tin sẽ được củng cố.
Đó cũng là nền tảng để Tuyên Quang từng bước thu hẹp khoảng cách chăm sóc sức khỏe giữa các vùng miền, hướng tới mục tiêu không để ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân…/.
