Trước nguy cơ cháy rừng luôn thường trực tại Vườn quốc gia Bù Gia Mập (tỉnh Đồng Nai) trong mùa khô, việc nâng cao ý thức cho cộng đồng dân tộc thiểu số nhận khoán bảo vệ rừng trở nên cấp thiết. Thông qua các buổi diễn tập thực tế, tinh thần hiệp đồng và phương châm “4 tại chỗ” được siết chặt, qua đó khẳng định vai trò nòng cốt của cộng đồng trong bảo vệ “lá phổi xanh”.
Vườn quốc gia Bù Gia Mập hiện quản lý gần 26.000ha rừng tự nhiên, giáp Campuchia và tỉnh Lâm Đồng; trong đó rừng tự nhiên chiếm 97% diện tích, với hơn 7.000ha rừng lồ ô thuần loài tiếp giáp các vườn rẫy của người dân vùng đệm. Bước vào cao điểm mùa khô, thảm thực bì khô khốc khiến nguy cơ hỏa hoạn luôn chực chờ; chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả khó lường.
Nhận thức rõ tầm quan trọng của công tác phòng ngừa, Vườn quốc gia Bù Gia Mập đã phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức diễn tập chữa cháy rừng quy mô lớn tại tiểu khu 28. Hoạt động không chỉ nhằm nâng cao năng lực ứng phó, tăng cường hiệp đồng giữa các lực lượng mà còn nhấn mạnh vai trò nòng cốt của cộng đồng dân tộc thiểu số nhận khoán rừng – những “cánh tay nối dài” trong bảo vệ rừng.
Theo ông Vương Đức Hòa, Giám đốc Vườn quốc gia Bù Gia Mập, cuộc diễn tập huy động tổng lực từ Ban Chỉ đạo của Vườn, chính quyền hai xã Bù Gia Mập, Đăk Ơ đến các lực lượng Kiểm lâm, Công an, Quân sự, Y tế và Ban Quản lý rừng phòng hộ Đăk Mai. Đặc biệt, sự tham gia của 5 Đồn Biên phòng cùng 11 cộng đồng dân tộc thiểu số nhận khoán bảo vệ rừng đã tạo nên “thế trận lòng dân” vững chắc. Đây cũng là dịp đánh giá năng lực chỉ huy, khả năng sẵn sàng ứng phó theo phương châm “4 tại chỗ”.
Tình huống giả định được xây dựng sát thực tế: một đám cháy bùng phát tại tiểu khu 28 trong điều kiện nắng nóng gay gắt, gió mạnh khiến lửa lan nhanh trên lớp thực bì khô. Ngay khi phát hiện khói, quy trình ứng phó được kích hoạt; kẻng báo động vang lên, lệnh huy động lực lượng và phương tiện được truyền qua hệ thống bộ đàm. Tại hiện trường, các lực lượng triển khai thuần thục các biện pháp như đốt trước có kiểm soát, tạo đường băng cản lửa để khoanh vùng, cô lập đám cháy. Hình ảnh Kiểm lâm, Bộ đội Biên phòng phối hợp cùng đồng bào dân tộc thiểu số vận hành máy thổi gió, máy bơm áp lực và dụng cụ thủ công cho thấy sự hiệp đồng nhịp nhàng, hiệu quả, bảo đảm an toàn tuyệt đối.
“Chúng tôi xác định công tác phòng cháy, chữa cháy rừng phải triển khai từ sớm, từ xa. Việc tập dượt thường xuyên giúp các lực lượng không bị lúng túng khi có tình huống thực tế; đồng thời đánh giá hiệu quả trang thiết bị để kịp thời bổ sung. Bên cạnh lực lượng chức năng, ý thức và sự đồng lòng của người dân – những người trực tiếp nhận khoán bảo vệ rừng – là yếu tố then chốt”, ông Vương Đức Hòa nhấn mạnh.
Anh Điểu Gắt, đại diện cộng đồng giữ rừng thôn Bù Dốt (xã Bù Gia Mập), cho biết: “Tham gia diễn tập, bà con học được nhiều điều bổ ích. Trước đây chủ yếu giữ rừng bằng kinh nghiệm, nay đã biết vận hành máy móc, phối hợp với kiểm lâm để dập lửa nhanh. Có kỹ năng thực tế, chúng tôi tự tin hơn khi tuần tra mùa khô”.
Còn anh Điểu Phong, cộng đồng nhận khoán bảo vệ rừng thôn 3 (xã Đăk Ơ), chia sẻ: “Rừng là nguồn sống của người dân vùng đệm. Khi được giao khoán, bà con luôn nhắc nhau không lơ là, nhất là mùa khô. Các buổi diễn tập giúp chúng tôi hiểu rõ hơn mức độ nguy hiểm của cháy rừng và ý thức rõ trách nhiệm của mình”.
Ông Vương Đức Hòa khẳng định, công tác phòng cháy, chữa cháy rừng không chỉ mang tính mùa vụ mà là giải pháp then chốt để xây dựng “thế trận lòng dân” từ cơ sở. Việc diễn tập định kỳ không chỉ rèn luyện kỹ năng mà còn lan tỏa ý thức trách nhiệm đến từng cán bộ, người dân; qua đó khẳng định quyết tâm bảo vệ bền vững tài nguyên rừng, giữ gìn môi trường sinh thái và hướng tới phát triển lâm nghiệp bền vững.
Hiện nay, không chỉ tại Vườn quốc gia Bù Gia Mập mà nhiều khu vực trọng điểm của tỉnh Đồng Nai cũng bước vào cao điểm mùa khô. Nắng nóng kéo dài, độ ẩm thấp, gió mạnh cục bộ làm gia tăng nguy cơ cháy rừng lên mức báo động. Trước tình hình này, các cơ quan chức năng đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trọng tâm là xây dựng phương án ứng phó theo phương châm “4 tại chỗ”. Việc phát huy sức mạnh tổng hợp của lực lượng chuyên trách cùng sự chủ động của đồng bào dân tộc thiểu số là giải pháp căn cơ để bảo vệ an toàn “lá phổi xanh” trước sự khắc nghiệt của thiên nhiên./.
