Say lòng khúc hát, điệu múa dân gian dân tộc Thổ

Say lòng khúc hát, điệu múa dân gian dân tộc Thổ

Dân ca, dân vũ là yếu tố quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần của các cộng đồng dân tộc thiểu số ở miền núi Nghệ An. Lâu nay các làn điệu dân ca, dân vũ và những khúc hát đồng dao của đồng bào dân tộc Thổ ở làng Mo Mới, xã Nghĩa Xuân, huyện Quỳ Hợp được bảo tồn, truyền dạy với mong muốn tôn vinh, phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc Thổ.

Lễ Bốc Mó của cộng đồng dân tộc Thổ ở Quỳ Hợp là dịp để đồng bào nơi đây giới thiệu tới du khách về nét văn hóa truyền thống đặc sắc của dân tộc mình những làn điệu dân ca, dân vũ, các loại nhạc cụ như đàn tỉnh, kèn, sáo, nhị… góp phần bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam nói chung và đồng bào dân tộc Thổ nói riêng.

1NHNGL~1.JPG
Kết thúc nghi thức cúng, tất cả người dân cùng tổ chức múa hát những làn điệu dân ca độc đáo, mang đậm dấu ấn đặc trưng văn hóa của dân tộc Thổ như: làn điệu Dạ ơi, Khai khai rế, Tập tính tập tang, Hát giao duyên, nhảy sạp, múa sạp...

Lễ Bốc Mó còn có tên gọi khác là lễ cúng đền Mó, khai Mó nước đầu năm, một nghi lễ quan trọng của đồng bào người Thổ có từ xa xưa. Mó nước là nguồn nước ngầm tự nhiên phục vụ sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp của cộng đồng dân tộc Thổ ở huyện miền núi Quỳ Hợp.

Lễ Bốc Mó được tổ chức với ý nghĩa là lễ cúng khai thông mó nước, cầu cho mưa thuận gió hòa, cầu cho nguồn nước mó tuôn chảy dồi dào phục vụ cho cuộc sống sinh hoạt và cho việc tưới tiêu của cả cộng đồng.

8. Cúng thần Mó và làm lễ bốc mó thường diễn ra vào dịp mồng 10.3 (âm lịch) hàng năm (3).JPG
Cúng thần Mó và làm lễ bốc Mó thường diễn ra vào dịp mồng 10/3 (âm lịch) hàng năm, nếu hạn hán kéo dài có thể lễ cúng vào mồng 10/6 (âm lịch).
2. Phục dựng nhà sàn và vật dụng trong đời sống sinh hoạt của thế hệ trước (1).JPG
Phục dựng nhà sàn và vật dụng trong đời sống sinh hoạt của thế hệ trước của bà con dân tộc Thổ

Theo lời kể của các cụ cao niên cho biết, đất làng Mo cổ, gọi là đất “Mụ Quá”, tức là đất Quả phụ do chồng đi làm nghĩa quân bảo vệ đất nước bị hy sinh. Từ thời tổ xưa khi khai trương lập làng phải tranh giành đất đai và nguồn nước, thấy nơi đây có mó nước, có sông có suối, địa hình hiểm trở lại có thế chiến lược “dễ thủ, khó công”, cho nên các dòng họ lớn đã ưu tiên cho bà tổ quả phụ ở mảnh đất làng Mo này để dựng làng an cư tại đây. Họ biết rằng mảnh đất đắc đạo này có nhiều ưu thế về địa lý nhưng cũng đẹp về địa hình, rất linh thiêng nên người dân nơi đây đã chăm lo thờ phụng, bảo vệ tôn tạo và quý trọng Mó nước.

9. phụ nữ dân tộc Thổ trong trang phục truyền thống.JPG
Phụ nữ dân tộc Thổ trong trang phục truyền thống tham gia các hoạt động tại Cúng thần Mó và làm lễ bốc Mó, đặc biệt là biểu diễn những làn điệu dân ca độc đáo, mang đậm dấu ấn đặc trưng văn hóa của dân tộc Thổ
4NGIDN~1.JPG
Bà con dân tộc Thổ quan niệm nước ở mó nước có thể rửa tay, rửa mặt hay uống trực tiếp đều mang lại cho họ sự may mắn
5THANH~1.JPG
Thanh niên trai tráng hội tụ cùng khơi thông Mó nước, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, ao chuôm đầy nước.

Cúng thần Mó và làm lễ bốc Mó thường diễn ra vào dịp mồng 10/3 (âm lịch) hàng năm, nếu hạn hán kéo dài có thể lễ cúng vào mồng 10/6 (âm lịch). Họ cầu cúng các chư vị thần linh như thần núi, thần cây, thần mó, cúng thổ công long mạch, thổ thần bản địa, đặc biệt là cầu cúng cho vua cha Ngọc Hoàng luôn luôn chứng giám, phù hộ độ trì cho nguồn nước chảy mãi không cạn, mưa lũ không lở, nước không đục cặn, cầu cho mưa thuận gió hòa, cho ao chuôm đầy nước, cho đồng ruộng tốt tươi, cho người dân ấm no, hạnh phúc.

3. Đánh trống theo điệu múa dân gian.JPG
Đánh trống theo điệu múa dân gian tại lễ Cúng thần Mó và làm lễ bốc Mó
7NHNGI~1.JPG
Cùng với lễ cúng linh thiêng, đậm bản sắc dân tộc Thổ, người dân nơi đây còn cùng nhau tham gia các trò chơi dân gian.
4NGIDN~2.JPG
Lễ Bốc Mó của cộng đồng dân tộc Thổ cũng là dịp để đồng bào dân tộc Thổ huyện Quỳ Hợp giới thiệu tới du khách về nét văn hóa truyền thống đặc sắc của dân tộc mình.

Ngoài các hoạt động tại buổi Lễ, những làn điệu dân ca,dân vũ và những khúc hát đồng dao của đồng bào dân tộc Thổ nơi đây vẫn được lưu truyền cho đến ngày nay. Về những bản, làng người Thổ, chúng ta vẫn có thể thường xuyên nghe hát dạ ơi, hát ru em Tún ta Tún, du du điềng điềng, khai khai rế, tập tính tập tang, ên ên ạc ac, hát giao duyên, hát đối đập.

Những làn điệu dân ca độc đáo, mang đậm dấu ấn đặc trưng ấy vẫn được ngân lên trong các cuộc vui, ngày tết, ngày hội. Đồng bào Thổ thường tổ chức hát đối đáp nam - nữ, gọi là hát giả bạn, hát ví… Ca từ thường được mượn từ những câu ca dao thể thơ lục bát, phát âm bằng tiếng Thố.

Theo Bà Trương Thị Kim Chi - Phó trưởng Phòng Văn hóa - Thông tin huyện Quỳ Hợp thì: Đến nay, trên địa bàn huyện Quỳ Hợp đã xây dựng được 7 câu lạc bộ văn hóa dân gian dân tộc Thổ, trong đó có 1 câu lạc bộ cấp tỉnh, 1 câu lạc bộ cấp huyện và 4 câu lạc bộ cấp xã.

Hầu hết các câu lạc bộ hoạt động rất hiệu quả, công tác sưu tầm, phát triển hội viên, tổ chức dàn dựng, giao lưu, hiểu diễn rất nhuần nhuyễn. Tiêu biểu trong số đó là Câu lạc bộ Văn hóa dân gian dân tộc Thổ ở xóm Đột Và, xã Nghĩa Xuân.

Ngoài những bài hát, điệu múa, tập tục được các nghệ nhân sưu tâm, lưu giữ, mới đây, đồng bào dân tộc Thổ ở xã Nghĩa Xuân còn phục dựng lại nhà sàn cổ của người Thổ trong khuôn viên Nhà Văn hóa cộng đồng xóm Mo Mới. Công trình này sẽ góp phần lưu giữ những giá trị truyền thống của ông cha cho thế hệ mai sau.

Đình Tuyên

Đình Tuyên ((̣Báo ảnh Dân tộc và Miền núi))

Có thể bạn quan tâm

Người Cơ Tu giữ nghề truyền thống, làm du lịch trên quê hương

Người Cơ Tu giữ nghề truyền thống, làm du lịch trên quê hương

Không chỉ bảo tồn những nghề thủ công và phong tục truyền thống, đồng bào Cơ Tu ở Tà Lang - Giàn Bí (Đà Nẵng) còn chủ động đưa văn hóa bản địa vào phát triển du lịch cộng đồng. Từ đó, những giá trị văn hóa được tiếp nối, lan tỏa và trở thành nguồn lực tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân.

Cao Bằng: Gieo chữ giữa ngàn mây Lũng Khỉnh

Cao Bằng: Gieo chữ giữa ngàn mây Lũng Khỉnh

Điểm trường Lũng Khỉnh (Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Thị Xuân, xã Thông Nông, tỉnh Cao Bằng) nằm cheo leo trên đỉnh núi cao, là nơi học tập của những học sinh dân tộc Mông lớn lên giữa núi đá.

Ưu tiên đào tạo nghề cho học sinh dân tộc thiểu số

Ưu tiên đào tạo nghề cho học sinh dân tộc thiểu số

Tỉnh Khánh Hòa xác định đào tạo nghề là một giải pháp quan trọng trong định hướng triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030.

Lan tỏa văn hóa dân tộc thiểu số trong học đường

Lan tỏa văn hóa dân tộc thiểu số trong học đường

Tại Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Bù Gia Mập (thành phố Đồng Nai), hành trình đưa nhạc cụ truyền thống và văn hóa dân gian đến gần hơn với học sinh đang được đẩy mạnh.

Học nghề giúp người trẻ Lai Châu mở lối thoát nghèo

Học nghề giúp người trẻ Lai Châu mở lối thoát nghèo

Tại Lai Châu, học nghề đang mở ra cơ hội việc làm và cải thiện cuộc sống cho nhiều thanh niên dân tộc thiểu số, nhất là những em thuộc hộ nghèo, cận nghèo. Không chỉ hỗ trợ chi phí học tập, các chính sách giáo dục nghề nghiệp còn hướng tới đào tạo kỹ năng gắn với nhu cầu tuyển dụng.

Đưa pháp luật đến gần đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Đưa pháp luật đến gần đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Ngày 19/11, Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật tỉnh Quảng Trị tổ chức Hội nghị Báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh kỳ III năm 2026 với chủ đề "Đưa pháp luật đến gần đồng bào dân tộc thiểu số thông qua ngôn ngữ, văn hóa và phương thức truyền thông phù hợp".

Hướng tới đào tạo nghề cho 70% người dân tộc thiểu số trong độ tuổi

Hướng tới đào tạo nghề cho 70% người dân tộc thiểu số trong độ tuổi

Thành phố Đồng Nai  đẩy mạnh đào tạo nghề gắn với nhu cầu sản xuất, tạo việc làm và phát triển sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số.  Địa phương đặt mục tiêu 70% người dân tộc trong độ tuổi được học nghề phù hợp với thực tế, tỷ lệ có việc làm sau đào tạo đạt 85%.

Lào Cai đào tạo nghề chăn nuôi cho đồng bào dân tộc Tày

Lào Cai đào tạo nghề chăn nuôi cho đồng bào dân tộc Tày

Gắn đào tạo nghề với điều kiện sản xuất tại địa phương, tỉnh Lào Cai chú trọng trang bị kỹ năng chăn nuôi, thú y cho đồng bào dân tộc thiểu số. Năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu hỗ trợ học nghề cho 7.000 đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần phát triển sinh kế, nâng cao thu nhập. 

Cô giáo vượt ba lần mổ tim, bền bỉ dạy tiếng Anh ở miền núi

Cô giáo vượt ba lần mổ tim, bền bỉ dạy tiếng Anh ở miền núi

Đứng trước học sinh vùng cao với nền tảng tiếng Anh không đồng đều và từng trải qua ba lần mổ tim, sức khỏe yếu nhưng cô giáo Phan Thị Đức Hạnh (Trường THCS Quang Đồng, Nghệ An) vẫn miệt mài nhận nhiệm vụ, coi mỗi cơ hội được đứng lớp là một sự may mắn và trách nhiệm.

Thầy giáo mầm non người Tày giữa vùng cao Na Sầm

Thầy giáo mầm non người Tày giữa vùng cao Na Sầm

Tám năm đứng lớp ở vùng cao Lạng Sơn, thầy giáo Nguyễn Thanh Bách đã vượt qua những định kiến nghề nghiệp ban đầu, đi qua những cung đường đất khó khăn để đưa trẻ đến trường và gieo những hạt mầm yêu thương.

Đồng hành xây dựng môi trường giáo dục an toàn nơi biên cương

Đồng hành xây dựng môi trường giáo dục an toàn nơi biên cương

Những ngày tháng 11, khi cả nước hướng về Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, tại các trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở ở vùng biên giới tỉnh Quảng Trị, bên cạnh những thầy cô tận tụy với học sinh còn có sự đồng hành của những người lính mang quân hàm xanh.

Xây vùng nông sản sạch để nâng giá trị sản xuất

Xây vùng nông sản sạch để nâng giá trị sản xuất

Lạng Sơn có nhiều sản phẩm nông sản, đặc sản mang lại giá trị kinh tế cao như na Chi Lăng, hồng không hạt Bảo Lâm, hồi, vịt quay, lợn quay… Tuy nhiên, thực tế sản xuất tại nhiều địa phương còn nhỏ lẻ, phân tán, việc ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật còn hạn chế.

Trao yêu thương qua từng bài giảng

Trao yêu thương qua từng bài giảng

Với sự tận tụy, tinh thần không ngừng đổi mới phương pháp giảng dạy và tấm lòng hết mực vì học sinh vùng cao, cô Đinh Thị Khuyến (dân tộc Tày) - giáo viên Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học và Trung học cơ sở Công Sơn (tỉnh Lạng Sơn) đã vinh dự trở thành một trong 100 nhà giáo nhận Giải thưởng “Nhà giáo trẻ tiêu biểu” cấp Trung ương lần thứ V năm 2026.

"Thổi hồn" văn hóa Khmer từ hành trình khởi nghiệp

"Thổi hồn" văn hóa Khmer từ hành trình khởi nghiệp

Với niềm đam mê văn hóa dân tộc Khmer, em Thạch Thị Đa Ri ở phường Trà Vinh, tỉnh Vĩnh Long, đã khởi nghiệp thành công với mô hình cho thuê trang phục truyền thống, góp phần quảng bá văn hóa truyền thống Khmer và tạo việc làm cho thanh niên địa phương.

Văn hóa Chăm Gia Lai - Bản sắc và tiềm năng

Văn hóa Chăm Gia Lai - Bản sắc và tiềm năng

Sáng 19/11, nhân kỷ niệm Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11) và hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11/2026, Bảo tàng tỉnh Gia Lai tổ chức khai mạc triển lãm chuyên đề “Văn hóa Chăm Gia Lai - Bản sắc và tiềm năng”.