Nắng nóng kéo dài từ đầu mùa khô đến nay đang khiến nguồn nước tại nhiều địa phương khu vực phía Tây tỉnh Gia Lai suy giảm rõ rệt, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động tưới tiêu và sinh trưởng của cây trồng, đặc biệt là cà phê – cây trồng chủ lực của địa phương.
Theo ghi nhận tại các xã Bầu Cạn, Ia Hrung và Gào, mực nước tại nhiều ao hồ, sông suối giảm đáng kể so với cùng kỳ các năm trước. Một số hồ chứa nhỏ đã cạn nước, trong khi nhiều công trình thủy lợi chỉ còn duy trì được lượng nước hạn chế, không đáp ứng đủ nhu cầu tưới trong giai đoạn cao điểm mùa khô.
Tại xã Bầu Cạn, tình trạng thiếu nước đã ảnh hưởng rõ đến việc chăm sóc cây trồng của người dân. Anh Rơ Mah Tài có hơn 1 ha cà phê đang bước vào giai đoạn cần nước tưới, song nguồn nước từ hồ Bầu Nai suy giảm nhanh. Để duy trì vườn cây, anh phải thường xuyên túc trực tại khu vực hồ, tận dụng các mạch nước ngầm còn lại để bơm tưới luân phiên.
Do lượng nước hạn chế, mỗi lần bơm chỉ duy trì trong thời gian ngắn, không đủ tưới toàn bộ diện tích, buộc gia đình phải chia nhỏ từng khu vực để tưới cầm chừng. Việc thiếu nước kéo dài khiến một số diện tích cà phê sinh trưởng chậm, lá có dấu hiệu héo và giảm sức phát triển.
Không riêng Bầu Cạn, tại xã Ia Hrung, nguồn nước tưới cũng đang suy giảm. Đất đai ở nhiều khu vực bắt đầu khô hơn, độ ẩm trong đất giảm, ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của cây trồng. Gia đình anh Kpuih Kret (làng Breng 3) có hơn 4 sào cà phê vẫn duy trì tưới, song lượng nước không còn dồi dào như trước.
Việc tưới nước phải tính toán kỹ, ưu tiên những diện tích cần thiết để giữ cây không bị khô hạn. Tuy nhiên, do nguồn nước hạn chế, việc chăm sóc không đảm bảo như mọi năm, một số cành cà phê đã xuất hiện tình trạng khô nhẹ, ảnh hưởng đến khả năng phát triển của cây.
Tại xã Gào, hồ De Chí – nguồn nước phục vụ sản xuất của nhiều hộ dân đã giảm mực nước rõ rệt. Nhiều khu vực lòng hồ lộ đáy, việc bơm nước phụ thuộc vào lượng nước còn lại và các mạch nước ngầm nhỏ.
Ông Rơ Châm Bin (làng De Chí) cho biết, gia đình có gần 300 cây cà phê, song việc tưới không còn chủ động như trước. Nguồn nước không ổn định khiến việc tưới phải thực hiện theo từng đợt ngắn, không đảm bảo đủ nước cho cả vườn trong mỗi chu kỳ.
Trong khi đó, anh Puih Nghị đã chủ động đầu tư thuê máy múc đào thêm vị trí trữ nước nhằm phục vụ tưới cho hơn 800 cây cà phê của gia đình. Tuy nhiên, do nguồn nước bổ sung hạn chế, việc tưới vẫn chỉ mang tính cầm chừng, nhiều diện tích cây trồng có dấu hiệu giảm sức sinh trưởng, héo ngọn.
Theo người dân địa phương, tình trạng thiếu nước năm nay xuất hiện sớm hơn so với các năm trước, trong khi nắng nóng kéo dài khiến nhu cầu tưới tăng cao. Dù chưa gây thiệt hại lớn trên diện rộng, nhưng việc thiếu nước đã bắt đầu ảnh hưởng đến quá trình chăm sóc và phát triển của cây trồng, tiềm ẩn nguy cơ giảm năng suất nếu kéo dài.
Trước tình hình trên, chính quyền các địa phương đã triển khai các biện pháp ứng phó nhằm hạn chế tác động của thiếu nước đối với sản xuất nông nghiệp. Ông Trần Tấn Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Gào cho biết, địa phương đã tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng tiết kiệm nguồn nước, ưu tiên tưới cho các diện tích cây trồng chủ lực.
Cùng với đó, xã tiến hành rà soát các nguồn nước trên địa bàn, khuyến khích người dân nạo vét ao hồ nhỏ, tận dụng nguồn nước sẵn có để phục vụ sản xuất. Về lâu dài, địa phương đề xuất cấp có thẩm quyền hỗ trợ kinh phí nâng cấp, nạo vét các hồ đập xuống cấp, từng bước hoàn thiện hệ thống kênh mương nhằm đảm bảo nguồn nước tưới ổn định hơn.
Thời tiết nắng nóng cục bộ kéo dài còn ảnh hưởng đến nhiều diện tích cây trồng hàng năm, hoa màu, thậm chí ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt của người dân tại nhiều buôn, làng. Tại xã Uar, hàng chục ha lúa nước cũng gặp tình trạng khô hạn, có nguy cơ mất trắng. Hay tại xã Phú Túc, xã Ia Rsai, tình trạng thiếu nước tưới khiến nhiều diện tích mía khô héo, thậm chí nắng nóng làm cháy hàng chục ha mía đến kỳ thu hoạch.
Theo chỉ đạo của UBND tỉnh Gia Lai, các sở, ngành và địa phương tiếp tục theo dõi sát diễn biến thời tiết, chủ động xây dựng phương án phòng, chống hạn hán, thiếu nước và nguy cơ cháy rừng trong mùa khô. Tỉnh tập trung điều tiết hợp lý nguồn nước tại các công trình thủy lợi, ưu tiên phục vụ sản xuất và sinh hoạt, đồng thời hướng dẫn người dân áp dụng các biện pháp tưới tiết kiệm, phù hợp với điều kiện thực tế.
Ngành chức năng cũng khuyến cáo người dân chủ động điều chỉnh kế hoạch sản xuất, sử dụng nước hiệu quả, hạn chế thất thoát trong quá trình tưới. Việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật như tưới nhỏ giọt, tưới tiết kiệm được xem là giải pháp phù hợp trong bối cảnh nguồn nước hạn chế.
Dự báo trong thời gian tới, nắng nóng tại khu vực Tây Nguyên còn tiếp diễn, mưa chưa xuất hiện trở lại. Trong bối cảnh đó, việc chủ động ứng phó, sử dụng hiệu quả nguồn nước và đầu tư hạ tầng thủy lợi sẽ là yếu tố quan trọng nhằm giảm thiểu tác động bất lợi, đảm bảo ổn định sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh./.
