Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, nông dân Ninh Thuận đang chứng minh sự linh hoạt và quyết tâm bằng cách chuyển đổi mạnh mẽ cơ cấu cây trồng, đẩy mạnh ứng dụng khoa học - kỹ thuật vào sản xuất. Từ những diện tích đất lúa kém sản xuất hiệu quả và vườn tạp, giờ đây đã hình thành các vùng cây trồng cạn, cây ăn quả mang lại giá trị kinh tế cao.
Trên những vùng đất pha cát, bán sa mạc tưởng chừng khó canh tác, nhiều hộ đồng bào Chăm tại huyện Ninh Phước đã tìm thấy “chìa khóa” mở cánh cửa phát triển kinh tế với mô hình trồng cây măng tây xanh ứng dụng công nghệ tưới nước tiết kiệm. Chỉ với 1,5 sào (1.500 m2) đất pha cát trồng măng tây xanh theo tiêu chuẩn VietGAP, mỗi ngày Bà Từ Thị Thải (xã An Hải, huyện Ninh Phước) thu hoạch bình quân khoảng 15 kg măng tây, sản phẩm được hợp tác xã bao tiêu thu mua với giá bình quân 50.000 đồng/kg, cho thu nhập rất ổn định.
Bà Từ Thị Thải phấn khởi chia sẻ: “Trước đây, gia đình tôi trồng một số cây rau nhưng thường xuyên bấp bênh. Thấy bà con trồng măng tây nên tôi học hỏi làm theo. Dù vốn đầu tư ban đầu khá lớn, nhưng tôi cố gắng làm và chỉ một năm sau đã thu hồi vốn, nhờ trồng cây măng tây mà nuôi được con ăn học đàng hoàng, cuộc sống ổn định hơn rất nhiều”.
Mô hình trồng giống táo mới trong nhà lưới tại thị trấn Phước Dân (Ninh Phước, Ninh Thuận).
Theo các hộ trồng măng tây, chi phí đầu tư ban đầu gồm giống, vật tư nông nghiệp, lắp đặt hệ thống tưới nước tiết kiệm phun mưa hoặc nhỏ giọt cho 1 sào khoảng 50 triệu đồng, sau 6 tháng trồng bắt đầu thu hoạch đợt đầu tiên. Cây măng tây xanh chỉ cần trồng một lần có thể cho thu hoạch liên tục trong vòng 7 đến 8 năm. Nếu chăm sóc tốt, mỗi ngày có thể thu hoạch từ 8 đến 12 kg măng tây/sào; tùy thuộc chất lượng, mỗi kg măng tây hiện có giá dao động từ 50.000 đến 90.000 đồng.
Ông Hùng Ky, Giám đốc Hợp tác xã Dịch vụ tổng hợp Tuấn Tú (xã An Hải, huyện Ninh Phước) cho biết, Hợp tác xã Tuấn Tú triển khai trồng vùng măng tây xanh trên đất cát là nhờ sự chỉ đạo của lãnh đạo các cấp, các ngành. Bà con áp dụng hệ thống tưới nhỏ giọt, tưới tầm thấp tiết kiệm nước nên trồng cây măng tây mang lại hiệu quả kinh tế rất cao. Đến nay, Hợp tác xã đã thu hút 85 thành viên cùng liên kết trồng cây măng tây xanh theo mô hình cánh đồng mẫu lớn với diện tích trên 40 ha.
Tại vùng trồng nho tập trung hơn 200 ha xã Vĩnh Hải, huyện Ninh Hải, các hộ dân cũng đang đẩy mạnh trồng nhân rộng các giống nho ăn tươi mới, nho không hạt chất lượng cao. Chị Nguyễn Thị Hiền, hộ trồng nho ở địa phương cho biết, nhà chị đang trồng 2 sào (2.000 m2) giống nho Ngón tay đen không hạt và nho Mẫu đơn. Các giống nho mới này có nhiều ưu điểm vượt trội về năng suất, hình dáng, màu sắc bắt mắt, quả to, ăn giòn, chắc thịt và ngọt thơm, giá sản phẩm cao gấp 2 đến 3 lần so với các giống nho truyền thống. Đặc biệt, du khách khi tham quan vườn nho đều rất thích thú với những giống nho mới này.
Theo đánh giá của ngành Nông nghiệp tỉnh Ninh Thuận, trên cùng một đơn vị diện tích canh tác và mùa vụ, hiệu quả kinh tế khi chuyển đổi sang trồng cây ngắn ngày cho lợi nhuận cao hơn từ 1,5 đến 2 lần so với đất trồng lúa kém hiệu quả. Riêng các loại cây như ngô, ớt, dưa, đậu xanh... có thể cho lợi nhuận gấp 3 đến 5 lần. Các loại cây lâu năm như nho, táo cho lợi nhuận cao gấp 10 đến 12 lần so với trồng lúa. Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng giúp nông dân vừa có thêm nguồn phụ phẩm làm thức ăn chăn nuôi, giảm đáng kể lượng nước tưới nhờ áp dụng công nghệ tưới tiết kiệm, góp phần khắc phục tình trạng hoang hóa đất đai.
Vùng trồng cây nha đam tại phường Văn Hải (thành phố Phan Rang – Tháp Chàm, tỉnh Ninh Thuận).
Thực hiện chủ trương tái cơ cấu ngành Nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu, trong năm 2025, tỉnh Ninh Thuận sẽ chuyển đổi khoảng 1.300 ha cây trồng, trong đó có 500 ha từ đất lúa sản xuất kém hiệu quả sang các loại cây trồng cho hiệu quả kinh tế cao như nho, táo, mãng cầu, măng tây xanh, bưởi da xanh, nha đam… phấn đấu giá trị sản xuất trên diện tích đất chủ động nước tưới đạt 155 triệu đồng/ha.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Thuận Trịnh Minh Hoàng thông tin, để tiếp tục nâng cao hiệu quả chuyển đổi cây trồng, tỉnh đề nghị ngành nông nghiệp phối hợp với các địa phương tiếp tục rà soát điều kiện đất đai và quy hoạch vùng sản xuất, tập trung vào các loại cây trồng có lợi thế cạnh tranh, giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện địa phương và nhu cầu thị trường, ưu tiên những cây trồng như nho, táo, nha đam, măng tây, các loại cây ăn quả đặc sản...
Ứng dụng mô hình tưới tiết kiệm phun mưa cho cây ớt để sản xuất ở xã Vĩnh Hải (Ninh Hải, Ninh Thuận).
Đồng thời, các viện nghiên cứu đóng trên địa bàn tiếp tục nghiên cứu chọn tạo những giống cây trồng mới cho năng suất, chất lượng để chuyển giao vào sản xuất, tăng cường mở các lớp tập huấn chuyển giao khoa học kỹ thuật về trồng trọt, bảo vệ thực vật, tổ chức hội nghị đầu bờ, hội thảo để nhân rộng những cách làm hay, mô hình sản xuất, kinh doanh đạt hiệu quả kinh tế cao.
Tỉnh Ninh Thuận luôn tạo điều kiện thuận lợi để thu hút các doanh nghiệp, tổ chức, hộ kinh doanh đầu tư vào sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; đẩy mạnh phát triển chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ giữa các hộ dân, trang trại, hợp tác xã với các doanh nghiệp, hệ thống siêu thị; kết hợp phát triển du lịch sinh thái nông nghiệp để giúp các sản phẩm nông sản có đầu ra đa dạng, bền vững./.
