Lào Cai đang bước vào thời điểm giao mùa, thời tiết diễn biến phức tạp, một số bệnh truyền nhiễm có xu hướng mắc cao hơn so với cùng kỳ năm trước như: quai bị, tay - chân - miệng, dại, thủy đậu, tiêu chảy... Ngành Y tế Lào Cai đã và đang triển khai nhiều giải pháp phòng, chống, ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe của cộng đồng ngay từ tuyến cơ sở.
Tuyến cơ sở - "lá chắn" đầu tiên
Nhờ triển khai đồng bộ các biện pháp y tế dự phòng, chủ động giám sát và xử lý kịp thời từ tuyến cơ sở, tình hình dịch bệnh trên địa bàn tỉnh Lào Cai trong tháng 4/2026 và những tháng đầu năm cơ bản được kiểm soát, không để bùng phát dịch bệnh nguy hiểm.
Mới đây nhất, tại Sa Pa, trong thời gian từ ngày 19 - 23/4/2026, qua công tác giám sát dịch tễ tại các tổ dân phố và trường học trên địa bàn, Trạm Y tế phường Sa Pa đã ghi nhận một số ca mắc bệnh thủy đậu rải rác tại Trường Tiểu học Hàm Rồng, tập trung ở một số lớp học. Tổng số ca ghi nhận ban đầu là 5 - 7 trường hợp nghi mắc, chưa phát hiện biến chứng nặng, tuy nhiên có nguy cơ lây lan trong môi trường tập thể.
Để phòng, chống dịch bệnh lây lan trong trường học, ngay chiều 23/4, Trạm Y tế phường Sa Pa phối hợp với Trường Tiểu học Hàm Rồng tổ chức phun khử khuẩn tại các lớp học, khu vui chơi, hành lang và khu vực xung quanh trường học. Đồng thời, nhà trường tăng cường các biện pháp vệ sinh môi trường, theo dõi sức khỏe trẻ hàng ngày và thông tin kịp thời đến phụ huynh.
Để chủ động phòng, chống dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng, cô giáo Trần Thị Mai Sâm, Phó hiệu trưởng Trường Tiểu học Hàm Rồng cho biết, Trạm Y tế phường đã phối hợp với nhà trường tuyên truyền, khuyến cáo phụ huynh, học sinh thực hiện tốt vệ sinh cá nhân và môi trường sống: rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch, vệ sinh đồ dùng, đồ chơi của trẻ; giữ nhà cửa thông thoáng, sạch sẽ. Khi có các biểu hiện như sốt nhẹ đến vừa, mệt mỏi, nổi các nốt mụn nước trên da, gia đình cần cách ly tạm thời và đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được khám, tư vấn và điều trị kịp thời; hạn chế tiếp xúc với người nghi mắc bệnh, đặc biệt trong môi trường đông người như trường học, khu vui chơi; chủ động tiêm vaccine phòng bệnh thủy đậu cho trẻ em và người chưa có miễn dịch - đây là biện pháp hiệu quả nhất giúp phòng bệnh và giảm nguy cơ biến chứng.
Cùng với kiểm soát các bệnh truyền nhiễm, công tác phòng, chống bệnh lao là một trong những "điểm sáng" trong công tác phòng, chống bệnh tại Lào Cai. Với mục tiêu không để sót ca bệnh, hoạt động tầm soát tại cộng đồng đã được triển khai quyết liệt tại các cơ sở y tế, góp phần phát hiện sớm, quản lý và điều trị kịp thời các trường hợp mắc bệnh, từng bước kiểm soát hiệu quả bệnh lao trong cộng đồng.
Trong tháng 4, hệ thống y tế dự phòng Lào Cai đã thực hiện khám sàng lọc cho 2.454 người và phát hiện 52 bệnh nhân lao mới, nâng tổng số bệnh nhân lao được phát hiện trong 4 tháng lên 169 người. Các trường hợp này đã nhanh chóng được đăng ký và đưa vào phác đồ điều trị chuyên khoa. Đáng chú ý, hiệu quả công tác điều trị tiếp tục được duy trì ở mức rất cao. Trong đó, tỷ lệ điều trị thành công trong tháng 4 đạt 96%; trong 4 tháng đạt 93%, đạt mục tiêu kế hoạch năm 2026.
Ngoài ra, công tác truyền thông về phòng, chống bệnh lao được triển khai đồng bộ, góp phần nâng cao nhận thức của người dân trong việc chủ động phòng bệnh và tham gia tiêm chủng đầy đủ. Tỷ lệ tiêm vaccine phòng bệnh lao (BCG) trong bệnh viện/trung tâm y tế tháng 4/2026 đạt 96,1%, lũy kế 4 tháng đạt 96,7%.
Bên cạnh đó, các đơn vị y tế cũng tăng cường quản lý, theo dõi điều trị bệnh nhân lao tại cộng đồng, đảm bảo người bệnh tuân thủ phác đồ. Công tác tư vấn, hỗ trợ tâm lý, giảm kỳ thị đối với người bệnh lao cũng được chú trọng, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị và hạn chế bỏ điều trị.
Phòng bệnh từ xa, phát hiện từ sớm
Theo Trung tâm kiểm soát bệnh tật tỉnh Lào Cai, tính riêng tháng 4/2026, toàn tỉnh ghi nhận 19 ổ dịch với 300 ca mắc, chủ yếu là các bệnh truyền nhiễm nhóm B, như: quai bị, thủy đậu, tay chân miệng. Từ đầu năm đến nay, Lào Cai có 39 ổ dịch, trong đó 19 ổ đã kết thúc, 20 ổ đang được kiểm soát.
Đáng chú ý, một số bệnh truyền nhiễm có xu hướng gia tăng so với cùng kỳ năm trước, như: quai bị, tay chân miệng, bệnh dại, thủy đậu và tiêu chảy. Trong khi đó, các bệnh cúm, Adeno và COVID-19 có xu hướng giảm.
Theo Phó Giám đốc Trung tâm kiểm soát bệnh tật tỉnh Lào Cai Trần Xuân Hùng, bệnh truyền nhiễm không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân người bệnh mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây ra những tác động đến cộng đồng. Thế nên, việc phòng, chống bệnh từ sớm góp phần bảo vệ mỗi người khỏi những biến chứng nguy hiểm do bệnh gây ra. Việc làm này còn giúp hạn chế nguy cơ bệnh lây truyền trong cộng đồng và bùng phát thành dịch gây hậu quả nghiêm trọng.
"Người dân cần chủ động phòng ngừa dịch bệnh bằng các biện pháp đảm bảo vệ sinh thân thể, môi trường sống, ăn chín uống sôi; áp dụng các biện pháp phòng vệ cá nhân khi đến nơi tập trung đông người; tiêu diệt các vật chủ trung gian truyền bệnh như: ruồi, muỗi, nhặng…", ông Trần Xuân Hùng nêu rõ.
Nhằm kiểm soát hiệu quả dịch bệnh, UBND tỉnh Lào Cai đã ban hành Kế hoạch phòng, chống bệnh truyền nhiễm năm 2026 với mục tiêu giảm tỷ lệ mắc và tử vong, không để dịch bệnh bùng phát, lan rộng.
Theo đó, tỉnh đặt mục tiêu duy trì thành quả thanh toán bại liệt, loại trừ uốn ván sơ sinh và một số bệnh truyền nhiễm; bảo đảm tỷ lệ tiêm chủng mở rộng đạt từ 95% trở lên; 100% ca bệnh và ổ dịch mới được phát hiện, xử lý kịp thời; 100% đối tượng kiểm dịch y tế biên giới được giám sát, kiểm tra và xử lý y tế theo đúng quy định, hạn chế tối đa dịch bệnh xâm nhập; 100% địa phương xây dựng và triển khai hiệu quả kế hoạch phòng, chống dịch.
Đối với các bệnh truyền nhiễm lưu hành, Lào Cai phấn đấu khống chế tỷ lệ mắc sốt xuất huyết dưới 40 ca/100.000 dân, không có ca tử vong; bệnh tay chân miệng dưới 20 ca/100.000 dân; kiểm soát tốt COVID-19, đậu mùa khỉ (Mpox) và các dịch bệnh khác. Đồng thời, tỉnh tiếp tục giữ vững thành quả loại trừ sốt rét, kiểm soát các bệnh có vaccine phòng như sởi, rubella, bạch hầu, viêm não Nhật Bản B, không để bùng phát ổ dịch trong cộng đồng.
Tỉnh cũng chú trọng kiểm soát các bệnh lây từ động vật sang người như dại, cúm gia cầm; giảm số ca tử vong do bệnh dại xuống dưới 7 trường hợp. Đối với các bệnh nguy hiểm, mới nổi như Ebola, Marburg, MERS-CoV, yêu cầu phát hiện sớm, xử lý triệt để ngay từ ca đầu tiên, không để lây lan.
Để đạt mục tiêu trên, UBND tỉnh Lào Cai yêu cầu ngành Y tế tiếp tục tăng cường giám sát dịch tễ, phát hiện sớm ca bệnh tại cộng đồng và cơ sở y tế; chuẩn bị đầy đủ vật tư, hóa chất, trang thiết bị phục vụ phòng, chống dịch; Đồng thời, tổ chức tiêm chủng mở rộng an toàn, hiệu quả; rà soát, tiêm bù cho các đối tượng chưa được tiêm đầy đủ, đặc biệt tại vùng khó khăn./.
