Giữ gìn và phục hồi môi trường sống cho Tây Nguyên
Nguyễn Quang Vinh
Những cơn mưa đầu mùa bắt đầu trút xuống miền đất đỏ khô khát Tây Nguyên. Người dân gọi là những trận mưa vàng, theo đúng nghĩa, nếu tính ra tiền để so sánh với khối lượng nước mà người trồng cà phê, hồ tiêu đã phải mua để cứu hạn cho các loại cây trồng trong thiên tai hạn hán vẫn đang còn đeo bám vùng đất này.
Trong khoảng hơn chục năm trở lại đây hạn hán ở Tây Nguyên dường như đã thành chuyện “đến hẹn lại lên”. Cứ sau Tết Nguyên đán là cả Tây Nguyên lại bước vào mùa khô hạn, trên truyền hình người dân cả nước đã khá quen thuộc với hình ảnh cây cà phê chết khô, những hồ nước trơ đáy, những dòng sông trơ lòng; nhưng năm nay cũng cảnh khô hạn đó lại thêm hình ảnh người dân đi mua từng can nước, là cảnh bộ đội mang xe ô tô chở nước sinh hoạt cấp cho dân.
Hồ chứa nước ở xã Ia Phí, huyện Chư Păh (Gia Lai) đã cạn kiệt từ đầu mùa khô, lòng hồ nứt nẻ không còn nước tưới cho cây trồng và nước uống cho gia súc, người dân sống quanh khu vực gặp rất nhiều khó khăn. Ảnh: Dương Giang - TTXVN
Trong sự hiểu biết của người dân nước Việt, Tây Nguyên là vùng đất đại ngàn hùng vĩ, có những dòng sông và ngọn thác như thả xuống từ trời, có những đàn voi từng chở gạo, chở đạn ra tiền tuyến đánh giặc. Tây Nguyên với bóng cây Kơnia và những nhà rông “dài như tiếng chim ngân”. Tây Nguyên của vùng đất đỏ bazan trù phú, là thủ phủ của cà phê và cao su…Tây Nguyên là vùng đất anh hùng, vùng đất của văn hóa độc đáo và giàu có bậc nhất của Tổ quốc ta.
Nhưng những hình ảnh về thiên tai hạn hán năm nay đang diễn ra, Tây Nguyên đã không còn là vùng đất đại ngàn. Những cánh rừng đã mất, những ngọn thác, dòng sông đã thực sự không còn là sông, là thác khi cạn nước trơ lòng. Cả một vùng đất trù phú đã xác xơ trong nắng hạn; cỏ cây đã khô khát đến kiệt cùng. Một khi rừng đã mất thì nguồn nước cũng không còn, đất đai không nuôi sống nổi con người; hay nói cách khác, môi trường sống của Tây Nguyên đã biến đổi khi không còn rừng. Muốn Tây Nguyên phát triển bền vững, thì cần phải có chiến lược bảo vệ và phục hồi rừng.
Vấn đề cốt lõi của môi trường sống Tây Nguyên là rừng và nước. Nhiều người đã đặt cả niềm băn khoăn và lo lắng cho rừng và nước của Tây Nguyên hàng chục năm nay; rằng vì sao rừng Tây Nguyên đã mất và đang bị mất từng ngày và có cách gì để giữ rừng?
Nhớ lại những năm sau giải phóng miền Nam, rừng Tây Nguyên mở toang và phô trương sự giàu có. Để khai thác rừng đã có hàng trăm các nhà máy, xí nghiệp, công ty lâm nghiệp khai thác, chế biến và xuất khẩu gỗ được thành lập. Theo đó, mỗi ngày các đoàn xe nối đuôi nhau chở gỗ rừng Tây Nguyên về Thành phố Hồ Chí Minh và các đô thị lớn, các nhà máy, các bến cảng để chế biến và xuất khẩu. Những cây gỗ quí có tuổi hàng trăm năm, có chiều dài vài chục mét, có đường kính lên đến vài ba mét đã được chế thành sản phẩm gỗ. Với tốc độ khai thác như vậy, những cánh rừng đại ngàn Tây Nguyên đã nhanh chóng biến thành rừng nghèo, thậm chí có nơi đất rừng biến thành đất trống.
Đến đầu những năm 1990 Nhà nước có lệnh đóng cửa rừng khi nhiều vùng rừng “đã cơ bản bị phá xong”. Đây có thể là đợt khai/phá rừng có qui mô lớn nhất với thời gian kéo dài nhất ở Tây Nguyên. Từ đó tới nay đã mấy chục năm, rừng Tây Nguyên vẫn bị phá dưới nhiều các chủ trương và hình thức khác nhau: Dân tự phá rừng lấy đất làm nương rẫy, làm lúa nước. Nhiều địa phương, đơn vị triển khai dự án trồng cao su, trồng cà phê; lâm tặc và người dân phá rừng lấy gỗ làm trụ tiêu, làm nhà, buôn bán gỗ. Đặc biệt phá rừng làm các dự án thủy điện đã như một cú giáng “thôi sơn” làm rừng Tây Nguyên tan hoang. Hậu quả của các hình thức phá rừng đó đã làm thay đổi hẳn môi trường sống của con người với thiên nhiên.
Tây Nguyên đang đứng trước môi trường sống bị đe dọa nghiêm trọng. Các cánh rừng đại ngàn mất đi đã mang theo cả văn hóa vật thể và phi vật thể đi cùng; cuộc mưu sinh truyền thống dựa vào rừng từ bao đời nay của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên đã chuyển đổi phương thức. Được sự hỗ trợ từ các chính sách của Nhà nước, dù đời sống đồng bào được bảo đảm, nhưng nét đặc thù của Tây Nguyên không còn nguyên vẹn khi môi trường không còn rừng và bị khô hạn.
Vì vậy, bảo vệ và phục hồi rừng cho Tây Nguyên - cũng là giữ nước cho môi trường sống - là chiến lược phát triển bền vững; dù khó khăn, tốn kém đến mấy cũng phải làm vì một Tây Nguyên trù phú và giàu bản sắc.
Thực hiện Kế hoạch số 116/KH-BCA, ngày 7/9/2026 của Văn phòng Bộ Công an về tổ chức kiểm tra đột xuất kết quả thực hiện các chỉ tiêu công tác Bộ Công an giao năm 2026, Đoàn kiểm tra của Bộ Công an đã có buổi làm việc với Công an phường Hà Tiên.
Ngày 15/9, Chủ tịch UBND xã Quảng Khê (tỉnh Lâm Đồng) cho biết, do ảnh hưởng của mưa lớn những ngày qua khiến một đoạn đường liên xã gần cầu Đắk Glong, xã Quảng Khê xuất hiện vết nứt dài khoảng 20m, nền đường có dấu hiệu biến dạng, tiềm ẩn nguy cơ sạt trượt, mất an toàn giao thông.
Thực hiện Đề án “Phát triển kết cấu hạ tầng các xã khó khăn và đặc biệt khó khăn tỉnh giai đoạn 2026-2030”, Thái Nguyên đang chỉ đạo các sở, ngành, địa phương tập trung triển khai chương trình hỗ trợ đầu tư, cải tạo, nâng cấp hạ tầng giao thông các xã vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn. Đồng thời, khẩn trương hoàn thiện công tác chuẩn bị đầu tư, các thủ tục về chủ trương đầu tư, báo cáo kinh tế - kỹ thuật; lựa chọn nhà thầu và các nội dung liên quan, bảo đảm đủ điều kiện khởi công các công trình theo kế hoạch và giải ngân 100% nguồn vốn được giao trong năm 2026.
Ngày 14/9, nước trên các sông tại Quảng Trị đang rút, chính quyền các xã miền núi phía Tây tỉnh Quảng Trị huy động lực lượng, phương tiện phối hợp với người dân khẩn trương dọn dẹp bùn đất, rác thải, vệ sinh môi trường, khắc phục hậu quả mưa lũ, sớm ổn định đời sống.
Ở vùng sâu, vùng xa, nơi đường đến cơ sở y tế còn nhiều cách trở, mô hình “Tủ thuốc biên cương” do Bộ đội Biên phòng Nghệ An triển khai góp phần đưa dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu đến gần người dân.
Bước vào năm học 2026-2027, trước nguy cơ các bệnh truyền nhiễm gia tăng do thời tiết giao mùa và học sinh tập trung đông, ngành Y tế và Giáo dục tỉnh Đắk Lắk đang tăng cường các biện pháp phòng, chống dịch trong trường học, nhất là sốt xuất huyết, tay chân miệng và các bệnh lây truyền theo mùa.
Bộ đội Biên phòng tỉnh Thanh Hóa chủ động triển khai chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý địa bàn, giám sát an ninh và hỗ trợ nhân dân khu vực biên giới.
Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị huy động tối đa quân số, phối hợp với chính quyền địa phương và các lực lượng hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả mưa lũ.
Lào Cai tích cực tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ qua nguồn tin từ cựu chiến binh, nhân chứng, nhằm trả lại danh tính và nghĩa trang cho các anh hùng liệt sĩ.
Tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đang diễn biến phức tạp, trong đó số vụ phá rừng tăng mạnh so với cùng kỳ năm 2025.
Nhằm tạo chuyển biến về chất lượng tăng trưởng, năng lực quản trị và sức cạnh tranh cũng như thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28/7/2026, Tuyên Quang đặt mục tiêu đổi mới mô hình phát triển, tạo động lực tăng trưởng mới theo từng giai đoạn.
Trước diễn biến mưa lớn kéo dài, lũ trên các sông tiếp tục lên nhanh, tỉnh Quảng Trị đã tổ chức sơ tán 653 hộ dân với 2.468 người tại các khu vực có nguy cơ ngập lụt, chia cắt và sạt lở đất đến nơi an toàn.
Tối 12/9 tại Trường Liên cấp Na Ngoi, tỉnh Nghệ An, chương trình “Trăng thu biên cương” được tổ chức với nhiều hoạt động thiết thực, mang đến không khí Trung thu vui tươi, ấm áp cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn tại địa bàn biên giới.
Do ảnh hưởng của áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông, từ ngày 12/9 đến sáng 13/9, trên địa bàn tỉnh Quảng Trị xuất hiện mưa to đến rất to, khiến nhiều sông lên nhanh, một số tuyến giao thông và khu vực dân cư miền núi bị ngập, chia cắt cục bộ.
Chiều 12/9, UBND xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị cho biết, trên địa bàn vừa xảy ra vụ sạt lở đá lớn nặng hàng tấn trên đường. Hiện các lực lượng chức năng đang lên phương án xử lý, khắc phục.
Từ tối 11 đến chiều 12/9, trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đã xảy ra mưa vừa đến mưa to và có nơi có dông. Đặc biệt, ở khu vực biên giới của tỉnh, mưa lớn kéo dài nhiều giờ khiến mực nước trên các sông, suối dâng cao, một số tuyến đường bị ngập, gây ách tắc và chia cắt tạm thời một số nơi.
