Hồ chứa nước Đarana: Xây xong nhiều năm, hàng trăm hecta vẫn 'khát nước'

Dự án Công trình Hồ chứa nước Đarana, xã Nghĩa Trung, tỉnh Đồng Nai đã được hoàn thành nhiều năm nay. Người dân địa phương những tưởng được vui mừng khi có một công trình thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp. Nhưng chỉ vì sự “cản trở” của 3 hộ dân khiến hàng trăm hộ dân trên địa bàn xã Nghĩa Trung và các khu vực lân cận phải chịu cảnh "khát nước" tưới tiêu.

Kỳ vọng và… thất vọng

Khu vực huyện Bù Đăng (tỉnh Bình Phước cũ) vốn được biết đến là một trong những thủ phủ của các loại cây công nghiệp với diện tích lớn như điều, cao su, cà phê, sầu riêng… Tuy nhiên, trong những năm gần đây, bức tranh nông nghiệp trù phú ấy đang phải đối mặt với một “phép thử” khắc nghiệt là thiếu nước tưới tiêu trầm trọng vào mùa khô.

Chính vì vậy, khi tỉnh Bình Phước (cũ) triển khai công trình thủy lợi hồ chứa nước Đarana tại xã Đức Liễu, huyện Bù Đăng (nay là xã Nghĩa Trung, tỉnh Đồng Nai), theo nhiều người dân, việc có hồ thủy lợi như một “cứu cánh” cho sản xuất, cây trồng sẽ không lo thiếu nước, không chỉ tăng thêm năng suất mà còn giảm thiểu nhiều chi phí phát sinh.

Anh Nguyễn Văn Điển ở thôn 6, xã Nghĩa Trung (Đồng Nai) cho biết: Khu vực này thường xuyên thiếu nước vào mùa khô, nhiều hộ khoan giếng rất sâu và đào hồ vẫn thiếu nước sinh hoạt. Hàng trăm hecta đất nông nghiệp của người dân trong vùng bị mất mùa vì thiếu nước tưới. Khi biết nhà nước xây dựng công trình hồ chứa nước Đarana ngay cạnh chân đồi, mọi người ở đây rất phấn khởi. Nếu có nước tưới, nông dân mới có thể yên tâm sản xuất. Bà con cũng tiết kiệm được chi phí đào hồ, khoan giếng.

Tương tự, anh Phạm Quang Đạt ở thôn 6, xã Nghĩa Trung (Đồng Nai) cho hay: "Hồ chứa nước Đarana không chỉ là một công trình thủy lợi giải quyết nỗi lo thiếu nguồn nước sinh hoạt, sản xuất mà còn là thể hiện sự quan tâm của chính quyền đối với người dân".

Theo Trưởng thôn 6, xã Nghĩa Trung Nguyễn Văn Tám, tại thôn 6, người dân chủ yếu sinh sống bằng nông nghiệp với các loại cây trồng như sầu riêng, chôm chôm, bơ, tiêu, điều, cà phê… Những năm gần đây, nguồn nước phục vụ tưới tiêu thiếu hụt rất nhiều, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp. Việc đầu tư xây dựng hồ chứa nước Đarana được xem là bước ngoặt quan trọng đối với sự phát triển nông nghiệp của địa phương. Với bà con nơi đây, công trình thủy lợi này không chỉ chủ động được nguồn nước tưới ổn định mà còn giúp người dân trút bỏ gánh nặng về chi phí phát sinh trong những mùa khô hạn kéo dài.

Tuy nhiên, trái ngược với những kỳ vọng lớn lao ban đầu, đã 4 năm kể từ khi công trình hoàn thiện, đến nay bài toán thiếu nước tưới vẫn chưa có lời giải. Lòng hồ vẫn cạn trơ vì chưa thể tích nước, do vướng mắc từ 3 hộ dân chưa di dời. Hồ chứa nước Đarana vốn được coi là “phao cứu sinh” cho vùng đất này giờ đây vẫn nằm im lìm trong tình trạng “đắp chiếu”.

Buộc phải cưỡng chế

Công trình hồ chứa nước Đarana thuộc dự án Cụm công trình thủy lợi vùng cao biên giới tỉnh Đồng Nai (trước đây thuộc tỉnh Bình Phước), được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phê duyệt tại Quyết định số 4427/QĐ–BNN–XD ngày 30/10/2017. Chủ đầu tư là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Bình Phước; công tác giải phóng mặt bằng, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư do UBND huyện Bù Đăng (tỉnh Bình Phước cũ) là Chủ tịch Hội đồng.

Công trình có diện tích thu hồi đất 37,3ha với 89 hộ dân thuộc diện đền bù. Theo thiết kế, hồ chứa nước Đarana cung cấp nước tưới cho 125 ha đất canh tác, với lưu lượng 200m3/ngày đêm. Tổng kinh phí đầu tư công trình hơn 20 tỷ đồng. Hồ chứa nước Đarana đã hoàn thành xây dựng vào năm 2022 nhưng đến nay chưa thể tích nước để đưa vào sử dụng do còn 3 hộ dân chưa bàn giao mặt bằng; trong đó có 1 hộ vẫn đang sinh sống trong khu vực lòng hồ.

Anh Nguyễn Văn Điển (thôn 6, xã Nghĩa Trung) cho biết, như những năm trước, mùa khô năm nay, gia đình anh luôn đứng ngồi không yên khi 10 ha cây trồng đang thiếu nước tưới do nắng hạn kéo dài. Dù đã nỗ lực tưới tiết kiệm, cầm chừng từ nguồn nước giếng khoan, nhưng nắng hạn quá khắc nghiệt đã khiến cây trồng khô trái, héo lá, thậm chí một số cây đã chết.

“Chúng tôi chỉ mong nhà nước đưa hồ chứa nước Đarana vào sử dụng trong năm nay để sang năm sau người dân có đủ nguồn nước cho sản xuất, phát triển kinh tế. Chính quyền phải xử lý triệt để những vướng mắc, khó khăn tại công trình, bởi hơn 4 năm nay, công trình đã hoàn thành nhưng lại để lãng phí”, anh Điển bức xúc.

Anh Phạm Quang Đạt (thôn 6, xã Nghĩa Trung) cũng mong muốn cơ quan chức năng giải quyết dứt điểm những bất cập, nút thắt về giải phóng mặt bằng trong thời gian sớm nhất để gồ chứa nước Đarana có thể tích nước trong mùa mưa năm nay, tránh tình trạng thiếu nước tưới tiếp tục tái diễn gây thiệt hại về kinh tế cho người dân.

Là một trong ba hộ dân chưa bàn giao mặt bằng cho công trình và đang sinh sống trong khu vực lòng hồ, ông Lê Tiến Điện (ở thôn 6, xã Nghĩa Trung) cho biết, về chủ trương gia đình đồng thuận, ủng hộ việc xây dựng dự án làm ích nước lợi dân. Tuy nhiên, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh chưa tính đúng, tính đủ cho gia đình, cùng với đó là bồi thường thiệt hại trong 9 năm do dự án làm ngập nước dẫn đến gia đình không có thu nhập. Hai khoản này phải thanh toán một lần đầy đủ, gia đình sẽ nhận và bàn giao mặt bằng cho dự án.

Các hộ ông Nguyễn Văn Tám và hộ ông Ngô Văn Hội (thôn 6, xã Nghĩa Trung) cũng không đồng ý đơn giá bồi thường, hỗ trợ đất và cây trồng, đề nghị định giá lại cây trồng theo thời điểm hiện nay hoặc bồi thường theo phương án đất đổi đất; không đồng ý việc thu hồi phần diện tích đất tăng thêm để làm hành lang bảo vệ an toàn hồ đập, nếu thu hồi thêm phải bồi thường cho gia đình, đồng thời yêu cầu được bố trí tái định cư…

Trước những yêu cầu, kiến nghị của các hộ dân, ông Phan Minh Lâm, Phó Chủ tịch UBND xã Nghĩa Trung cho biết: Qua rà soát, các nội dung kiến nghị, yêu cầu của 3 hộ dân chủ yếu mang tính lặp lại, đã được các cấp có thẩm quyền xem xét, trả lời đầy đủ, đúng quy định. UBND xã đã nhiều lần tổ chức làm việc, giải thích, vận động nhưng các hộ gia đình vẫn tiếp tục kiến nghị các nội dung đã được giải quyết.

Theo Phó chủ tịch xã Nghĩa Trung, hiện nay, trên cơ sở quy định pháp luật và hồ sơ vụ việc, các nội dung trả lời, giải quyết của UBND huyện Bù Đăng, UBND tỉnh và các cơ quan liên quan trước đây đã tính đúng, đủ, đảm bảo theo đúng quy định pháp luật, bảo vệ đầy đủ quyền và lợi ích hợp pháp của hộ dân, UBND xã không còn cơ sở để tiếp tục xem xét, giải quyết lại các nội dung kiến nghị nêu trên.

Do đó, UBND xã đã đề nghị 3 hộ gia đình nghiên cứu các văn bản trả lời của các cấp có thẩm quyền; thống nhất với phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đã được phê duyệt; nhận tiền bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, bàn giao mặt bằng để chủ đầu tư triển khai các bước tiếp theo, sớm đưa dự án vào hoạt động.

Cũng theo Phó Chủ tịch UBND xã Nghĩa Trung, UBND xã đã báo cáo UBND tỉnh Đồng Nai để chỉ đạo. Hiện nay, xã đã hoàn thiện các nội dung vận động, thuyết phục, đối thoại trước khi thực hiện công tác cưỡng chế nếu 3 hộ dân không chấp hành theo quy định để đưa công trình đi vào hoạt động trong mùa khô năm 2026.

Trước đó, trên tinh thần quyết tâm thực hiện đúng tiến độ dự án theo chỉ đạo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND tỉnh, đảm bảo hiệu quả đầu tư và tránh gây lãng phí, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh đã có Thông báo số 149/TB–BQLDAĐTXD ngày 31/10/2025 về việc tổ chức đóng cống lấy nước hồ Đarana kể từ ngày 03/11/2025.

Ngày 11/11/2025, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai đã ban hành văn bản số 9547/UBND–KTNS, theo đó yêu cầu UBND xã Nghĩa Trung chủ động phối hợp với các sở, ngành và đơn vị liên quan, khẩn trương rà soát hồ sơ, áp dụng các biện pháp đã được hướng dẫn, đồng thời chuẩn bị phương án cưỡng chế thu hồi đất nếu các hộ cố tình không thực hiện theo quy định./.