Nằm sâu trong vùng núi xã Tà Tổng (Lai Châu), bản Tia Ma Mủ đến nay vẫn chưa có điện lưới quốc gia. Không có điện, cuộc sống của người Mông nơi đây gặp muôn vàn khó khăn từ sinh hoạt, học tập đến phát triển kinh tế.
Bản nhỏ còn nhiều khó khăn
Tia Ma Mủ là bản nhỏ, có 82 hộ đồng bào dân tộc Mông sinh sống, nằm cách trung tâm xã Tà Tổng khoảng 50 km. Với con đường bê tông sạch sẽ, xe ô tô tải đã vào được tận bản. Thế nhưng nơi đây vẫn chưa có điện lưới quốc gia.
Từ UBND xã Tà Tổng, muốn liên lạc bằng điện thoại vào bản để có việc thông báo cũng không được vì không có sóng. Vào trong bản, trải nghiệm khoảng 2 giờ, chúng tôi mới thấy nhiều thiếu thốn, vất vả của bà con khi không có điện.
Toàn bản không nhà nào có ti vi. Khi muốn truyền thông tin hoặc văn bản, công việc của xã vào bản, Bí thư Chi bộ hay trưởng bản phải chạy lên điểm cao tìm sóng điện thoại. Sau khi nắm được thông tin, muốn họp bản phải đánh kẻng tập hợp bà con để phổ biến. Người thân đi làm ăn xa gửi tiền về qua tài khoản của trưởng bản hoặc phó trưởng bản. Sau đó, trưởng bản phải sang Mường Nhé (tỉnh Điện Biên) rút tiền về đưa cho bà con…
Không có điện lưới, bà con nơi đây phải đầu tư từ 20 - 40 triệu đồng/hộ để lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời. Hiện có 60 hộ trong tổng số 84 hộ đã lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời. Tuy nhiên cũng chỉ đủ dùng để thắp bóng đèn, những nhu cầu tối thiểu về điện trong nhà.
Ở những nơi có điện, người dân có thể dùng quạt, nồi cơm điện, tủ lạnh, máy bơm nước, ti vi… Nhưng ở Tia Ma Mủ, tất cả những tiện nghi ấy đều là điều xa xỉ.
Phó bản Tia Ma Mủ Giàng A Tịnh là một trong những gia đình hiếm hoi tại bản có máy phát điện.
Sinh kế chính của người dân Tia Ma Mủ là trồng ngô, lúa nương, chăn nuôi nhỏ lẻ. Không có điện, bà con không thể sử dụng máy móc hỗ trợ sản xuất như, máy bơm nước, máy sấy nông sản... Tất cả đều làm thủ công, mất nhiều công sức, năng suất thấp.
Anh Hạng A Xá, một người dân trong bản cho biết, anh muốn đầu tư máy móc làm nghề nhưng không có điện để dùng, mọi thứ đều phải làm thủ công. Bà con ở đây rất khó khăn.
Điện mặt trời chỉ đủ dùng nhu cầu tối thiểu cho các gia đình ở bản Tia Ma Mủ, xã Tà Tổng.
Theo Phó trưởng bản Giàng A Tịnh, không có điện lưới khiến công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách của Đảng và Nhà nước cho bà con cũng gặp khó khăn. Đặc biệt, ảnh hưởng lớn đến đời sống sinh hoạt, phát triển kinh tế…
Điểm Trường mầm non Tia Ma Mủ hiện có 4 cô giáo được phân công dạy 2 lớp học với 55 học sinh. Ngoài khó khăn về chăm sóc cho học sinh hằng ngày trong điều kiện thiếu thốn, việc không có điện, không có sóng điện thoại, chuyển đổi số trong giáo dục cũng là con số không tròn trĩnh.
Bản nghèo cần ánh sáng để phát triển
Bản Tia Ma Mủ có 82 hộ dân, trong đó có 37 hộ nghèo, 13 hộ cận nghèo. Không có điện khiến người dân gần như “bó tay, bó chân” trong mọi việc để phát triển kinh tế. Mong muốn của người dân là sớm có điện lưới quốc gia.
Dù người dân dùng nguồn năng lượng từ điện mặt trời nhưng cũng rất hạn chế. Đặc thù của xã Tà Tổng nói chung và bản Tia Ma Mủ nói riêng là nằm trên núi cao, khí hậu lạnh, sương mù bao phủ quanh năm, số ngày nắng không nhiều. Vì thế, nguồn điện năng lượng mặt trời cũng không đáng kể.
“Mong mỏi lớn nhất của bà con là có điện. Điện sẽ giải quyết được rất nhiều thứ, bản Mông sẽ thay thổi”. Đó là lời bộc bạch của chị Hàng Thị Thu, một người dân trong bản.
Hiện xã Tà Tổng còn 1 bản và 3 điểm dân cư với 200 hộ chưa có điện lưới quốc gia. Nhiều năm qua, người dân bản Tia Ma Mủ đã nhiều lần kiến nghị với chính quyền các cấp về việc đầu tư lưới điện quốc gia cho bản. Tuy nhiên, do địa hình phức tạp, dân cư thưa thớt, đầu tư lớn nên việc kéo điện gặp nhiều khó khăn.
Người dân bản Tia Ma Mủ, xã Tà Tổng phải đầu tư điện mặt trời để thắp sáng.
Có điện không chỉ để sáng nhà mà là để thay đổi cuộc sống. Khi có điện, người dân sẽ mạnh dạn làm ăn, trẻ con có điều kiện học tập tốt hơn, thông tin đến nhanh hơn. Mọi chính sách của Nhà nước được triển khai hiệu quả. Đặc biệt, có điện giúp bà con tiếp cận được kiến thức, cách làm mới để tự vươn lên thoát nghèo.
Phó Chủ tịch UBND xã Tà Tổng Nguyễn Việt Hòa cho biết, địa phương đã kiến nghị và có văn bản đề xuất với tỉnh, ngành điện Lai Châu để đầu tư điện cho bản Tia Ma Mủ. Tới đây, ngành điện sẽ triển khai dự án để kéo điện về cho bản Tia Ma Mủ. Dự kiến hoàn thành trong quý 2 năm 2026.
Không có điện, việc chăm sóc học sinh tại điểm trường Tia Ma Mủ, thuộc Trường Mầm non Tà Tổng gặp khó khăn.
Với người dân bản Tia Ma Mủ, điện không chỉ là dòng năng lượng chạy qua dây dẫn mà là ánh sáng của niềm tin, hy vọng. Ánh sáng ấy sẽ xua đi bóng tối của đói nghèo, lạc hậu, giúp bản làng hòa vào nhịp phát triển chung.
Tết cổ truyền đang đến dần. Hy vọng, đây là cái Tết cuối cùng bà con bản Tia Ma Mủ đón năm mới trong cảnh không có điện. Tia Ma Mủ đang từng ngày chờ đợi ánh sáng của điện lưới quốc gia - ánh sáng của một tương lai bớt nhọc nhằn, nhiều cơ hội và ấm no hơn./.
