Tổng tiến công Xuân 1968 (Bài 1) : Kỳ tích căn hầm “ém” vũ khí đánh Dinh Độc Lập

Tổng tiến công Xuân 1968 (Bài 1) : Kỳ tích căn hầm “ém” vũ khí đánh Dinh Độc Lập
Bằng sự mưu trí, tài tình của mình, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Trần Văn Lai (bí danh Năm Lai, Mai Hồng Quế, Năm USOM) đã xây dựng một hầm vũ khí tuyệt đối bí mật tại địa chỉ 287/68-70-72 Nguyễn Đình Chiểu (Phường 5, Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh) ngày nay, phục vụ quan trọng cho trận đánh Dinh Độc Lập của lực lượng Biệt động Sài Gòn vào mùa Xuân năm 1968.
Bài 1: Kỳ tích căn hầm “ém” vũ khí đánh Dinh Độc Lập
Trong căn hầm vũ khí bí mật tại nhà số 287/70, đường Nguyễn Đình Chiểu (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh). Nguồn: SGGP Online
Trong căn hầm vũ khí bí mật tại nhà số 287/70, đường Nguyễn Đình Chiểu (Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh). Nguồn: SGGP Online
Kỳ tích trong quá khứ 
Trong vỏ bọc nhà thầu khoán Mai Hồng Quế, phụ trách trang trí nội thất cho Phủ Đầu Rồng (Dinh Độc Lập ngày nay) đồng thời làm tại Cơ quan Viện trợ hậu cần (U.S.O.M) của Mỹ, ông Năm Lai được Quân Khu ủy Sài Gòn - Gia Định chọn là một trong số các đồng chí xây dựng hầm chứa vũ khí trong nội thành Sài Gòn, chuẩn bị cho chiến dịch Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Từ năm 1962, ông Năm Lai bắt tay vào xây dựng hầm chứa vũ khí tại nhà riêng trên đường Nguyễn Đình Chiểu. Bà Đặng Thị Thiệp (vợ ông Trần Văn Lai) nhớ lại, khi ấy ông Năm Lai mất nhiều đêm suy nghĩ việc thiết kế xây dựng, đào hầm. Cần phải đào làm sao để số vũ khí ở dưới hầm lâu không bị sét, thuốc nổ vẫn khô ráo nhằm chuẩn bị cho các trận đánh lớn, làm sao để người xuống ở dưới hầm được mà không bị ngộp, làm sao khi chiến đấu thoát ra ngoài không ai biết...?.

Một mình ông Năm Lai đào và xây dựng hệ thống hầm bí mật tại nhà riêng. Căn hầm hoàn thành sau 7 tháng, có sức chứa trên 10 người, có chỗ thông hơi để người xuống ở thở được và không bị ngộp, có đường cống ngầm ăn thông từ sau ra trước và từ trước ra sau, có nắp lỗ ga để tạm rút hoặc chiến đấu với địch.

Hệ thống hầm nổi trên trần nhà có chốt khóa, dây thừng và móc câu để khi vào hầm là đóng nắp, khóa chốt lại rồi di chuyển qua các nhà kế cận hoặc xuống đất rút lui an toàn. Cửa hầm và nắp hầm đúc bằng khuôn sắt dày và khít, diện tích 6 viên gạch hoa được bịt kín, nằm ngay vị trí phòng khách giữa nhà, không một ai có thể tìm ra được miệng hầm. 

Tháng 9/1967, ông bắt đầu tập kết vũ khí. Đây được xem là một nhiệm vụ khó khăn nhất, vì địch lúc này kiểm tra rất gắt gao trong nội thành. Nhận xe vũ khí tại điểm hẹn, để đảm bảo địch không nghi ngờ, ông lái xe vòng qua các phố Phan Đình Phùng, Cao Thắng trước khi cho xe vào nhà, một mình chuyển vũ khí xuống hầm.

Theo các tư liệu ghi chép của ông, ba chuyến xe vũ khí chở tới 350 kg thuốc nổ TNT, 20 kg C4, 40 mét dây nổ, 150 kíp nổ, 216 nụ xòe, 8 súng B40, B41 và 20 quả đạn, 15 khẩu AK và 3.000 viên đạn, súng ngắn K.54, K.59 và 200 viên đạn, 50 lựu đạn và các trang bị chiến đấu khác như quân trang, quân dụng, băng đạn...Tổng cộng hơn 2 tấn vũ khí được cất giấu tại đây. Một nhiệm vụ tưởng chừng “bất khả thi” nhưng đã được ông thực hiện một cách hoàn hảo. 

Đêm mùng 1, rạng sáng mùng 2 Tết Mậu Thân năm 1968, 17 chiến sĩ Đội 5 Biệt động Sài Gòn tập kết tại căn nhà để nhận vũ khí và tiến công Dinh Độc Lập. Đội xuất phát trên 3 chiếc ôtô và một xe gắn máy tiến về Dinh Độc Lập, thực hiện trận đánh táo bạo trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. 

Đại tá Trần Minh Sơn (bí danh Bảy Sơn), nguyên Phó Tư lệnh Quân khu Sài Gòn - Gia Định, Tham mưu trưởng Biệt động Sài Gòn chia sẻ: "Anh Năm Lai là người có bản lĩnh, mưu trí, gan dạ và kinh nghiệm hoạt động đô thị, thực hiện các hoạt động là bình phong qua mắt địch, có thể giữ trọng trách lớn. Chẳng ai có thể tưởng tượng nổi anh có thể xây dựng được một căn hầm chứa lượng lớn vũ khí như thế trong nội đô Sài Gòn”. 

Những ký ức không thể nào quên 
50 năm đã trôi qua, căn hầm lịch sử đến nay đã trở thành di tích Lịch sử - Văn hóa cấp Quốc gia. Căn hầm như một nhân chứng lịch sử cho những kỳ tích trong quá khứ của lực lượng Biệt động Sài Gòn, tiếp tục kể những câu chuyện ấy cho thế hệ hiện tại. 

Để gìn giữ những giá trị lịch sử ý nghĩa ấy, gia đình Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Trần Văn Lai đã tốn rất nhiều công sức trùng tu, thu thập hiện vật. Ông Trần Vũ Bình (Trần Kiến Xương, con trai ông Trần Văn Lai) chia sẻ, ý định trùng tu căn hầm bí mật thành một địa chỉ “đỏ”, giáo dục truyền thống cho thế hệ sau này đã được ông nung nấu và triển khai từ rất lâu. Từ những năm 2000, được sự cho phép của Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh và Bộ Quốc phòng, ông Bình phối hợp với Bộ Tư lệnh Thành phố, các chuyên gia về lịch sử tiến hành phục dựng căn hầm theo bản vẽ của ba ông, ông Trần Văn Lai. 

Gia đình chủ trương phục dựng căn hầm một cách nguyên trạng nhất chứ không can thiệp tu sửa bằng vật liệu mới. Sau đó, ông cùng với Ban Quân lực Bộ Tư lệnh Thành phố tìm kiếm những vũ khí dùng thời đó để trưng bày. Bên cạnh đó, ông cũng thuyết phục được nhiều người trước từng là bạn chiến đấu của ba ông để họ hiến tặng những kỷ vật của họ để trưng bày.

Ông chia sẻ, quá trình phục dựng, ông gặp không ít khó khăn khi chính quyền địa phương, người dân chưa hiểu được công việc này, cho rằng ông đang làm một việc “kỳ lạ”. Dù vậy, với quyết tâm của những người thực hiện, tới năm 2005, căn hầm đã hoàn thành để mở cửa cho tham quan. 

Mở cửa năm 2005, một vị khách đặc biệt tới thăm mà ông Trần Vũ Bình nhớ mãi, đó chính là Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Đại tướng viết bút ký vào sổ lưu niệm di tích: “Tôi rất hoan nghênh tinh thần của tập thể các đồng chí cán bộ và chiến sỹ biệt động Sài gòn hiện đang giữ gìn di tích hầm chứa vũ khí tiến công Dinh Độc lập Tết Mậu thân 1968 - Chúc các đồng chí luôn gương mẫu trong công tác, hoàn thành tốt nhiệm vụ, gia đình hạnh phúc”. Đối với ông Bình và những người tham gia công tác phục dựng, đó là sự động viên và ghi nhận to lớn nhất. Từ đó đến nay, địa chỉ “đỏ” này đã đón hàng trăm đoàn khách trong nước và quốc tế. 

Suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Trần Văn Lai, rất nhiều địa chỉ được ông dùng làm hầm giấu cán bộ, hầm vũ khí, làm hòm thư bí mật... Mới đây, căn nhà 113A Đặng Dung, nơi trao đổi thư từ bí mật của Biệt động Sài Gòn đã được phục dựng, trở thành một di tích được nhiều người dân tới tham quan. Và khoảng giữa tháng 12/2017, ông Trần Vũ Bình đang tiếp tục phục dựng căn hầm ở căn nhà kế bên (số 287/72 Nguyễn Đình Chiểu, Phường 5, Quận 3), để từ đó xây dựng thành cụm di tích lịch sử.

Ông Trần Vũ Bình chia sẻ, mong muốn của ông là có thể phục dựng hết những địa chỉ gắn liền với thời kỳ hoạt động cách mạng của ba ông, của lực lượng Biệt động Sài Gòn thành các di tích lịch sử, để những ký ức về một thời hào hùng của quá khứ sẽ mãi mãi được các thế hệ sau này biết đến, không bao giờ quên./.
Hà Chung
Bài 2: Ký ức của những người anh hùng
(Báo ảnh Dân tộc và Miền núi/TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Khẩn trương hỗ trợ người dân giảm thiểu thiệt hại do mưa lũ

Khẩn trương hỗ trợ người dân giảm thiểu thiệt hại do mưa lũ

Ngày 4/10, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Tây Ninh cho biết đã chỉ đạo Đồn Biên phòng Thuận Bình và Đồn Biên phòng Mỹ Thạnh Tây huy động lực lượng hỗ trợ người dân thu hoạch lúa bị ngập do mưa lũ tại xã Bình Thành, tỉnh Tây Ninh nhằm hạn chế thiệt hại về sản xuất.

Bước chân trên mây - Chinh phục con đường đá cổ PaVi năm 2026

Bước chân trên mây - Chinh phục con đường đá cổ PaVi năm 2026

Sáng 4/10 đã diễn ra Giải leo núi “Bước chân trên mây - Chinh phục con đường đá cổ PaVi năm 2026” giữa không gian hùng vĩ của núi rừng Tây Bắc ở xã biên giới Sin Suối Hồ, tỉnh Lai Châu. Sự kiện góp phần mở ra hành trình trải nghiệm thiên nhiên, văn hóa vùng cao, quảng bá hình ảnh Lai Châu - điểm đến giàu bản sắc, hấp dẫn du khách.

Cử tri vùng biên kiến nghị gắn phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường

Cử tri vùng biên kiến nghị gắn phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường

Sáng 2/10, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tây Ninh tiếp xúc cử tri gồm đại diện các phòng, ban, lực lượng vũ trang, doanh nghiệp và cử tri xã Hòa Hội, Ninh Điền trước Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI. Ông Phạm Hùng Thái, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh chủ trì buổi tiếp xúc.

Đắk Lắk phê bình 35 xã, phường chưa kê khai hoạt động chăn nuôi

Đắk Lắk phê bình 35 xã, phường chưa kê khai hoạt động chăn nuôi

UBND tỉnh Đắk Lắk vừa ban hành văn bản về việc chấn chỉnh việc thực hiện kê khai hoạt động chăn nuôi và đăng ký tài khoản quản trị Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về chăn nuôi. Trong đó, phê bình Chủ tịch UBND 35 xã, phường chưa thực hiện kê khai hoạt động chăn nuôi.

Đào tạo nghề sát nhu cầu, tăng cơ hội việc làm cho lao động dân tộc thiểu số

Đào tạo nghề sát nhu cầu, tăng cơ hội việc làm cho lao động dân tộc thiểu số

Tỉnh Gia Lai đang chuyển mạnh từ đào tạo nghề theo năng lực sẵn có sang đào tạo theo nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường lao động, gắn với khả năng tạo sinh kế tại chỗ. Tỉnh phấn đấu đến cuối năm 2026 có khoảng 2.000 lao động dân tộc thiểu số sau học nghề có việc làm hoặc tự tạo việc làm.

Chậm hỗ trợ sau thiên tai do khó xác định mức thiệt hại

Chậm hỗ trợ sau thiên tai do khó xác định mức thiệt hại

Dù lãnh đạo tỉnh Đắk Lắk đã nhiều lần chỉ đạo, đôn đốc các xã, phường sớm giải ngân hỗ trợ cho người dân có đàn gia súc, gia cầm bị thiệt hại trong đợt lũ lụt lịch sử cuối năm 2025 nhưng đến nay, nhiều địa phương vẫn chưa thực hiện được. 

Lâm Đồng sớm xử lý sụt lún, gãy nền đường Tà Đùng - Quảng Sơn

Lâm Đồng sớm xử lý sụt lún, gãy nền đường Tà Đùng - Quảng Sơn

Mưa lớn kéo dài trong thời gian qua đã làm nền đường tại một số vị trí trên tuyến liên xã Tà Đùng – Quảng Sơn, tỉnh Lâm Đồng xuất hiện sụt lún, đứt gãy. Tình trạng này không chỉ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông mà còn gây khó khăn cho việc đi lại, vận chuyển nông sản và hoạt động sản xuất của người dân trong khu vực.

Chuyển đổi số thúc đẩy phát triển nông nghiệp miền núi

Chuyển đổi số thúc đẩy phát triển nông nghiệp miền núi

Chuyển đổi số hiện nay đã trở thành xu thế tất yếu thúc đẩy kinh tế, xã hội nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả trong sản xuất. Tỉnh Lạng Sơn cũng đang ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số vào sản xuất, từ đó giúp đổi mới toàn diện trong tư duy quản lý, tổ chức sản xuất, phát triển chuỗi các giá trị, truy xuất nguồn gốc, kết nối thị trường cho các sản phẩm nông sản.

Đổi mới quản trị giáo dục, thu hẹp khoảng cách vùng miền

Đổi mới quản trị giáo dục, thu hẹp khoảng cách vùng miền

Sau hơn một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, giáo dục Tây Ninh đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng. Từ sắp xếp mạng lưới trường lớp, phân bổ nguồn lực, đẩy mạnh chuyển đổi số đến bảo đảm cơ hội học tập cho học sinh vùng biên giới, ngành giáo dục từng bước đổi mới phương thức quản lý, nâng cao hiệu quả hoạt động và hướng tới thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa các địa bàn.

Để người dân tái định cư yên tâm an cư

Để người dân tái định cư yên tâm an cư

Hơn hai năm về khu tái định cư sau trận lũ quét lịch sử, nhiều hộ dân xã Mường Xén vẫn chưa nhận được khoản hỗ trợ. Giữa niềm vui có mái nhà mới, bà con lại đối diện với nỗi lo thiếu nước sinh hoạt, gánh nặng chi phí xây dựng và sự mòn mỏi chờ đợi chính sách.

Hơn 80 hộ dân xã Bum Nưa (Lai Châu) mong sớm có nơi an cư

Hơn 80 hộ dân xã Bum Nưa (Lai Châu) mong sớm có nơi an cư

Nà Hừ là bản đông dân nhất xã biên giới Bum Nưa (Lai Châu) với 290 hộ, trên 1.520 nhân khẩu, 100% đồng bào dân tộc Thái. Mỗi mùa mưa lũ đến, nỗi lo về một nơi ở an toàn vẫn là điều trăn trở của hơn 80 hộ dân nơi đây.

Từ những ước mơ nhỏ, mở ra cơ hội lớn

Từ những ước mơ nhỏ, mở ra cơ hội lớn

Có những ước mơ của trẻ em vùng cao không bắt đầu từ những điều lớn lao. Một cuốn sách, một đôi giày mới, được học trong ngôi trường khang trang, có thêm một bữa ăn đủ đầy hay đơn giản là được vui chơi, gặp gỡ những người bạn ở một nơi khác…

Nâng cao chất lượng bữa ăn bán trú cho học sinh vùng cao

Nâng cao chất lượng bữa ăn bán trú cho học sinh vùng cao

Tại các địa phương khu vực phía Tây tỉnh Quảng Ngãi, việc đảm bảo bữa ăn bán trú vừa an toàn vệ sinh thực phẩm, vừa đầy đủ dinh dưỡng luôn được chính quyền địa phương và nhà trường đặc biệt chú trọng. Nhờ đó, không chỉ giúp cho các em học sinh có được thể chất tốt để học tập, mà còn giúp cho phụ huynh học sinh yên tâm với chế độ bán trú của các nhà trường, giúp các em vững bước trên con đường thực hiện ước mơ của mình.

Người dân vùng 'rốn lũ' Đắk Lắk chủ động tránh lũ

Người dân vùng 'rốn lũ' Đắk Lắk chủ động tránh lũ

Rút kinh nghiệm từ đợt lũ lịch sử cuối năm 2025, nhiều hộ dân ở vùng “rốn lũ” xã Hòa Thịnh, xã Đồng Xuân (tỉnh Đắk Lắk) đã chủ động triển khai các giải pháp tránh lũ ngay trước thềm mùa mưa bão năm nay.