Không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của người dân, điện lưới quốc gia đang trở thành hạ tầng thiết yếu, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội tại các xã biên giới phía Tây tỉnh Lâm Đồng.
Từ những vùng còn nhiều khó khăn, hệ thống điện ngày càng được đầu tư đồng bộ đã mở ra điều kiện để phát triển sản xuất, nâng cao đời sống nhân dân, thu hẹp khoảng cách giữa vùng biên với các địa bàn khác. Đây là nỗ lực của các đơn vị thành viên Tổng công ty Điện lực Miền Nam trong nhiều năm qua, với các dự án đầu tư hạ tầng lưới điện đến cơ sở, nhất là tại các khu vực biên giới, hải đảo, vùng đi lại khó khăn.
Bài 1: Sức bật cho phát triển kinh tế
Tại các xã biên giới Quảng Trực, Đắk Wil, Thuận Hạnh và Thuận An (tỉnh Lâm Đồng), điện lưới quốc gia đang trở thành nền tảng quan trọng để khai thác tiềm năng đất đai, đổi mới phương thức sản xuất và từng bước hình thành các mô hình kinh tế có giá trị gia tăng. Từ chỗ sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và phụ thuộc vào tự nhiên, nhiều hộ dân đã mạnh dạn đầu tư máy móc, ứng dụng khoa học - kỹ thuật, mở ra hướng phát triển bền vững cho vùng biên.
Đòn bẩy thay đổi sinh kế
Xã Đắk Wil có hơn 24.000 dân, khoảng 60% là đồng bào dân tộc thiểu số. Những năm gần đây, cùng với việc điện 3 pha được đầu tư, nhiều hộ đã lắp đặt hệ thống tưới tự động, các điểm thu mua nông sản có thêm máy sấy, kho bảo quản, từng bước thay thế phương thức sản xuất thủ công. Nhờ đó, chi phí giảm, năng suất tăng và người dân chủ động hơn trong sản xuất.
Tận dụng lợi thế từ hạ tầng điện, hộ gia đình ông Lê Văn Lộc, thôn Hợp Tân, xã Đắk Wil không chỉ lắp đặt hệ thống tưới tiêu nông nghiệp mà còn đầu tư thêm xưởng cơ khí phục vụ xây dựng, tạo việc làm thường xuyên cho nhiều lao động tại địa phương.
Ông Lộc cho biết, trong suốt thời gian dài gia đình ông đã phải gác lại ý định mở xưởng cơ khí vì nguồn điện chập chờn, không đáp ứng yêu cầu sản xuất công nghiệp.
"Đến khi điện lưới được nâng cấp, điện 3 pha kéo đến tận nơi, gia đình chúng tôi mới yên tâm đầu tư. Nguồn điện ổn định là điều kiện quan trọng để mở rộng sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế và tạo thêm việc làm cho người dân", ông Lộc nói.
Sau hơn hai năm hoạt động, xưởng cơ khí mang lại nguồn thu ổn định, lợi nhuận cao hơn nhiều so với thời điểm còn sử dụng máy phát dầu. Theo ông Lộc, hạ tầng điện không chỉ giúp gia đình phát triển kinh tế mà còn tạo động lực để nhiều hộ dân thay đổi tư duy sản xuất, mạnh dạn đầu tư, từng bước vươn lên thoát nghèo.
Nếu ở Đắk Wil, điện mở ra cơ hội phát triển sản xuất thì tại bon Bu Dăr, xã Quảng Trực, dòng điện lại góp phần hình thành những khu dân cư mới nơi biên giới. Nhiều điểm dân cư liền kề các chốt dân quân đã được đầu tư đồng bộ điện, nước, đường giao thông, hệ thống chiếu sáng và nhà sinh hoạt cộng đồng, tạo điều kiện để người dân an cư, ổn định cuộc sống.
Anh Điểu Lót là một trong 60 hộ vừa được bộ đội, chính quyền địa phương hỗ trợ nhà ở. Trong căn nhà rộng gần 50 m² có đầy đủ điện, nước và các công trình phụ trợ, anh không giấu được niềm vui.
"Gia đình làm nương rẫy nhiều năm nhưng chưa bao giờ dám nghĩ sẽ có ngôi nhà kiên cố. Nay được hỗ trợ nhà ở, bò giống và nhiều vật dụng thiết yếu, chúng tôi có thêm điều kiện phát triển kinh tế, yên tâm nuôi con ăn học và bám đất, bám biên", anh chia sẻ.
Cuộc sống của gia đình anh đã đổi khác. Mỗi ngày vợ chồng lên nương, các con đến trường đúng giờ; chiều về, cả nhà quây quần trong ngôi nhà mới, không còn nỗi lo mỗi mùa mưa gió.
"Có điện, có nhà tường, con cái được học hành đầy đủ, vợ chồng tôi yên tâm bám đất, bám biên để làm ăn phát triển kinh tế", anh Điểu Lót nói. Không chỉ gia đình ông Lộc hay anh Điểu Lót, nhiều hộ dân ở Đắk Wil, Quảng Trực và các xã vùng biên cũng tận dụng nguồn điện ổn định để đầu tư điện ba pha, mở cơ sở sản xuất, kinh doanh, kéo điện lên nương rẫy phục vụ tưới tiêu. Từ sản xuất nhỏ lẻ, nhiều hộ đã từng bước hướng đến chế biến, bảo quản sau thu hoạch, nâng cao chất lượng và giá trị nông sản.
Theo ông Vũ Minh Tiến, Trưởng bon Bu Dăr, nhiều năm nay lưới điện trên địa bàn được đầu tư đồng bộ, nguồn điện ổn định, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt và sản xuất của người dân. Nhiều hộ đã mạnh dạn ứng dụng điện 3 pha để phát triển các vùng chuyên canh cà phê, mắc ca, hồ tiêu, đồng thời áp dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật vào canh tác, nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế.
"Điện lưới quốc gia đã tạo nên những thay đổi rõ nét ở vùng biên. Đời sống người dân ngày càng ổn định, nhiều hộ thoát nghèo, đồng bào yên tâm bám đất, phát triển sản xuất và xây dựng cuộc sống bền vững", ông Tiến chia sẻ.
Nâng cao chất lượng cuộc sống vùng biên
Nhân viên quản lý vận hành đường dây thuộc Điện lực Tuy Đức (Công ty Điện lực Lâm Đồng) kiểm tra vận hành lưới điện tại điểm dân cư liền kề bon Bu Dăr, xã biên giới Quảng Trực, (tỉnh Lâm Đồng).
Không chỉ thay đổi sinh kế của từng hộ dân, điện lưới quốc gia còn tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại các xã biên giới phía Tây tỉnh Lâm Đồng. Từ hạ tầng điện ngày càng ổn định, nhiều địa phương đang từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung, mở rộng dịch vụ, nâng cao chất lượng các lĩnh vực giáo dục, y tế và đời sống dân cư.
Hơn 20 năm sinh sống tại buôn Bu Dăr, xã Quảng Trực, anh Đặng Ngữ Văn (quê Hưng Yên) là người chứng kiến rõ nhất sự đổi thay ấy, nhất là khi điện lưới được đầu tư đồng bộ. Gia đình anh mạnh dạn mở rộng cửa hàng tạp hóa, đầu tư tủ đông, tủ mát để bảo quản thực phẩm, từng bước nâng cao thu nhập. "Có điện ổn định, chúng tôi không chỉ yên tâm làm ăn mà còn tiếp cận nhiều tiện ích hiện đại, sử dụng các thiết bị điện phục vụ sinh hoạt và kinh doanh. Cuộc sống của gia đình và người dân vùng biên này cũng dần thay đổi", anh Văn chia sẻ.
Không chỉ hỗ trợ phát triển kinh tế hộ gia đình, nguồn điện ổn định còn giúp các trường học, trạm y tế và nhiều công trình công cộng vận hành hiệu quả hơn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập, khám chữa bệnh và sinh hoạt của người dân.
Tại xã Đắk Wil, điện lưới đã tạo nền tảng cho quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại. Những năm gần đây, người dân mạnh dạn đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm, cơ giới hóa sản xuất, mở rộng diện tích cà phê, hồ tiêu, sầu riêng cùng nhiều loại cây ăn trái theo hướng thâm canh, hình thành các vùng chuyên canh tập trung.
Nguồn điện ổn định cũng tạo điều kiện để các cơ sở thu mua, sơ chế và bảo quản nông sản đầu tư máy móc, dây chuyền hiện đại. Nhờ đó, tổn thất sau thu hoạch được giảm đáng kể, chất lượng nông sản được nâng cao và giá trị sản phẩm được gia tăng ngay tại vùng nguyên liệu, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các cơ sở chế biến ngoài địa phương.
Theo ông Hoàng Văn Tám, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Đắk Wil, hạ tầng điện được đầu tư, nâng cấp là một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
"Có điện ổn định, người dân mới mạnh dạn đầu tư máy móc, ứng dụng khoa học - kỹ thuật vào sản xuất, nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị nông sản. Đây cũng là tiền đề để phát triển các vùng chuyên canh, từng bước hình thành chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững", ông Hoàng Văn Tám nói.
Cùng với sản xuất nông nghiệp, ông Hoàng Văn Tám cho rằng, điện lưới còn tạo điều kiện để các cơ sở thu mua, sơ chế và bảo quản nông sản đầu tư thiết bị hiện đại, góp phần nâng cao năng lực chế biến tại chỗ, giảm chi phí vận chuyển và tăng sức cạnh tranh cho nông sản địa phương.
Không chỉ phục vụ sản xuất, điện lưới còn góp phần thay đổi diện mạo nông thôn vùng biên. Hệ thống chiếu sáng được lắp đặt trên nhiều tuyến đường, khu dân cư; các trường học, trạm y tế, thiết chế văn hóa hoạt động hiệu quả hơn; nhiều hộ kinh doanh kéo dài thời gian buôn bán đến chiều, tối, tạo thêm việc làm và thúc đẩy giao thương tại địa phương.
Theo ông Hoàng Văn Tám, điện không chỉ mang lại ánh sáng mà còn mở ra cơ hội phát triển cho người dân. "Khi hạ tầng được đầu tư đồng bộ, vùng biên có thêm điều kiện để thu hút đầu tư, nâng cao đời sống nhân dân và xây dựng nông thôn ngày càng khởi sắc", ông Tám nhấn mạnh.
Từ những buôn làng từng đối mặt với thiếu điện đến các vùng sản xuất ứng dụng công nghệ; từ những hộ gia đình chỉ dựa vào canh tác truyền thống đến các cơ sở dịch vụ, sơ chế nông sản hình thành ngay tại địa phương, điện lưới quốc gia đang khẳng định vai trò là hạ tầng thiết yếu, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội vùng biên, nâng cao chất lượng cuộc sống và củng cố thế trận quốc phòng toàn dân ở khu vực biên giới./.
Bài cuối: Vững tin nơi tuyến đầu
