Nỗ lực bảo tồn không gian văn hóa cồng chiêng ở Kon Tum

Nỗ lực bảo tồn không gian văn hóa cồng chiêng ở Kon Tum
Thành phố Kon Tum là địa phương đi đầu trong công tác bảo tồn và phát huy các bản sắc văn hóa dân tộc bản địa, đặc biệt là lưu giữ cồng chiêng. Chúng tôi đến thăm già A Ginh khi già cùng con cháu mang bộ cồng chiêng gần 100 năm tuổi cất kỹ trong tủ ra lau chùi, chỉnh âm chuẩn bị cho lễ hội của làng. Già A Ginh cười hiền hậu: “Dân làng Rơ Wăt thấy bộ cồng chiêng và già A Ginh là như thấy lại bao nhiêu kỷ niệm trong quá khứ ùa về, để không quên nguồn cội, không quên thời cha ông cố gắng gìn giữ và bảo văn hóa buôn làng mình của thế kỷ trước. Nhiều người trả giá cao để mua bộ cồng chiêng này nhưng già không bán đâu.”
Cộng đồng dân tộc thiểu số đã tự mình bảo vệ những bộ chiêng với ý nghĩa tinh thần lớn lao. Ảnh minh họa: baogialai.com.vn
Bà Y Kích, xã Đăk Pne, huyện Kon Rẫy (Kon Tum) đang cất giữ bộ cồng chiêng, gồm có 6 chiêng, 3 cồng được vợ chồng bà mua trước năm 1975, biết chiêng quý có người đến mua với giá vài chục triệu bà nhất quyết không bán. Cũng theo bà Y Kích để bảo tồn văn hóa dân tộc Ba Na phải giữ cẩn thận những bộ cồng chiêng để đời sau khi đánh cồng chiêng nhớ về nguồn cội. Không riêng gì bà Y Kích, những hộ gia đình khác trong làng cũng sợ bị mất những bộ chiêng cổ nên đem giấu trong rừng hoặc trong nhà đầm, nhà rẫy không dám để ở nhà. Anh A Nghin, xã đội trưởng xã Đăk Pne cho biết, khi nghe ai hỏi về cồng chiêng là bà con ở đây im lặng không nói hoặc nhất quyết không đổi, không bán mà giữ làm tài sản cá nhân để làm vật kỷ niệm cho con cháu. Anh Đinh Nan ở thôn 1, làng Kon Túc, xã Đăk Pne cũng có một bộ cồng chiêng 11 cái, gồm 8 chiêng, 3 cồng được bố mẹ cho từ năm 1990. “Lúc gia đình khó khăn, rất cần tiền, tôi chấp nhận vay ngân hàng, vay bà con để xoay sở chứ không bao giờ bán bộ cồng chiêng mặc dù lúc đó có người trả giá 30 triệu đồng. Bởi vì bộ cồng chiêng này là của ông tôi để lại cho cha tôi, rồi cha tôi để lại cho tôi, sau này tôi sẽ để lại cho con, cháu tôi chứ không bán. Bán cồng chiêng là bán văn hóa, bán kỷ niệm đấy” – anh Nan chia sẻ. Chị Nguyễn Thị Tố Như, cán bộ văn hóa xã Đăk Pne, huyện Kon Rẫy (Kon Tum) cho biết: “Hiện tại xã Đăk Pne có gần 50 bộ cồng chiêng được lưu giữ trong 4 thôn, làng đồng bào dân tộc thiểu số. Từ trước tới nay, dù có thiếu ăn, thiếu mặc hay nghèo đói vẫn không bao giờ bán hay đổi những bộ cồng chiêng đó, thậm chí họ sợ mất nên cất giấu rất kỹ. Tận dụng nguồn cồng chiêng vẫn còn được bà con lưu giữ, chính quyền xã Đăk Pne đang tiến hành làm đề án du lịch, mở thôn điểm để truyền dạy cồng chiêng thu hút du khách đến với địa phương.” Huyện Sa Thầy (Kon Tum) cũng là một trong những địa phương làm tốt công tác bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc bản địa nhất là công tác bảo tồn cồng chiêng. Theo số liệu thống kê của ngành văn hóa, thông tin huyện Sa Thầy, hiện huyện còn 443 bộ cồng chiêng do các thôn, làng và các hộ dân chủ sở hữu; trong đó có nhiều bộ cồng chiêng quý trị giá hàng chục con trâu, bò theo quy đổi. Tại xã Sa Sơn, huyện Sa Thầy chỉ có 2 bộ cồng chiêng cùng một chủ sở hữu là anh A Điểu. A Điểu cho biết: “Hồi nhỏ thấy mỗi khi lễ hội làng không có chiêng để đánh nên tôi đã tự bỏ tiền ra mua một bộ chiêng, với mong muốn giúp bà con con giữ được văn hóa buôn làng. Năm 2008, mua bộ chiêng này là cả một gia tài của gia đình nhưng tôi vẫn muốn mua, vẫn muốn giữ lại văn hóa cộng đồng dân tộc mình để sau này con cháu còn nhớ đến nguồn gốc cha ông khi đánh cồng chiêng trong lễ hội.” Chúng tôi đến thăm ngôi nhà sàn của già A Ram, người lưu giữ rất nhiều bộ chiêng quý tại làng Chốt, thị trấn Sa Thầy. Ông đang sở hữu bộ chiêng Honh 18 chiêng; bộ chiêng Lào 2 lá chiêng đều có giá bán khoảng 60 triệu đồng; bộ chiêng Pôm được định giá 150 triệu đồng; bộ chiêng Pát có giá trị cao gấp nhiều lần bộ chiêng Pôm. Ông Trần Văn Tiên, Trưởng phòng Văn hóa thông tin huyện Sa Thầy cho biết: “Bà con bây giờ biết quý, biết giữ gìn văn hóa dân tộc mình rồi nên từ năm 2012 đến nay, số lượng cồng chiêng trong huyện không biến đổi về số lượng. Hiện toàn huyện có 443 bộ cồng chiêng, đặc biệt tại xã Rờ Kơi và Mô Rai bà con còn lưu giữ rất nhiều bộ chiêng quý và nhất quyết không bán với bất kỳ giá nào.” Ngọc Hồi là huyện còn giữ được khá nhiều bộ chiêng chủ yếu là sở hữu của người dân có ý thức bảo tồn văn hóa dân tộc bỏ tiền mua về phục vụ lễ hội các buôn làng, với 84 bộ, gồm chiêng Tha, chiêng Lào, chiêng Goong được bà con cất giữ cẩn thận. Theo Phó phòng Văn hóa thông tin huyện Ngọc Hồi Hoàng Huy Quyền, qua công tác tuyên truyền, đến nay người dân đã ý thức giữ gìn và mua thêm cồng chiêng về để phát huy văn hóa dân tộc.
Nỗ lực bảo tồn không gian văn hóa cồng chiêng ở Kon Tum ảnh 2
Số lượng cồng chiêng tại Kon Tum hiện đã ổn định, không còn tình trạng “chảy máu cồng chiêng”. Ảnh minh họa: dantri.com.vn
Đến nay, trên địa bàn tỉnh Kon Tum có 26 nghệ nhân ưu tú đánh cồng chiêng, chỉnh chiêng và 1.916 bộ cồng chiêng của các dân tộc với gần 30 loại khác nhau, như chiêng Tha (dân tộc B’Râu); chiêng Pôm, chiêng Pát (dân tộc Gia Rai-A ráp); chiêng Tơnơl (dân tộc Ba Na); chiêng Nỉ (Giẻ-Triêng, nhánh Triêng); chiêng Xteng (dân tộc Xơ Đăng, nhánh Steng); chiêng Xum (Giẻ-Triêng, nhánh Giẻ)... Do có ý thức bảo tồn và phát huy bản sắc dân tộc để giữ lại những nét văn hóa riêng từng tộc người của người dân Kon Tum, nên thời gian gần đây số lượng cồng chiêng tại tỉnh này đã ổn định, không còn tình trạng “chảy máu cồng chiêng” như trước đây. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tham mưu UBND tỉnh Kon Tum ban hành Quyết định 1183/QĐ-UBND, ngày 7/10/2016 về Đề án bảo tồn, phát huy di sản không gian văn hóa cồng chiêng tỉnh Kon Tum giai đoạn 2016 – 2020, với mục tiêu đến năm 2020, 80% làng đồng bào các dân tộc tại chỗ trên địa bàn tỉnh có cồng chiêng; 10/10 huyện tổ chức các lớp truyền dạy về cách đánh cồng chiêng và chỉnh chiêng cho thanh niên người dân tộc tại địa phương./.
Hồng Điệp

Có thể bạn quan tâm

Giữ mạch nguồn văn hóa Mông ở Điện Biên

Giữ mạch nguồn văn hóa Mông ở Điện Biên

Là một trong ba dân tộc có dân số đông nhất tỉnh Điện Biên, đồng bào Mông sinh sống chủ yếu ở các vùng núi cao và vẫn gìn giữ nhiều giá trị văn hóa đặc sắc, từ tiếng khèn, trang phục truyền thống, nghề thủ công đến những phong tục, lễ hội. Trong nhịp sống hôm nay, những giá trị ấy đang tiếp tục được trao truyền và phát huy, góp phần làm nên bản sắc văn hóa riêng có của Điện Biên.

Lãnh đạo Cần Thơ thăm, chúc mừng đồng bào Khmer dịp lễ Sene Dolta

Lãnh đạo Cần Thơ thăm, chúc mừng đồng bào Khmer dịp lễ Sene Dolta

Chiều 2/10, nhân dịp lễ Sene Dolta năm 2026 của đồng bào Khmer, đoàn công tác của thành phố Cần Thơ do Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Cần Thơ Đồng Văn Thanh làm trưởng đoàn đến thăm Trường Phổ thông Dân tộc nội trú Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Thạnh Phú cùng Chùa Prek On Đớk (Cần Đước) tại xã Nhu Gia.

Giữ hồn văn hóa Tây Nguyên từ những người trẻ

Giữ hồn văn hóa Tây Nguyên từ những người trẻ

Giữa nhịp sống hiện đại, những giai điệu truyền thống ở phía Tây Quảng Ngãi đang được các nghệ sĩ trẻ nỗ lực gìn giữ và truyền lại cho thế hệ mai sau. Từ những buôn làng, âm nhạc đang tiếp tục được trao truyền bằng tình yêu và niềm tự hào văn hóa dân tộc.

Sôi nổi Lễ mừng cơm mới của người Mông vùng cao Púng Luông

Sôi nổi Lễ mừng cơm mới của người Mông vùng cao Púng Luông

Khi những thửa ruộng bậc thang vùng cao khoác lên mình sắc vàng mùa lúa chín, đồng bào Mông xã Púng Luông, Lào Cai lại tưng bừng tổ chức Lễ mừng cơm mới-nghi lễ truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, vừa có ý nghĩa tâm linh, vừa là điểm nhấn thu hút du khách trải nghiệm.

Lung linh Lễ hội Ánh sáng biên cương

Lung linh Lễ hội Ánh sáng biên cương

Tối 19/9, Ủy ban nhân dân tỉnh Lạng Sơn tổ chức Lễ hội Ánh sáng biên cương lần thứ nhất năm 2026 với chủ đề “Sắc màu xứ Lạng”.

Độc đáo nghề làm mão, mặt nạ của đồng bào Khmer

Độc đáo nghề làm mão, mặt nạ của đồng bào Khmer

Đó là chủ đề trưng bày chuyên đề do Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Bảo tàng tỉnh Vĩnh Long tổ chức, ngày 11/9. Trưng bày giới thiệu đến công chúng những giá trị đặc sắc của nghề làm mão, mặt nạ truyền thống - di sản văn hóa gắn với đời sống tín ngưỡng và các loại hình nghệ thuật biểu diễn dân gian của đồng bào Khmer.

Nhịp cầu nối đôi bờ biên giới với những câu chuyện phối hợp và sẻ chia

Nhịp cầu nối đôi bờ biên giới với những câu chuyện phối hợp và sẻ chia

Tiếng hát “Việt Nam - Trung Hoa” vang lên trong buổi giao lưu tại phường Hà Giang 1, tỉnh Tuyên Quang, mở đầu cho những câu chuyện giữa cán bộ làm nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới hai nước. Phía sau những tiết mục văn nghệ, trận bóng bàn và hành trình tìm hiểu các điểm đến của địa phương là một mối quan hệ được bồi đắp bằng nhiều năm phối hợp, chia sẻ và đồng hành.

Gìn giữ bản sắc văn hóa, tạo động lực phát triển vùng biên

Gìn giữ bản sắc văn hóa, tạo động lực phát triển vùng biên

Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, tỉnh Lạng Sơn xác định, xây dựng và phát triển nền văn hóa toàn diện, giàu bản sắc, nhân văn, khoa học, hiện đại, trở thành nền tảng vững chắc, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực cho phát triển nhanh và bền vững.

Khai hội truyền thống Đền Minh Lương

Khai hội truyền thống Đền Minh Lương

Trong tiết thu dịu mát, tiếng trống khai hội vang lên giữa không gian cổ kính của Đền Minh Lương, xã Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang, mở đầu những ngày hội đậm sắc màu văn hóa, tín ngưỡng.

Đặc sắc Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du

Đặc sắc Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du

Sáng 6/9 (tức ngày 25/7 âm lịch), tại phường Phan Thiết (tỉnh Lâm Đồng), đoàn Quan Thánh Đế Quân xuất du diễn ra trong sự thích thú của đông đảo người dân địa phương và du khách. Đây là phần hội quan trọng và đặc sắc nhất của Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du lần thứ 15 - năm 2026.

'Đánh thức' nếp nhà xưa và các giá trị văn hóa bản địa

'Đánh thức' nếp nhà xưa và các giá trị văn hóa bản địa

Nằm nép mình bên những ghềnh đá cổ ven biển Sa Huỳnh, làng Gò Cỏ (phường Sa Huỳnh, tỉnh Quảng Ngãi) đang trở thành điểm đến hấp dẫn du khách trong và ngoài nước nhờ mô hình du lịch cộng đồng gắn liền với việc bảo tồn không gian kiến trúc truyền thống và các giá trị văn hóa bản địa.

Thắt chặt tình đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân khu vực biên giới Việt Nam - Lào

Thắt chặt tình đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân khu vực biên giới Việt Nam - Lào

Từ ngày 31/8 - 2/9, tại khu vực Cửa khẩu Quốc tế Lóng Sập, xã Lóng Sập diễn ra các hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch thu hút đông đảo du khách và nhân dân biên giới Việt Nam và Lào tham gia. Đây là sự kiện trong chuỗi hoạt động thuộc Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026, do Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La tổ chức.