Rời bản làng cheo leo giữa đại ngàn, người dân “Nóc ông Đến”, xã Đông Trà Bồng (Trà Giang cũ), tỉnh Quảng Ngãi không chỉ có mái nhà an toàn hơn để an cư mà còn có mở ra cánh cửa tiếp cận giáo dục, y tế, giao thông và những cơ hội phát triển để từng bước vươn lên thoát cảnh đói nghèo.
Vận động rời núi
Những ngôi nhà khang trang ở khu tái định cư cho người dân “Nóc ông Đến”.
Có thời điểm, “Nóc ông Đến” được xem là một trong những nơi heo hút và gian khó nhất vùng cao Quảng Ngãi. Hàng chục hộ đồng bào sống nép mình giữa đại ngàn, tách biệt với thế giới bên ngoài bởi những dãy núi trùng điệp. Sinh kế của họ quanh năm chỉ gắn bó với nương rẫy, cây quế, hạt lúa, củ mì. Muốn tiếp cận với thế giới bên ngoài, họ phải vượt qua những con dốc dựng đứng, cheo leo men theo sườn núi. Đến mùa mưa, nước suối cuồn cuộn dâng cao gây chia cắt, cả bản làng gần như bị cô lập.
Sự cách trở ấy không chỉ kéo dài khoảng cách địa lý mà còn kìm hãm sự phát triển, bao mồ hôi, công sức đổ xuống vụ mùa nhưng nghịch lý nông sản làm ra lại rất khó tiêu thụ. Chi phí vận chuyển cao, đường đi lại hiểm trở, thương lái ngại vào bản... nên người dân chủ yếu tự cung, tự cấp là chính. Thiếu thốn, nghèo đói trở thành vòng luẩn quẩn đeo bám nhiều thế hệ.
Trước thực trạng đó, chính quyền địa phương xác định di dời người dân khỏi “Nóc ông Đến” là giải pháp mang tính căn cơ để mở ra cơ hội phát triển lâu dài. Thế nhưng, với đồng bào nơi đây, mỗi mái nhà, khoảnh rẫy, cánh rừng đều chất chứa “một niềm riêng” khó tả. Vì vậy, việc thay đổi nhận thức để bà con đồng thuận rời núi là hành trình không dễ dàng, đầy gian nan, thử thách.
Khu tái định cư cho người dân “Nóc ông Đến” được đầu tư khang trang, đồng bộ về hạ tầng.
Không áp đặt hay nóng vội, cấp ủy, chính quyền cùng các đoàn thể đã chọn cách kiên trì, đồng hành. Những chuyến băng rừng vào tận nóc được nối dài qua nhiều năm. Nhiều cán bộ chọn lưu trú qua đêm để có thêm thời gian lắng nghe tâm tư, nguyện vọng người dân, từng bước tháo gỡ nỗi băn khoăn và giải thích cặn kẽ về chủ trương di dời, những cơ hội mà nơi ở mới có thể mang lại. Chính sự gần gũi, chân thành và bền bỉ ấy đã dần xóa đi tâm lý e ngại, vun đắp thêm niềm tin trong lòng bà con.
Khi những hộ đầu tiên chuyển về khu tái định cư từng bước ổn định, đổi thay cuộc sống, hiệu quả của chủ trương càng được minh chứng rõ nét. Các gia đình còn lại cũng mạnh dạn đăng ký về xuôi, khép lại những tháng ngày biệt lập giữa đại ngàn.
Mở lối an cư
Ông Hồ Xuân Đến (75 tuổi) tăng gia sản xuất tại Khu tái định cư.
Khu tái định cư được xây dựng trên diện tích 2,4 ha với 32 lô đất ở, bình quân mỗi lô rộng khoảng 400 m². Tổng mức đầu tư khoảng 13 tỷ đồng.
Rời “Nóc Ông Đến” sau nhiều thập kỷ bám núi, ông Hồ Xuân Đến (75 tuổi) hiểu rõ hơn ai hết giá trị của sự đổi thay hôm nay. Với ông, điều quý giá nhất không nằm ở ngôi nhà mới hay những công trình vừa được xây dựng mà là cuộc sống của người dân thực sự bước sang một trang khác. Những con đường bê tông thay cho lối mòn cheo leo giúp việc đi lại thuận tiện hơn; trẻ em được đến trường đều đặn, không còn nỗi lo băng rừng, lội suối mỗi ngày; người già, người bệnh cũng dễ dàng tiếp cận dịch vụ y tế khi cần. Đó là những điều tưởng chừng bình dị nhưng trước đây lại là ước mơ quá xa vời của người dân vùng núi.
Ông Đến phấn khởi cho biết, điều đáng mừng hơn là bà con giờ đây đã có cơ hội kết nối với thị trường, các dịch vụ thiết yếu, những điều kiện phát triển mà trước kia gần như bị địa hình cách trở ngăn lại. Bây giờ, giao thông thuận lợi, việc tiêu thụ hàng hóa khá dễ dàng. Người dân ở đây vốn chịu thương chịu khó, có ý chí, dám nghĩ, dám làm chỉ cần được tạo điều kiện, sở hữu diện tích đất sản xuất như ngày trước, tin rằng sẽ không mất nhiều thời gian để có những hộ làm ăn khấm khá, thậm chí vươn lên làm giàu.
Cùng cảm nhận ấy, Trưởng thôn Trà Giang Hồ Văn Tài cho rằng, việc đưa người dân về khu tái định cư không đơn thuần là thay đổi nơi ở mà còn mở ra cơ hội tiếp cận các dịch vụ công thiết yếu, chính sách an sinh, hỗ trợ từ Nhà nước, từ đó, giảm bớt gánh nặng đi lại, tiết kiệm thời gian, chi phí, từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống.
Người dân vui mừng khi được sử dụng nước sạch tại khu tái định cư.
Theo ông Huỳnh Văn Thuận, Phó trưởng Phòng Kinh tế xã Đông Trà Bồng, đến nay, địa phương bố trí nơi ở cho 14 hộ. Các lô còn lại tiếp tục được giữ để sẵn sàng giao cho những hộ đang làm ăn xa khi trở về quê sinh sống. Không dừng lại ở việc bố trí đất ở, khu tái định cư còn được đầu tư đồng bộ hệ thống giao thông, điện, nước sinh hoạt và các hạng mục hạ tầng thiết yếu khác...
Chủ trương di dời dân ra khỏi khu vực biệt lập không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro trước thiên tai, bảo đảm an toàn tính mạng mà còn tạo nền tảng để người dân an cư, phát triển sinh kế và từng bước thoát nghèo bền vững. Khi khoảng cách địa lý không còn là rào cản, khát vọng vươn lên của người dân sẽ có thêm điều kiện để trở thành hiện thực. Và trên vùng đất mới, hành trình dựng xây cuộc sống của bà con “Nóc Ông Đến” hôm nay chính là minh chứng sinh động cho một chủ trương đúng đắn, nhân văn, lấy người dân làm trung tâm của sự phát triển và không để ai bị bỏ lại phía sau./.
