Giới chuyên gia cảnh báo nguy cơ các đại dịch xuất phát từ động vật

Giới chuyên gia cảnh báo nguy cơ các đại dịch xuất phát từ động vật
Tê tê được giải cứu bởi lực lượng thuộc Văn phòng động vật hoang dã và công viên tự nhiên Malaysia ở Kuala Lumpur. Ảnh: AFP/TTXVN
Tê tê được giải cứu bởi lực lượng thuộc Văn phòng động vật hoang dã và công viên tự nhiên Malaysia ở Kuala Lumpur. Ảnh: AFP/TTXVN
Chính hoạt động của con người đang khiến SARS-CoV-2 lây sang con người, và các chuyên gia cảnh báo nếu không thay đổi, rất nhiều đại dịch khác xuất phát từ tự nhiên khác sẽ còn tiếp tục xuất hiện. Trên thực tế, bệnh dịch xuất phát từ động vật không mới, chẳng hạn như lao, dại, sốt rét hay bệnh kí sinh trùng do toxoplasma gondii gây ra. Theo Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP), khoảng 60% bệnh dịch lây nhiễm ở người xuất phát từ động vật. Con số trên đã tăng lên thành 75%, với những dịch bệnh “đang nổi” như Ebola, HIV, cúm gia cầm, Zika, hay SARS. Báo cáo UNEP 2016 cho rằng sự nổi lên của các dịch bệnh xuất phát từ động vật thường có liên hệ với những thay đổi về môi trường hay xáo trộn sinh thái, do hoạt động thâm canh nông nghiệp và định cư của con người,  hay do sự xâm lấn rừng và các môi trường sống khác. Theo nhà nghiên cứu Gwenael Vourc'h của viện nghiên cứu INRAE (Pháp), do sự tăng trưởng của dân số thế giới và ngày càng lạm dụng tài nguyên Trái Đất, sự phá hủy ngày càng nhiều hệ sinh thái đã nhân rộng thêm nhiều lần sự tiếp túc giữa con người và động vật. Động vật thuần hóa thường là “cầu nối” giữa các mầm bệnh từ tự nhiên và con người. Việc sử dụng phổ biến kháng sinh trong ngành chăn nuôi cũng đã dẫn đến tình trạng các mầm bệnh vi khuẩn ngày càng có khả năng đề kháng trước các loại thuốc chính. Đô thị hóa và phân mảnh môi trường sống cũng gây mất cân bằng giữa các loài, trong khi tình trạng Trái đất ấm lên có thể khiến những loài vật mang mầm bệnh tiến vào nơi cư trú mới. Theo bà Anne Larigauderie, thư kí điều hành IPBES – ủy ban các chuyên gia về đa dạng sinh học của LHQ, quá trình để vi trùng hay virus, xuất phát từ loài động vật có xương sống như dơi lây lan sang con người là phức tạp. Con người, thông qua hành động của mình, tạo cơ hội cho vi trùng tiếp cận gần hơn với nhân loại. Bà Larigauderie cho rằng tỷ lệ thay đổi toàn cầu về tự nhiên trong 50 năm qua là “chưa từng có trong lịch sử con người”, và lực đẩy trực tiếp quan trọng nhất của thay đổi trong tự nhiên chính là sự thay đổi về sử dụng đất. Ngoài đại dịch COVID-19 hiện nay, IPBES ước tính các bệnh dịch xuất phát từ động đất đang khiến 700.000 người thiệt mạng mỗi năm. Kết quả nghiên cứu của một nhóm khoa học Mỹ công bố hồi tuần trước và được hoàn tất trước khi dịch COVID-19 bùng phát đã xác định động vật gặm nhấm, linh trưởng và dơi là vật chủ của ¾ số virus lây nhiễm sang người. Tuy nhiên, động vật thuần hóa cũng là nguyên nhân của khoảng 50% số bệnh đến nay được xác định xuất phát động vật. Nghiên cứu cũng cho biết những nhóm động vật có chủng virus nguy hiểm nhất với con người là những loài có “số lượng giảm mạnh do việc săn bắt quá mức và mất môi trường sống”. Theo bà Larigauderie, dịch COVID-19 có thể chỉ là “phần đỉnh của tảng băng trôi”. Chính vì thế, bà cho rằng sự thay đổi về quan điểm là cần thiết để tìm ra một giải pháp cho thảm kịch toàn cầu hiện nay. Nhà nghiên cứu Gwenael Vourc'h cũng kêu gọi một phản ứng mang tính hệ thống. Theo đó, “ngoài phản ứng cần thiết đối với  mỗi dịch bệnh, con người cần phải tư duy lại về mối quan hệ giữa con người và hệ sinh thái tự nhiên”.
Lan Phương
(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Thay đổi tập quán, giảm nguy cơ bệnh dại

Thay đổi tập quán, giảm nguy cơ bệnh dại

Hiện nay, tập quán nuôi chó thả rông, không xích nhốt và không đeo rọ mõm, đặc biệt tại khu vực nương rẫy trên địa bàn thành phố Đồng Nai vẫn còn rất phổ biến. Thực trạng này đã tạo điều kiện thuận lợi cho virus dại lây truyền chéo giữa động vật hoang dã, chó thả rông và đàn chó nuôi tại các hộ gia đình.

Di dời dân ở Trà Leng khỏi vùng sạt lở

Di dời dân ở Trà Leng khỏi vùng sạt lở

Trà Leng là vùng đất nổi tiếng với danh xưng “cao sơn ngọc quế” nhưng nơi đây cũng thường được nhắc đến như vùng “tâm chấn sạt lở” ở khu vực miền núi phía Tây thành phố Đà Nẵng.

Tiếp tục sụt lún trên Quốc lộ 28, Lâm Đồng

Tiếp tục sụt lún trên Quốc lộ 28, Lâm Đồng

Trước diễn biến phức tạp của tình trạng sụt lún và nứt gãy tại đoạn Km136+800 - Km136+900 trên tuyến Quốc lộ 28, khu vực giáp ranh giữa xã Phúc Thọ Lâm Hà và xã Tà Đùng, lực lượng chức năng tỉnh Lâm Đồng đang khẩn trương triển khai các biện pháp đảm bảo an toàn giao thông.

Đồng lòng giữ mái Nhà rông

Đồng lòng giữ mái Nhà rông

Từ xa xưa, nhà rông đã là không gian sinh hoạt chung, là biểu tượng văn hóa của buôn làng các dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên.

Thắm tình quân - dân vùng cao biên giới

Thắm tình quân - dân vùng cao biên giới

Ngày 28/10, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa tổ chức khánh thành Khu văn hóa - thể thao “Thắm tình quân - dân”, mô hình “Dân vận khéo” tại bản Muống, xã vùng cao biên giới Sơn Thủy. 

Sức sống mới trên vùng đất tái định cư

Sức sống mới trên vùng đất tái định cư

Gần 20 năm trước, từ cuối năm 2007, để phục vụ dự án Nhà máy thủy điện Sơn La - công trình trọng điểm quốc gia, hàng trăm hộ dân xã Mường Chiên, huyện Quỳnh Nhai (cũ), tỉnh Sơn La đã nhường đất, rời nơi chôn rau cắt rốn, chuyển đến các điểm tái định cư mới trên địa bàn xã Bình Thuận.

Ấm tình đồng đội nơi cao nguyên đá Đồng Văn

Ấm tình đồng đội nơi cao nguyên đá Đồng Văn

Giữa những dãy núi đá tai mèo trùng điệp nơi cao nguyên đá Đồng Văn (Tuyên Quang), tình đồng đội vẫn bền chặt theo năm tháng, tiếp tục được nối dài qua những việc làm thiết thực khi người lính trở về với cuộc sống đời thường. Bằng những việc làm thiết thực, cán bộ, nhân viên Ban Chỉ huy Quân sự xã Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang đang tiếp thêm động lực cho quân nhân xuất ngũ phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống, góp phần tô thắm hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ trong lòng nhân dân.

Tuyên Quang tiếp thu, khắc phục ô nhiễm tại bãi rác ở Cốc Pảng

Tuyên Quang tiếp thu, khắc phục ô nhiễm tại bãi rác ở Cốc Pảng

Chiều 26/10, ông Nguyễn Đình Phúc, Chủ tịch UBND xã Du Già (Tuyên Quang) đã ký văn bản số 1844/UBND-KT gửi Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) và Cơ quan thường trú TTXVN tại Tuyên Quang về việc tiếp thu, khắc phục thông tin phản ánh về tình trạng ô nhiễm môi trường tại bãi rác thôn Cốc Pảng.