Bước vào vụ thu hoạch mía, người trồng mía kỳ vọng thu hồi vốn và ổn định đời sống sau một năm sản xuất nhiều rủi ro. Tuy nhiên, tình trạng cháy mía thường xảy ra đúng vào cao điểm thu hoạch vẫn tái diễn, gây thiệt hại lớn về kinh tế và đặt ra yêu cầu cấp thiết trong công tác phòng, chống cháy trong sản xuất nông nghiệp mùa khô.
Tại các xã ở phía Tây tỉnh Gia Lai, nơi tập trung diện tích mía lớn thường xảy ra nhiều vụ thiêu rụi hàng trăm ha mía đang chờ thu hoạch. Điển hình gần đây, tại xã Pờ Tó, hơn 160 ha mía đã bị cháy, phần lớn diện tích mía này đều được chuẩn bị chặt bán cho nhà máy đường. Trong điều kiện thời tiết khô hanh kéo dài, gió mạnh, các đám cháy lan nhanh khiến người dân không kịp ứng phó.
Anh Phạm Quang Huy ở thôn 4, xã Pờ Tó cho biết, trong lúc đi kiểm tra diện tích mía chuẩn bị thu hoạch, anh bất ngờ phát hiện nhiều ruộng mía của bà con bốc cháy. Mặc dù mọi người nhanh chóng có mặt tập trung dập lửa để cứu mía, song do đám cháy lớn, gió mạnh nên việc khống chế ngọn lửa rất khó, thiệt hại là điều khó tránh khỏi.
Hơn 160 ha mía bị cháy tại xã Pờ Tó, tỉnh Gia Lai.
Theo nhiều người dân địa phương, khi mía bắt lửa, đám cháy lan rất nhanh do lượng lá mía khô nhiều, thân mía cao, trồng tập trung trên diện tích lớn. Các biện pháp chữa cháy thủ công như phát đường băng, dùng cành cây dập lửa chỉ giúp hạn chế phần nào, khó có thể cứu được những diện tích mía đã bén lửa. Nhiều hộ dân bất lực nhìn mía cháy rụi ngay trước thời điểm thu hoạch.
Gia đình anh Đặng Văn Khánh, trú thôn Bi Gia, xã Pờ Tó là một trong những trường hợp bị thiệt hại nặng nề. Vụ cháy đã thiêu rụi 7,5 ha mía của gia đình anh chỉ ít ngày trước thời điểm thu hoạch và cũng là vụ mía cuối cùng trước khi trả lại mặt bằng. Dù đã huy động máy cày khoanh vùng chống cháy, song do ngọn lửa bùng phát mạnh và nhanh nên phần lớn diện tích mía bị thiệt hại gây tổn thất lớn về kinh tế.
Hơn 160ha mía bị cháy tại xã Pờ Tó, tỉnh Gia Lai.
Không chỉ ảnh hưởng đến các hộ trồng mía, nhiều vụ cháy còn tạo áp lực lớn cho công tác quản lý và tổ chức sản xuất nông nghiệp tại địa phương. Theo UBND xã Pờ Tó, toàn xã hiện có hơn 3.100 ha mía; trong đó, riêng thôn Bi Gia gần 850 ha, là địa bàn có diện tích mía trồng tập trung lớn của xã.
Ông Bùi Văn Ngọc, Phó Chủ tịch UBND xã Pờ Tó cho biết, nhiều diện tích mía trước đó đã bị đổ ngã do mưa bão làm gia tăng nguy cơ cháy khi bước vào mùa khô. Uớc tính có những khu vực mía bị cháy lên tới 50% diện tích. Chính quyền xã đã phối hợp với các lực lượng chức năng và người dân khoanh vùng để hạn chế cháy lan, đồng thời tăng cường tuyên truyền, nhắc nhở các hộ trồng mía chủ động thực hiện các biện pháp phòng, chống cháy. Tuy nhiên, do diện tích mía lớn, phân bố rộng, trong khi thời tiết khô hanh kéo dài nên việc phòng cháy vẫn gặp nhiều khó khăn.
Từ thực tế cháy mía xảy ra trên diện rộng, trách nhiệm phòng, chống cháy không chỉ đặt lên vai chính quyền cơ sở và người trồng mía mà còn gắn chặt với các đơn vị thu mua, chế biến mía nguyên liệu. Trong chuỗi liên kết sản xuất mía đường, Nhà máy đường An Khê (Chi nhánh Công ty cổ phần Đường Quảng Ngãi) là một trong những đơn vị có vùng nguyên liệu lớn tại phía Tây tỉnh Gia Lai, với tổng diện tích liên kết lên đến khoảng 36.000 ha mía.
Hơn 160ha mía bị cháy tại xã Pờ Tó, tỉnh Gia Lai.
Phó Giám đốc Nhà máy đường An Khê Nguyễn Hoàng Phước cho biết, ngay từ đầu niên vụ, nhà máy đã phối hợp với chính quyền cơ sở và người trồng mía triển khai công tác phòng, chống cháy; tập trung tuyên truyền, hướng dẫn người dân phát dọn lá mía khô, tạo đường băng cản lửa giữa các lô mía, kiểm soát chặt chẽ các nguồn lửa gần vùng nguyên liệu. Đồng thời, nhà máy chủ động xây dựng phương án ứng phó khi xảy ra cháy để hạn chế thấp nhất thiệt hại cho người dân và bảo đảm tiến độ thu mua mía.
Tuy đã có sự vào cuộc từ nhiều phía, song các vụ cháy mía vẫn tái diễn theo mùa tại các vùng trồng mía gây thiệt hại lớn vê kinh tế và ảnh hưởng đến chuỗi liên kết sản xuất – thu mua – chế biến mía nguyên liệu. Trước cao điểm thu hoạch, việc chủ động phòng ngừa, kiểm soát nguồn lửa là giải pháp căn cơ để giảm thiểu thiệt hại, bảo vệ vùng nguyên liệu và sinh kế của người dân./.
