Bản Na Ngân (xã Nga My, tỉnh Nghệ An) có 156 hộ với gần 740 nhân khẩu đều là dân tộc Thái, nằm cách trung tâm xã hơn 20 km, biệt lập giữa đại ngàn Pù Huống. Từ sau cơn bão số 3 xảy ra vào cuối tháng 7/2025, cả bản mất điện do hệ thống cột điện bị gãy, nghiêng đổ, đường dây truyền tải bị đứt, hư hỏng. Đến nay, sau gần 7 tháng “khát” điện, bản làng Na Ngân đã có điện trở lại. Niềm vui có điện của người dân trong bản càng được nhân lên khi bản làng kịp có điện trước thời điểm Tết nguyên đán Bính Ngọ năm 2026 chỉ còn tính bằng ngày.
Giải tỏa cơn “khát” điện, nhân lên niềm vui đón Tết
Vượt hành trình ngược núi hàng trăm km, trở lại bản Na Ngân (xã Nga My, tỉnh Nghệ An) dịp cận tết, điều chúng tôi ngạc nhiên là con đường đất dài hơn 20 km men theo lưng núi núi Pù Hiêng nối trung tâm đã với bản làng vốn nhỏ hẹp đã được mở rộng. Hiện trường ngổn ngang đất, đá, cây rừng vùi lấp do những vụ sạt lở ta-luy âm, sạt vách núi tại các điểm dốc Mây, dốc Co Pọng gây cô lập bản làng nhiều ngày do bão số 10 xảy ra vào cuối tháng 9/2025 đã không còn nữa. Tại các điểm cắt ngang suối Nậm Ngân như khe Đền, khe Bống, khe Hưng dù cầu gỗ tạm chưa được dựng nhưng mực nước suối đã rút cạn, việc lội bộ qua suối chẳng gặp trở ngại gì.
Vượt qua con dốc cuối cùng - cửa ngõ vào bản, chúng tôi đã nghe những âm thanh, tiếng nhạc phát ra từ các phương tiện nghe nhìn vang rộn khắp thung lũng. Xen vào đó là âm thanh của máy cưa, máy xẻ mà người dân sử dụng để sửa chữa, hoàn tất những căn nhà gỗ truyền thống kịp trước Tết nguyên đán.
Đêm buông xuống, những tuyến đường liên bản được thắp sáng bởi các bóng đèn điện từ những nhà dân sinh sống hai bên đường. Nhiều ki-ốt, cửa hàng buôn bán tạp hóa, cơ sở kinh doanh cà phê trong bản nhờ có điện lưới thắp sáng mà hoạt động đến tận đêm khuya.
Trong bản, nhiều gia đình đã mua đèn lồng, giàn bóng nháy giăng trên khuôn viên trước hiên nhà, trang trí trên những chậu cây cảnh tỏa ánh sáng lấp lánh. Dòng Nậm Ngân vặn mình chảy qua bản làng cũng được tô điểm bởi ánh đèn điện soi bóng xuống lòng suối, lấp lóa theo nhịp chảy.
Chị Lô Thị Bảo, người dân bản Na Ngân chia sẻ, gần 7 tháng qua, bản làng không có điện, đồng nghĩa với việc không có sóng điện thoại, ảnh hưởng rất nhiều đến sinh hoạt, sản xuất của người dân. Cũng từng đó thời gian, cứ sau bữa cơm chiều, khi mặt trời lặn sau dãy Pù Hiêng là bản làng chìm trong đêm đen, tĩnh lặng, nhà nhà lại cửa đóng then cài.
Đặc biệt là Tết cận kề, mọi người trong bản lo ngại sẽ phải đón Tết "không điện". Tuy nhiên, đến chiều ngày 11/2 khi hệ thống cột điện được dựng lên hoàn tất, đường dây truyền tải được lắp đặt xong đã thắp lên ước mơ có điện đón Tết của bà con dân bản. Chiều ngày 12/2, thì người dân vỡ òa khi điện lưới đã thật sự “về” bản. Nhiều gia đình đã mổ gà, mời anh em, hàng xóm cùng chung vui.
Hoàn tất việc thu hồi máy phát điện loại nhỏ trên suối Nậm Ngân, anh Kha Văn Luận, bản Na Ngân, xã Nga My cho biết, nhiều tháng qua, việc thắp sáng khuôn viên gia đình phải nhờ đến máy phát điện. Nhưng nguồn sáng chập chờn, chỉ đủ để nhìn tỏ mặt người trong nhà. Việc nấu nướng, bếp núc phải dùng than củi rất bất tiện. Giờ có điện trở lại, được sử dụng tivi, tủ lạnh, nồi cơm điện, nghe thông tin giải trí cũng thuận lợi hơn. Có điện, không khí đón Tết, vui Xuân của bản làng cũng vui vẻ, rộn ràng hơn nhiều.
Ông Lương Văn Ủn, Trưởng bản Na Ngân phấn khởi cho biết, dân bản đã chờ đợi điện lưới gần 7 tháng qua. Trong thời gian “khát” điện đó, nhịp sinh hoạt và sản xuất của các gia đình đã bị đảo lộn, thay đổi. Thông tin liên lạc bị hạn chế, nhu cầu giải trí, tiếp cận thông tin gặp khó khăn. Trong sinh hoạt, nhất là các cháu học sinh cũng gặp nhiều bất lợi. Đặc biệt, để có nguồn lương thực, người dân phải dùng máy nổ chạy bằng xăng để vận hành máy xay xát, không ít gia đình phải dùng cối giã thủ công, rất mệt nhọc và mất nhiều thời gian. Giờ có điện rồi, dân bản ai cũng vui mừng, phấn khởi. Tết này niềm vui của bà con lại càng nhân lên.
Kỳ tích giữa đại ngàn
Ông Lô Khăm Kha - Chủ tịch UBND xã Nga My, tỉnh Nghệ An cho biết, từ sau cơn bão số 3 (vào cuối tháng 7/2025) hệ thống đường dẫn truyền tải đường dây 35kv vào bản đã xảy ra sự cố đường dẫn do cây rừng gãy đổ khiến bản làng Na Ngân bị mất điện. Khi chưa kịp sửa chữa thì bão số 5 (cuối tháng 8/2025) đến, hệ thống đường điện vào bản Na Ngân tiếp tục bị ảnh hưởng. Đến bão số 10 (cuối tháng 9/2025) thì hệ thống cơ sở hạ tầng đường điện vào bản Na Ngân bị ảnh hưởng nặng nề. Toàn tuyến có hơn 1.000 m dây điện bị đứt, có 3 cọc điện bị nghiêng, nguy cơ đổ gãy và 2 cây cột điện bị lũ cuốn, gây xói mòn phần đế trụ dẫn đến đổ cột.
Sau bão số 10, địa bàn Nga My bị ảnh hưởng nặng nền về nhà cửa, giao thông, nông nghiệp; riêng bản Na Ngân có 4 gia đình bị đất đá sạt lở, chảy tràn vào nhà, 1 ngôi nhà bị lũ ống, lũ quét cuốn trôi hoàn toàn; nhiều diện tích ao nuôi cá bị nước lũ tràn qua cuốn trôi hết cá nuôi. Hơn 100 hộ dân có diện tích lúa trồng tại các bãi đất bằng phẳng, nằm sâu trong các khe suối bị thiệt hại nặng. Lũ dữ đã cuốn trôi 2 cây cầu dân sinh bắc qua suối Nậm Ngân tại đoạn khe Ngân và khe Hưng. Đặc biệt, tuyến đường dài hơn 20 km nối trung tâm xã vào bản Na Ngân xảy ra vô số điểm sạt lở nghiêm trọng dẫn đến bản làng bị cô lập gần 1 tuần.
Trước tình hình đó, cấp ủy, chính quyền địa phương đã nhanh chóng cắt cử các tổ công tác cõng theo lương thực, thực phẩm, nhu yếu phẩm, thuốc men cắt rừng vào tiếp tế, cứu đói cho người dân. Đồng thời lên phương án, huy động lực lượng, máy móc khai mở dần tuyến đường, phá thế cô lập cho dân bản. Khi tuyến đường được khai mở đã tạo điều kiện cho các hoạt động hỗ trợ, trao tặng quà của các đoàn thiện nguyện từ các địa phương trên cả nước hướng về Na Ngân. Không lâu sau đó, cuộc sống của người dân Na Ngân đã ổn định trở lại, các chuỗi sinh kế dần được khôi phục.
Cũng theo Chủ tịch UBND xã Nga My Lô Khăm Kha, UBND tỉnh Nghệ An cấp cho xã Nga My kinh phí 1,5 tỷ đồng để khắc phục, sửa chữa tuyến đường điện Na Ca - Na Ngân. Trong thời gian thi công, sửa chữa cấp ủy, chính quyền địa phương đã tập trung chỉ đạo quyết liệt các đơn vị thi công đẩy nhanh tiến độ, với mục tiêu phải cấp điện trở lại cho bà con kịp đón Tết. Đồng thời chỉ đạo người dân phối hợp, hỗ trợ ngày công cùng đơn vị thi công phát tuyến, vận chuyển các thiết bị vào địa bàn. Sau gần 1 tháng thi công, việc sửa chữa tuyến đường điện, hệ thống cột đã hoàn thành đúng tiến độ đề ra, đảm bảo Tết nguyên đán bà con dân bản có điện sinh hoạt. Điều này đã thể hiện sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, các cấp ủy, chính quyền địa phương đến đồng bào các dân tộc vùng sâu, vùng xa nói chung, bản Na Ngân nói riêng trong dịp Tết đến, Xuân về.
Ông Lương Văn Ủn, trưởng bản Na Ngân, xã Nga My chia sẻ, việc sửa chữa công trình đường điện Na Ca - Na Ngân là một kỳ tích, mang đậm sức dân và lực lượng thi công bởi khối lượng công việc rất lớn, điều kiện môi trường làm việc khó khăn, giao thông cách trở, thời gian gấp rút, áp lực công việc rất căng thẳng. Tuy nhiên mọi người đã cùng đồng lòng, cố gắng với quyết tâm rất cao để hoàn thành xong công việc trước Tết.
Phần trụ đế móng để dựng mới hoàn toàn một cột điện đôi có khối lượng nặng 8 tấn, 3 trụ đế đơn để dựng lại 3 cột điện bị nghiêng mỗi trụ nặng 3,5 tấn. Các trụ đế này phải chở bằng xe tải cỡ lớn, di chuyển theo con đường đất bám lưng chừng dãy núi Pù Hiêng. Tổng hành trình hơn 20 km di chuyển có 1 lần qua ngầm tràn, 4 lần phải lội suối và phải mất gần 12 giờ đồng hồ cho một lần di chuyển từ trung tâm xã vào bản.
Do dịp cận Tết, lực lượng thi công thiếu nhân lực để kéo dây tải điện, 20 người đàn ông khỏe mạnh trong bản đã tự nguyện tham gia hỗ trợ đội thi công. Đặc biệt, khi xe tải chở dây truyền tải, cột điện, trụ đế móng của đội thi công gặp vật cản, ruộng vườn, cây trồng, công trình phụ trên đường đi là dân bản tự đứng ra giải phóng mặt bằng, tạo tuyến đường thông thoáng để xe tải có thể tiếp cận được bản làng nhanh nhất./.
