Tỉnh Vĩnh Long có hơn 4,2 triệu dân, trong đó đồng bào Khmer chiếm khoảng 8,4% dân số. Nhờ triển khai hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn I (2021-2025), gắn với chính sách của địa phương, đời sống vật chất, tinh thần đồng bào đã có nhiều đổi thay. Tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào Khmer giảm còn 1,6%, hộ cận nghèo còn 3,2%, diện mạo nông thôn khởi sắc, mở ra cơ hội vươn lên bền vững.
Đổi thay trên phum sóc
Các Chương trình mục tiêu quốc gia và địa phương ở Vĩnh Long đã từng bước tạo nên sự đổi thay tích cực trong đời sống đồng bào Khmer. Thông qua việc thực hiện các dự án, trong 5 năm qua, tỉnh đã hoàn thành hơn 216,7km đường giao thông nông thôn, tạo điều kiện đi lại và giao thương hàng hóa thuận tiện cho người dân. Những phum, sóc từng một thời khó khăn giờ đây đã vươn mình phát triển.
Con đường giao thông tại xã Trà Côn vừa hoàn thành tháng 4/2025 khiến người dân rất phấn khởi bởi con đường đất lầy lội đã dần được đầu tư nâng cấp, mở rộng, trải nhựa đảm bảo nhu cầu đi lại. Tuyến đường còn được đầu tư hệ thống đèn giúp diện mạo nông thôn thêm tươi sáng. Ông Thạch Biết, ngụ xã Trà Côn chia sẻ: “Nhờ Nhà nước quan tâm hỗ trợ đồng bào Khmer qua các chính sách vay vốn, phát triển kinh tế, giáo dục, xây dựng nhà cửa… nên đời sống người dân ngày càng đổi thay. Giờ đây, nhà cửa khang trang, mạng lưới giao thông được đầu tư hoàn chỉnh, ai cũng phấn khởi”.
Với mục tiêu giúp đồng bào an cư lạc nghiệp, tỉnh Vĩnh Long đã xây dựng và sửa chữa 1.270 căn nhà cho hộ nghèo, khó khăn là đồng bào dân tộc thiểu số. Những căn nhà mới, kiên cố không chỉ giúp người dân ổn định chỗ ở mà còn tiếp thêm động lực để phấn đấu vươn lên thoát nghèo, phát triển khá giàu. Bà Thạch Thị Điệp, ngụ xã Trà Côn nói: “Gia đình tôi rất vui mừng khi được hỗ trợ xây căn nhà kiên cố. Có chỗ ở ổn định, tôi yên tâm làm ăn, trồng thêm rau màu để tăng thu nhập, phát triển kinh tế gia đình”.
Cùng với đầu tư hạ tầng giao thông, địa phương còn quan tâm xây dựng trường học, trạm y tế, công trình nước sạch… Trong gần 5 năm qua, tỉnh đã đưa nước sinh hoạt đến cho 418 hộ dân, bổ sung cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học cho 9 trường phổ thông dân tộc nội trú, xây dựng 68 thiết chế văn hóa – thể thao ở ấp, hình thành 4 điểm du lịch tiêu biểu vùng đồng bào dân tộc thiểu số... Những chính sách được triển khai hiệu quả đã làm đổi thay diện mạo nông thôn, đáp ứng nhu cầu học tập và chăm sóc sức khỏe của đồng bào Khmer.
Thầy Nguyễn Tấn Lực, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Thạch Thia (xã Ngãi Tứ) chia sẻ, nhờ chính sách và sự đầu tư kịp thời nên trường đã được xây dựng khang trang, trang thiết bị đáp ứng yêu cầu Chương trình giáo dục phổ thông 2018, học sinh học tập tốt hơn. Đến nay, trường đã đạt chuẩn quốc gia mức độ 1, chuẩn kiểm định chất lượng giáo dục cấp độ 2. Với điều kiện dạy học thuận lợi, trường tiên phong trong thực hiện giảng dạy tiếng Khmer, tăng cường tiếng Việt và mở rộng tiếng Anh, giúp học sinh học cùng lúc 3 ngôn ngữ, vừa rèn kỹ năng vừa nuôi dưỡng đam mê học tập.
Tiếp thêm động lực phát triển bền vững
Theo Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Vĩnh Long, việc triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn I (2021 – 2025) đã góp phần cải thiện mức sống, nâng cao thu nhập và thay đổi diện mạo vùng đồng bào dân tộc thiểu số trong tỉnh. Tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào Khmer giảm xuống còn 1,6%; hộ cận nghèo còn 3,2%. Nhiều hộ Khmer mạnh dạn thay đổi tập quán sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, nỗ lực vươn lên phát triển kinh tế, làm giàu chính đáng.
Tại ấp Nhuệ Tứ A, xã Hàm Giang - nơi có khoảng 90% dân số là đồng bào Khmer, nhiều nông dân đã mạnh dạn phát triển các mô hình trồng màu đa dạng. Người dân mạnh dạn đầu tư nhà lưới, tham gia hợp tác xã liên kết sản xuất, một số hộ được thương lái ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm nên việc sản xuất ngày càng hiệu quả. Điển hình như ông Kiên Mạnh chuyển đổi sản xuất, linh hoạt trong lựa chọn cây trồng để nâng cao hiệu quả kinh tế. Với 5.000m2 đất, trước đây ông chỉ làm 2 vụ lúa mỗi năm. Hơn 3 năm nay, ông chuyển 2.000m2 sang chuyên canh rau màu như bí đỏ, bí đao, khổ qua... Tùy thời tiết và nhu cầu thị trường, ông linh hoạt xuống giống cây trồng phù hợp để đa dạng nông sản cung cấp cho thị trường, hạn chế tình trạng cung vượt cầu, giá nông sản bấp bênh. Mô hình sản xuất linh hoạt và hiệu quả của ông Kiên Mạnh không chỉ giúp gia đình ổn định kinh tế mà còn trở thành kinh nghiệm quý để nhiều hộ Khmer trong xã học hỏi, mạnh dạn thay đổi tập quán canh tác, cùng nhau nâng cao thu nhập.
Tỉnh Vĩnh Long quan tâm chăm lo đời sống tinh thần, gìn giữ phát huy giá trị các lễ hội truyền thống của đồng bào dân tộc như Chol Chnam Thmay, Ok Om Bok, Sene Dolta… Sự quan tâm kịp thời đã tạo sự gắn kết cộng đồng, tạo động lực phát huy sức mạnh đoàn kết của người dân cùng chung tay xây dựng địa phương, góp phần làm cho diện mạo các phum, sóc ngày càng khởi sắc.
Thượng tọa Sơn Ngọc Huynh, Phó Chủ tịch Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước tỉnh Vĩnh Long, Sư cả chùa Hạnh Phúc Tăng (xã Trung Thành) bày tỏ niềm phấn khởi khi lãnh đạo tỉnh luôn quan tâm đến sư sãi, phật tử và bà con Khmer vào mỗi dịp lễ, tết truyền thống. Sự quan tâm chỉ đạo thực hiện kịp thời các chính sách đã góp phần nâng cao đời sống và diện mạo vùng đồng bào Khmer. Thượng tọa tin tưởng và kỳ vọng lãnh đạo địa phương sẽ tiếp tục đưa tỉnh phát triển, đặc biệt là tổ chức thành công Đại hội Đảng bộ tỉnh sắp tới, từ đó triển khai hiệu quả các nghị quyết đại hội vào cuộc sống để thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương phát triển, trong đó có vùng đồng bào Khmer.
Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Vĩnh Long Thạch Dương thông tin, trong năm 2025, tỉnh tập trung triển khai 9/10 dự án và 10/14 tiểu dự án thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, với tổng kinh phí gần 284,2 tỷ đồng. Đến nay, các ngành đã giải ngân gần 98,2 tỷ đồng, đạt 34,55% kế hoạch. Từ nay đến cuối năm, Sở sẽ phối hợp chặt chẽ với các bên liên quan để tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ giải ngân để thực hiện hiệu quả các mục tiêu của chương trình.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Thị Bé Mười nêu rõ, năm 2025 là năm cuối tỉnh thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn I (2021 – 2025). Tỉnh chỉ đạo các sở, ngành tập trung tháo gỡ vướng mắc, nỗ lực giải ngân tối đa nguồn vốn các dự án; các đơn vị rà soát, nắm chắc nhu cầu thực tế của người dân để triển khai phù hợp, theo dõi sát tình hình để không bỏ sót đối tượng thụ hưởng, sử dụng hiệu quả nguồn vốn được phân bổ. Nguồn vốn từ Chương trình có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào. Tỉnh quyết tâm đẩy nhanh tiến độ giải ngân, tạo điều kiện để người dân sớm được hưởng lợi từ chính sách, từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống và hướng đến phát triển bền vững./.
