Từ giống ớt bản địa đến lớp học "cầm tay chỉ việc"
Nhờ các lớp tập huấn kỹ thuật trồng ớt sạch kết hợp chương trình truyền nghề chế biến theo quy chuẩn an toàn, hàng trăm lao động địa phương có việc làm ổn định, từng bước bám trụ và làm giàu ngay trên chính mảnh đất quê hương.
Vài năm trước, diện tích trồng ớt bản địa tại Mường Khương từng đối mặt với nguy cơ bị thu hẹp. Nguyên nhân chủ yếu do bà con quen với phương thức canh tác truyền thống, phó mặc cho thời tiết khiến năng suất bấp bênh, sản phẩm làm ra nhỏ lẻ và chỉ tiêu thụ quanh các phiên chợ vùng cao.
Nhận thấy tiềm năng lớn từ loại gia vị đặc sản này, Hội Phụ nữ xã Mường Khương đã đứng ra thành lập Tổ hợp tác liên kết sản xuất ớt Na Đẩy, bắt tay gầy dựng lại vùng ớt bản địa tập trung. Không chỉ cấp giống tốt, các cấp Hội còn phối hợp cán bộ chuyên môn đến tận vườn "cầm tay chỉ việc", hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc và thu hái đúng cách. Sau một năm, đã có 160 hộ do phụ nữ làm chủ tham gia với diện tích 9 ha tại các thôn Na Đẩy, Sả Hồ, Sa Pả, Lao Chải.
Hiệu quả thấy rõ ngay khi vào vụ: hộ trồng nhiều hái đều đặn 300 kg quả mỗi tuần, thu về 6–7 triệu đồng/tuần; hộ ít cũng có 3 triệu đồng/tuần. Thấy trồng ớt cho thu nhập ổn định và đỡ nhọc nhằn hơn làm ngô, bà Lý Thị Quyên (thôn Sả Hồ) đã gọi hai con gái đi làm thuê ở thành phố trở về quê cùng làm kinh tế. Vào chính vụ, Tổ hợp tác thu mua 10–12 tấn ớt quả mỗi tháng từ bà con trong xã và vùng lân cận để chế biến. Có nghề trong tay và đầu ra bao tiêu tại chỗ, người phụ nữ vùng cao không chỉ tự chủ kinh tế mà còn giữ được chân con em ở lại làm giàu trên chính nương đồi quê hương.
Chuyên nghiệp hóa khâu chế biến
Không dừng lại ở việc hỗ trợ trồng trọt, khi vào làm việc tại các xưởng sản xuất và hợp tác xã trên địa bàn, người lao động nông thôn đều được đào tạo bài bản về tay nghề.
Tại các cơ sở tiêu biểu như Hợp tác xã Hoa Lợi, chị em phụ nữ và lao động địa phương được hướng dẫn tỉ mỉ từng công đoạn khắt khe: từ cách nhặt cuống, rửa sạch, xay nhuyễn ớt cùng tỏi tươi, cho đến bí quyết rang hạt dổi, thảo quả, thì là, hạt mùi và kỹ thuật canh ngày ủ lên men tự nhiên. Sự pha trộn tỉ mỉ này giúp sản phẩm đạt chuẩn vị chua dịu, cay đậm đà mà hoàn toàn không cần dùng đến chất bảo quản.
Nhờ nắm vững kỹ thuật chế biến chuyên nghiệp, nhiều lao động đã có việc làm quanh năm ngay tại xưởng với mức thu nhập ổn định hàng tháng, chấm dứt cảnh “tha hương cầu thực” hoặc bấp bênh chờ mùa vụ lúc nông nhàn.
Sức bật kinh tế từ chương trình OCOP và mở rộng thị trường
Hiện nay, riêng Hợp tác xã Hoa Lợi mỗi năm đã thu mua hơn 100 tấn ớt thóc tươi cho nông dân, biến nguồn nguyên liệu địa phương thành những chai tương ớt đạt chuẩn OCOP 3 sao, vươn xa đến các thị trường lớn trong và ngoài tỉnh. Sự kết hợp giữa kỹ thuật trồng trọt, chế biến thực phẩm và các nghề thủ công truyền thống đã giải quyết triệt để bài toán đầu ra cho nông sản, tạo thêm nhiều việc làm ổn định.
Để tiếp tục quảng bá sản phẩm và khẳng định hiệu quả của công tác giáo dục nghề nghiệp, các đặc sản như tương ớt Mường Khương liên tục được đưa đến giới thiệu tại các sự kiện lớn như Lễ hội “Mường Khương – Sắc màu biên cương”. Từ những lớp học nghề thực chất, người dân vùng cao Lào Cai không chỉ giữ gìn được bản sắc văn hóa truyền thống mà còn tự tin mở ra lối thoát nghèo vững chắc, xây dựng đời sống ngày càng no ấm, phát triển.
