Xã Mường Phăng (tỉnh Điện Biên) là vùng căn cứ địa cách mạng, nơi đặt Sở Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ. Tại đây, bằng tài thao lược quân sự, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng Bộ Tổng tham mưu đã đưa ra những quyết sách đúng đắn làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954 “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu.” Năm tháng qua đi, Mường Phăng đang từng bước chuyển mình mạnh mẽ, phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống người dân.
Từ vùng căn cứ cách mạng năm xưa
Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, Mường Phăng được chọn xây dựng Sở Chỉ huy chiến dịch. Khu căn cứ nằm trong khu rừng già dưới chân núi Pú Đồn, đảm bảo bí mật, an toàn cho cơ quan đầu não của quân đội ta. Tại đây, Bộ Chỉ huy chiến dịch đã đóng chân 105 ngày, từ ngày 31/1/1954 - 15/5/1954. Đây cũng là địa điểm thứ 3 và là địa điểm cuối cùng cho đến khi chiến dịch kết thúc, giành thắng lợi. Nơi đây, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã đưa ra những chỉ thị, mệnh lệnh tấn công có tính chất quyết định đến thắng lợi của Chiến dịch Điện Biên Phủ.
Trong không gian núi rừng hiểm trở, hệ thống lán trại tại Sở Chỉ huy được bộ đội ta bố trí khoa học gồm: Trạm gác tiền tiêu, lán làm việc của cơ quan thông tin, lán đại đội vệ binh, lán Ban quản lý hành chính, lán đoàn sĩ quan liên lạc, lán cơ quan chính trị, lán làm việc của Tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái. Trung tâm Sở Chỉ huy là lán ở và nơi làm việc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Chiếc lán đơn sơ và giản dị là nơi Đại tướng đã đưa ra phương án tác chiến từ “đánh nhanh thắng nhanh” sang “đánh chắc và tiến chắc”. Chính quyết định lịch sử này đã làm nên Chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu chấn động địa cầu”, khẳng định tầm vóc và trí tuệ quân sự Việt Nam.
Từ lán làm việc của Đại tướng Võ Nguyên Giáp có đường hầm dài 69m thông sang vị trí lán làm việc của Tham mưu trưởng Hoàng Văn Thái. Giữa đường hầm là phòng họp rộng 18m2, cùng các vị trí đặt điện đài thông tin liên lạc. Hệ thống này thể hiện sự chuẩn bị kỹ lưỡng, đảm bảo thông tin thông suốt trong mọi tình huống chiến đấu.
Những lán trại đơn sơ trong Di tích Sở Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ. Ảnh: Trung Kiên - TTXVN
Trải qua thời gian, khu di tích đã được trùng tu, tôn tạo nhiều lần. Các lán trại, hầm hào được phục dựng bằng vật liệu bền vững hơn, nhưng vẫn giữ nguyên kiến trúc và không gian sinh hoạt giản dị của Bộ Chỉ huy chiến dịch năm xưa. Đường vào Sở Chỉ huy cũng được nâng cấp thành đường bê tông dài hơn 1 km, tạo điều kiện thuận lợi cho khách tham quan.
Hiện nay, Sở Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ tại Mường Phăng đã trở thành điểm đến quan trọng của tỉnh Điện Biên. Vào các dịp lễ lớn như 30/4, 1/5 hay kỷ niệm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5), nơi đây thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước. Không chỉ là di tích lịch sử, Mường Phăng còn là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần cách mạng cho thế hệ trẻ.
Ông Lò Văn Hoàng, tổ bảo vệ di tích Sở Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ cho biết, để phục vụ khách tham quan, đặc biệt là hướng tới kỷ niệm 72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, tổ cũng đã tăng ca cả buổi trưa, đồng thời tạo cảnh quan sạch đẹp trong khuôn viên. Thời gian qua, UBND tỉnh Điện Biên đã đầu tư hàng tỷ đồng nhằm nâng cấp, sữa chữa nhiều hạng mục như: Phục dựng cảnh quan, đường dạo nội bộ, sơ đồ tuyến tham quan, điện chiếu sáng; xây dựng khuôn viên cảnh quan kết hợp bãi đỗ xe tại khu di tích… nhằm hoàn thiện hệ thống cơ sở vật chất, cơ sở hạ tầng, trở thành điểm du lịch hấp dẫn thu hút du khách; góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của các dân tộc, nâng cao mức thụ hưởng về văn hóa cho đồng bào các dân tộc gắn với phát triển du lịch tại địa phương.
Nhiều du khách khi đến đây không khỏi xúc động. Những câu chuyện lịch sử, không gian giản dị giữa rừng già đã gợi lại một thời kỳ gian khổ nhưng hào hùng của dân tộc, góp phần bồi đắp niềm tự hào và ý thức gìn giữ hòa bình.
Cựu Thanh niên xung phong Nguyễn Thị Minh Hát (phường Vĩnh Phúc, tỉnh Phú Thọ) chia sẻ: “Đây là lần thứ hai tôi đến tham quan di tích Sở Chỉ huy. Mỗi khi đặt chân đến đây, tôi đều rất xúc động, tự hào về các chiến sĩ Điện Biên đã chiến đấu anh dũng với tinh thần quyết chiến, quyết thắng để bảo vệ non sông, đất nước”.
Vươn mình phát triển theo hướng xanh, bền vững
Đường xá được đầu tư xây dựng rộng rãi, thoáng mát. Ảnh: Phan Quân/TTXVN
Sau sáp nhập, Mường Phăng có diện tích gần 17.000 ha, dân số trên 15.600 người, gồm 4 dân tộc Kinh, Thái, Khơ Mú và Mông cùng sinh sống. Là địa bàn cửa ngõ trung tâm của tỉnh Điện Biên, Mường Phăng có nhiều lợi thế về giao thông khi nằm trên các trục đường quan trọng như: Quốc lộ 6, 279, 279B và tương lai là tuyến cao tốc Sơn La - Điện Biên.
Địa phương còn sở hữu điều kiện tự nhiên phong phú với khí hậu trong lành, hệ sinh thái đa dạng, nổi bật là hồ Pá Khoang và rừng đặc dụng Mường Phăng. Bên cạnh đó là hệ thống di tích lịch sử, văn hóa phong phú như: Sở Chỉ huy chiến dịch, tượng đài kéo pháo, bia tưởng niệm liệt sĩ, đỉnh Pu Tó Cọ - nơi từng đặt đài quan sát trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.
Mường Phăng hội tụ nhiều thuận lợi để phát triển các loại hình du lịch như: du lịch lịch sử, du lịch văn hóa cộng đồng, du lịch sinh thái, trải nghiệm. Tuy nhiên, việc khai thác các tiềm năng này còn hạn chế, chưa có sản phẩm đặc trưng, thiếu liên kết và chưa tạo được sức hút mạnh đối với du khách.
Theo Chủ tịch UBND xã Mường Phăng Trần Văn Tuấn, du lịch được xác định là thế mạnh của địa phương nhưng còn mang tính tự phát, quy mô nhỏ lẻ; cơ sở hạ tầng, dịch vụ du lịch chưa đồng bộ; nguồn nhân lực du lịch còn hạn chế về kỹ năng và trình độ; công tác quảng bá, xúc tiến du lịch còn truyền thống, chưa tận dụng hiệu quả các nền tảng số. Cùng với đó, ngành nông nghiệp nhìn chung còn manh mún, chất lượng và giá trị gia tăng của sản phẩm chưa cao, chủ yếu dạng thô chưa xây dựng được sản phẩm theo hàng hóa có thương hiệu nổi bật, sức cạnh tranh còn thấp.
Nhận thức rõ những khó khăn trên, tháng 8/2025, tại Đại hội đại biểu Đảng bộ xã Mường Phăng lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030, Ban Chấp hành Đảng bộ xã đã ban hành Nghị quyết “về việc phát triển nông, lâm nghiệp ứng dụng khoa học, công nghệ; xây dựng các chuỗi giá trị gắn với hệ thống quản lý chất lượng an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc; gắn với xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035”, với mục tiêu đưa nông nghiệp phát triển theo hướng xanh, thông minh, bền vững và có khả năng cạnh tranh cao; gắn sản xuất nông nghiệp với phát triển du lịch và dịch vụ.
Theo định hướng này, giai đoạn 2026 - 2030, Mường Phăng phấn đấu đón trên 2 triệu lượt khách du lịch, với tổng doanh thu khoảng 2.400 tỷ đồng. Thu ngân sách nhà nước trên địa bàn dự kiến tăng bình quân trên 30% mỗi năm. Địa phương đặt mục tiêu xây dựng từ 2 - 3 chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội; phấn đấu đến năm 2030 có 5 sản phẩm OCOP đạt chuẩn 3 sao trở lên; phát triển 200ha diện tích cây ăn quả, 600 ha cây công nghiệp giá trị kinh tế cao như: Mắc ca, cây Cà phê....
Hạ tầng giao thông nông thôn được đầu tư đồng bộ, phấn đấu 100% đường liên thôn, bản được nhựa hóa hoặc bê tông hóa. Các chỉ tiêu xã hội cũng được nâng cao như: thu nhập bình quân phấn đấu đạt trên 100 triệu đồng/người/năm vào năm 2030; không phát sinh hộ nghèo; 100% trường học đạt chuẩn quốc gia; tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt 98%.
Công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn được chú trọng với mục tiêu mỗi năm đào tạo trên 300 lao động, ưu tiên các lĩnh vực du lịch, dịch vụ và nông nghiệp công nghệ cao.
Với định hướng phát triển rõ ràng, cùng sự đoàn kết của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân, Mường Phăng đang từng bước phát huy truyền thống cách mạng, vươn lên phát triển toàn diện. Từ vùng căn cứ kháng chiến gian khổ năm xưa, Mường Phăng đang trở thành điểm sáng trong phát triển kinh tế - xã hội gắn với bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa; góp phần xây dựng tỉnh Điện Biên ngày càng giàu đẹp./.
