Chuyển đổi số đang ngày càng hiện diện rõ nét trong đời sống nông thôn, từ thanh toán không dùng tiền mặt, giải quyết thủ tục hành chính đến quảng bá sản phẩm, phát triển du lịch và hỗ trợ người dân tiếp cận các tiện ích số. Tại xã Mai Châu và phường Hòa Bình, tỉnh Phú Thọ, những cách làm phù hợp với điều kiện thực tế đang từng bước đưa công nghệ đến gần người dân, tạo chuyển biến trong phương thức sản xuất, kinh doanh và phục vụ cộng đồng.
Công nghệ số đi vào đời sống
Tại xóm Nà Chiềng, xã Mai Châu, điện thoại thông minh đang trở thành công cụ hữu ích đối với các hộ kinh doanh du lịch cộng đồng. Ở cơ sở du lịch của chị Hà Thị La, thanh toán bằng mã QR đã trở nên quen thuộc. Du khách có thể chuyển khoản hoặc quét mã để thanh toán các dịch vụ lưu trú, ăn uống và mua sắm sản phẩm địa phương.
Theo chị Hà Thị La, gia đình chủ động sử dụng mã QR, đồng thời đăng tải sản phẩm, dịch vụ lên các trang mạng xã hội để tiếp cận thêm khách hàng. Cách làm này giúp việc giao dịch thuận tiện, minh bạch, đồng thời hỗ trợ quảng bá hình ảnh và sản phẩm của gia đình tới du khách.
Không chỉ hỗ trợ hoạt động kinh doanh, công nghệ số đang từng bước thay đổi thói quen của người dân. Xóm Nà Chiềng hiện có 158 hộ với hơn 650 nhân khẩu. Thông qua sinh hoạt cộng đồng, các cuộc họp xóm và hoạt động của tổ công nghệ số cộng đồng, người dân được hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, thực hiện dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử và bảo vệ thông tin cá nhân trên môi trường mạng.
Trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội xã Mai Châu, tỉnh Phú Thọ Nguyễn Thị Quỳnh Lan cho biết, việc ứng dụng công nghệ đang mang lại những hiệu quả thiết thực trong đời sống. Các tổ công nghệ số cộng đồng phát huy vai trò cầu nối, hỗ trợ người dân tiếp cận các ứng dụng số, dịch vụ công trực tuyến và thanh toán không dùng tiền mặt. Trong lĩnh vực du lịch, công nghệ mở thêm phương thức quảng bá hình ảnh, điểm đến và các sản phẩm đặc trưng của địa phương, giúp các hộ kinh doanh tiếp cận du khách thuận lợi hơn. Cùng với đó, xã Mai Châu từng bước ứng dụng công nghệ trong bảo đảm an ninh trật tự. Hệ thống camera được lắp đặt tại nhiều tuyến đường, khu dân cư và điểm du lịch trọng điểm, hỗ trợ công tác quản lý, giám sát, góp phần tạo môi trường an toàn cho người dân và du khách.
Mai Châu nổi bật với việc đưa công nghệ vào hoạt động du lịch cộng đồng và đời sống dân cư thì tại phường Hòa Bình, thanh niên đang trở thành lực lượng nòng cốt hỗ trợ người dân tiếp cận các dịch vụ số.
Những ngày này, tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Hòa Bình, hình ảnh đoàn viên, thanh niên trong màu áo xanh tình nguyện hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính, sử dụng dịch vụ công trực tuyến diễn ra thường xuyên. Với lợi thế nhanh nhạy trong tiếp cận công nghệ, đoàn viên, thanh niên hỗ trợ người dân, nhất là người lớn tuổi và những người chưa quen với thiết bị số, thực hiện các thao tác cần thiết.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn phường có trên 300 lượt đoàn viên, thanh niên tham gia các tổ công nghệ số cộng đồng; tổ chức 2 hoạt động hỗ trợ sử dụng tài khoản thanh toán điện tử cho 500 lượt người và 3 hoạt động hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến cho 300 lượt người.
Bà Nguyễn Thị Bích, Tổ 8, phường Hòa Bình cho biết, trước đây bà chưa biết đến dịch vụ công trực tuyến. Nhờ được đoàn viên, thanh niên hướng dẫn, bà thấy việc thực hiện các thủ tục thuận tiện hơn và sẽ tiếp tục sử dụng trong những lần giao dịch sau.
Không dừng ở việc hỗ trợ người dân, Đoàn phường Hòa Bình còn chủ động ứng dụng công nghệ trong hoạt động Đoàn, tuyên truyền và tổ chức phong trào. Fanpage, kênh TikTok được duy trì để quảng bá hoạt động, tăng tương tác với đoàn viên, thanh niên; các công cụ trí tuệ nhân tạo từng bước được khai thác phục vụ công tác tuyên truyền. Phong trào “Bình dân học vụ số cho thanh niên” được triển khai, góp phần trang bị kiến thức công nghệ, kỹ năng số và kỹ năng sử dụng mạng an toàn.
Từ mô hình đến cộng đồng
Điểm chung trong cách làm của Mai Châu và phường Hòa Bình là chuyển đổi số không được triển khai theo hướng xa rời đời sống mà bắt đầu từ những nhu cầu cụ thể của người dân. Một bên tập trung đưa công nghệ vào du lịch, quảng bá sản phẩm, thanh toán và bảo đảm an ninh; một bên phát huy vai trò của thanh niên để hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công, thanh toán điện tử và các nền tảng số.
Tại phường Hòa Bình, Ban Thường vụ Đoàn phường đã duy trì và nhân rộng các mô hình “Tổ công nghệ số cộng đồng”, “Đội hình thanh niên hỗ trợ chuyển đổi số cộng đồng”, thu hút đoàn viên, thanh niên trực tiếp đến từng hộ dân hướng dẫn cài đặt và sử dụng các ứng dụng thanh toán điện tử, sổ sức khỏe điện tử, VNeID, tra cứu thông tin và thực hiện một số thủ tục hành chính trực tuyến.
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường, Bí thư Đoàn phường Hòa Bình Nguyễn Văn Hùng, thanh niên không chỉ là lực lượng nhanh nhạy tiếp cận công nghệ mà còn trực tiếp tham gia và lan tỏa các giá trị số đến cộng đồng. Từ những việc làm cụ thể tại cơ sở, tuổi trẻ phường đang từng bước khẳng định vai trò xung kích, góp phần đưa chuyển đổi số đi vào thực chất và trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Ông Nguyễn Văn Hùng cho biết, thời gian tới, các cấp bộ Đoàn phường Hòa Bình tiếp tục xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm; nâng cao chất lượng các đội hình thanh niên xung kích, duy trì phong trào “Bình dân học vụ số”, đẩy mạnh đào tạo kỹ năng số và kỹ năng an toàn thông tin cho đoàn viên, thanh niên; đồng thời, khuyến khích, hỗ trợ thanh niên sáng tạo các mô hình, sản phẩm ứng dụng công nghệ, góp phần xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số.
Từ những mô hình cụ thể ở Mai Châu và phường Hòa Bình có thể thấy, chuyển đổi số ở cơ sở không nhất thiết bắt đầu từ những giải pháp lớn mà được hình thành từ những thay đổi gần gũi trong đời sống. Khi người dân biết sử dụng công nghệ để giao dịch thuận tiện hơn, quảng bá sản phẩm hiệu quả hơn và tiếp cận dịch vụ công dễ dàng hơn, công nghệ số sẽ từng bước trở thành một phần thiết thực của đời sống, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội địa phương trong kỷ nguyên số./.
