Tỉnh Tây Ninh hiện có gần 35.000 ha sắn, tăng hơn 20% so với cùng kỳ năm 2023, nhiều nông dân đã mạnh dạn chuyển đổi cây trồng có thu nhập thấp sang trồng cây sắn. Bởi, giá sắn đang ổn định ở mức cao và ngành nông nghiệp Tây Ninh cơ bản từng bước đã chủ động được nguồn giống sắn sạch bệnh.
Nông dân thắng lớn
Vụ trồng sắn 2023 tại Tây Ninh kết thúc trong sự phấn khởi của bà con trồng sắn khi vừa được mùa, được giá. Theo tính toán của người nông dân trồng giống sắn, chi phí đầu tư cho 1 ha sắn khoảng từ 20-30 triệu đồng. Với giá sắn vụ mùa vừa qua dao động từ 3.300-3.400 đồng/kg, sau khi trừ các khoản chi phí nông dân còn lợi nhuận từ 40-50 triệu đồng/ha.
Lý giải về nguyên nhân thắng lợi vụ sắn năm 2023, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Tây Ninh Nguyễn Đình Xuân cho biết: Rút kinh nghiệm từ những năm trước, niên vụ sắn năm 2023, bên cạnh sử dụng các loại giống sắn có chữ bột cao, hạn chế được sâu bệnh như giống KM 140, KM 94, KM 505… và ứng dụng khoa học kỹ thuật, tưới tiêu, chăm sóc phun thuốc ngăn chặn kịp thời trên các đồng sắn bị nhiễm bệnh khảm lá nhẹ nên năng suất cây sắn được đảm bảo. Hiện nay, tuy các giống sắn kháng hoàn toàn dịch bệnh còn khiêm tốn, song đã và đang cho thấy hiệu quả tích cực và được bà con nhân rộng.
Anh Bùi Công Ngọc, tại xã Tân Hiệp, huyện Tân Châu là một trong những nông dân trồng sắn tiêu biểu và có diện tích lớn (khoảng hơn 100 ha) ở Tây Ninh. Khi tham quan đồng sắn của anh, ít ai biết đồng sắn của anh đa số đã nhiễm bệnh khảm lá nhưng vẫn sinh trưởng phát triển tốt. Anh Ngọc cho biết: Trước đây, đa số nông dân quan niệm sắn là cây dễ trồng nên đầu tư thâm canh thấp, chưa chú trọng chế độ tưới cho cây sắn.
Do vậy, đất trồng sắn ngày càng cạn kiệt dinh dưỡng dẫn đến năng suất ngày càng thấp. Tuy nhiên, nhờ Trung tâm khuyến nông Tây Ninh hướng dẫn, chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, thậm chí cử cán bộ xuống tận ruộng để cầm tay chỉ việc nên dù dịch khảm lá sắn diễn biến phức tạp nhưng năng suất sắn của gia đình anh, cũng như bà con trồng sắn nhiều nơi vẫn đạt trên 40 tấn/ha.
Với điều kiện thời tiết ở Tây Ninh có mùa nắng kéo dài 6 tháng, sắn là loại cây lấy củ nên việc cung cấp đủ nước cây phát triển rất quan trọng. Xác định giải pháp tưới là điều kiện tiên quyết giúp cho cây sắn phát triển và đạt năng suất cao, Trung tâm khuyến nông Tây Ninh đã khuyến khích, hướng dẫn người trồng sắn lắp đặt các hệ thống tưới tự động, tưới tiết kiệm. Đến nay, gần 90% ruộng sắn đều triển khai lắp đặt hệ thống tưới từ tưới phun, tưới béc, tưới nhỏ giọt… tự động.
Ngoài giúp bà con phát huy hiệu quản nguồn nước, việc ứng dụng đồng bộ cơ giới hóa vào canh tác sắn cũng là điểm khác biệt trong canh tác sắn tại Tây Ninh. Hiện đa số các công đoạn từ cày, xới, lên luống, bón phân, phun thuốc, làm cỏ cho đến chặt hom, trồng và chăm sóc đều đã được cơ giới hóa, thay thế trên 2/3 nhân công lao động. Giải quyết được vấn đề thiếu hụt lao động, giúp người dân chủ động kịp thời mùa vụ xuống giống và thu hoạch.
Chủ động nguồn giống kháng bệnh
Bên cạnh đưa khoa học kỹ thuật vào trong canh tác sắn, ngành khuyến nông Tây Ninh còn nỗ lực tìm ra các loại giống sắn kháng khảm, cho năng suất cao, chữ bột ổn định.
Giám đốc Trung tâm khuyến nông Tây Ninh Hà Thành Tùng cho biết, từ giữa năm 2017, dịch bệnh khảm lá sắn bắt đầu xuất hiện tại tỉnh Tây Ninh, tác nhân truyền bệnh chủ yếu do bọ phấn trắng gây ra. Đây là loại bọ có kích thước rất nhỏ, cả ấu trùng và bọ trưởng thành đều thực hiện việc hút nhựa cây, gây tổn thương cho mô lá và tiết nước bọt làm suy giảm miễn dịch và có khả năng lan truyền mạnh mẽ. Đặc biệt đến nay, vẫn không có thuốc trị bệnh khảm lá sắn một cách đặc hiệu.
Để giảm thiểu thiệt hại cho người trồng sắn, Trung tâm Khuyến nông đã chủ động liên kết, phối hợp với các tổ chức quốc tế, các trung tâm nghiên cứu viện, trường các viện, trường tích cực nghiên cứu, khảo nghiệm, tìm biện pháp đẩy lùi dịch bệnh khảm lá.
Sau hơn 4 năm nỗ lực, Trung tâm Khuyến nông Tây Ninh đã trồng khảo nghiệm thành công 2 giống sắn kháng khảm HN3, HN5 đầu tiên và tiếp đó là HN1, HN 36, HN 80, HN97, có tính kháng tuyệt đối bệnh khảm lá, đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn công nhận.
Ông Lý Văn Trí, ở ấp Thạnh An, huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh cho biết, hiện nay nông dân trồng sắn ở huyện Châu Thành đa số sử dụng giống sắn KM505, nhưng giống sắn này vẫn đang bị nhiễm bệnh khảm lá, làm cho năng suất sắn giảm sút đáng kể. Hiện gia đình ông đang trồng 3 ha sắn (giống KM505) với năng suất bình quân chỉ khoảng 30 tấn/ha, trong khi các giống sắn kháng bệnh khảm năng suất bình quân 45 - 50 tấn/ha. Ông mong muốn ngành nông nghiệp sớm đẩy mạnh triển khai nhân giống, chuyển giao giống sắn mới có khả năng kháng sâu bệnh để người nông dân được tiếp cận, nâng cao năng suất vụ mùa, gia tăng lợi nhuận, cải thiện đời sống.
Khác với ông Trí, ông Huỳnh Phú Quốc, ở ấp Hòa Đông A, xã Hòa Hiệp, huyện Tân Biên may mắn tìm được giống mới, hiện đang trồng được 0,5 ha sắn giống HN1 để làm giống, cây phát triển tốt, tán lá rộng, cây cao, năng suất củ và hàm lượng tinh bột vượt trội hơn so với các giống sắn được trồng trước đây.
Ông Huỳnh Phú Quốc cho biết, hiện gia đình còn đang trồng 2,5 ha sắn từ nguồn giống sắn bị nhiễm khảm lá nhẹ. Lý do ông chưa triển khai trên diện tích lớn bởi giá sắn giống kháng khảm lá hiện nay khá cao (khoảng 200.000 – 270.000 đồng/bó 20 cây, mức trồng cho 1 ha cần khoảng 50 bó). Do đó, để tiết kiệm chi phí đầu tư giống, ông chỉ trồng diện tích nhỏ để nhân giống.
Để đáp ứng nhu cầu giống, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Tây Ninh đã đẩy nhanh nhân giống mới, đồng thời xây dựng mô hình, tập huấn kỹ thuật, hội thảo khuyến khích người dân sử dụng giống mới, giống sạch bệnh. Riêng trong năm 2023, từ nguồn vốn Hỗ trợ của Trung Tâm Khuyến nông Quốc Gia, Trung tâm Khuyến Nông tỉnh Tây Ninh đã xây dựng dự án “Nhân giống sắn mới gắn với nhà máy tiêu thụ tại Tây Ninh” và đã triển khai thực hiện trên địa bàn huyện Tân Châu với quy mô 25 ha, huyện Châu Thành 10 ha. Qua đó, góp phần giảm bớt áp lực và từng bước loại bỏ bệnh khảm lá sắn trên địa bàn.
“Hiện Trung tâm khuyến nông đang lồng ghép các Quy trình canh tác sắn của Cục trồng trọt; kỹ thuật sản xuất thâm canh sắn mới chống chịu bệnh khảm lá, cùng một số tiến bộ khoa học kỹ thuật về phòng trừ sâu bệnh hại trên cây sắn", ông Hà Thành Tùng, Giám đốc Trung tâm khuyến nông tỉnh Tây Ninh cho biết thêm.
Để có nguồn giống sắn triển vọng, kháng được bệnh, năng suất, chữ bột cao để cung cấp cho bà con nông dân, hiện Trung tâm Khuyến nông tỉnh Tây Ninh đang tích cực phối hợp với Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Tây Ninh và Viện Di truyền Nông nghiệp nhân rộng các giống kháng khảm.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Tây Ninh Nguyễn Đình Xuân cũng cho biết, tính theo cấp số nhân gấp 10 lần (1 cây sắn giống có thể cho ra 10 hom giống), hiện diện tích giống sắn kháng bệnh khảm tại Tây Ninh có khoảng 2.800 ha sắn giống, có thể tăng lên 35.000 ha, thậm chí cao hơn vào niên vụ 2023 – 2024. Với tốc độ hiện tại, Tây Ninh có thể làm chủ giống sắn kháng khảm vào năm 2025 và nông dân Tây Ninh sẽ hết nỗi lo về giống.
Thanh Tân
