Các sản phẩm thuốc lá làm nóng (HTP) đã trở nên phổ biến, được coi như một giải pháp “không khói” thay thế thuốc lá điếu trong những năm gần đây. Tuy nhiên, một nghiên cứu đã được thẩm định do các nhà khoa học Đại học Nottingham (Anh) tiến hành lại cho rằng khí thải từ HTP cũng có thể xem là “khói thuốc”.
Thuốc lá điện tử độc hại không kém gì thuốc lá truyền thống. Nguồn: suckhoedoisong.vn
HTP thường bị nhầm với các loại thuốc lá điện tử, song cơ chế hoạt động của 2 loại thuốc này khác nhau. Thuốc lá điện tử sử dụng chất lỏng được làm nóng, có thể chứa nicotine nhưng không có lá thuốc, trong khi HTP phân hủy lá thuốc bằng nhiệt (nhiệt phân), thay vì đốt cháy như thuốc lá thông thường nên không tạo khói.
HTP phổ biến nhất và được bày bán rộng rãi là sản phẩm IQOS do Tập đoàn Philip Morris International (PMI) phân phối. IQOS là một thiết bị điện tử làm nóng thuốc lá với nhiệt độ lên đến 350 độ C, bên ngoài bọc giấy như điếu thuốc truyền thống.
Tháng trước, các chuyên gia về nhiệt phân tại Đại học Nottingham đã tiến hành nghiên cứu và kết luận rằng, “bằng chứng phân tích hóa học cho thấy khí thải của IQOS có thành phần hóa học tương tự khí dung và khói thuốc”. Trưởng nhóm nghiên cứu Clement Uguna cho biết khí thải của IQOS chứa các hợp chất hóa học “có trong khói thuốc lá bình thường, khói bụi và khói gỗ”.
Theo các chuyên gia, hầu hết các nghiên cứu trước đây về IQOS chỉ so sánh sản phẩm này với thuốc lá điếu thông thường, trong đó, điếu thuốc của IQOS nhỏ hơn, chứa khoảng 200 mg thuốc lá, so với 645 mg trong một điếu thuốc truyền thống. Nhóm chuyên gia nhận định phương pháp nghiên cứu của PMI dẫn đến kết quả đánh giá “không chuẩn xác” nồng độ các thành phần có hại và có khả năng gây hại (HPHC) của IQOS.
Nghiên cứu trước đây của PMI kết luận rằng, mức độ HPHC trong khí thải của mỗi điếu IQOS thấp hơn trung bình 90-95% so với khói thuốc lá. Tuy nhiên, các chuyên gia của Đại học Nottingham cho biết mức chênh lệch đó chỉ khoảng 68%, nếu xét theo hàm lượng thuốc lá của 2 sản phẩm. Các chuyên gia kêu gọi phát triển nghiên cứu mở rộng để làm rõ vấn đề này.
IQOS lưu hành trên thị trường 60 quốc gia, tuân theo các quy định khác nhau. Sản phẩm của IQOS có đặc điểm đa dạng về hương vị, từ bạc hà cho đến các vị hoa quả, được cho là hấp dẫn đối với người tiêu dùng trẻ tuổi.
Tháng trước, Ủy ban châu Âu (EC) đã đề xuất cấm các loại HTP có hương vị sau khi doanh thu bán mặt hàng này ở EU tăng hơn 2.000% - từ 934 triệu euro lên gần 20 tỷ euro - trong giai đoạn từ năm 2018-2020.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), thuốc lá là nguyên nhân gây tử vong đối với một nửa số người hút thuốc. Các chuyên gia cho rằng HTP có thể an toàn hơn thuốc lá, nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khỏe ở một mức hạn chế hơn.
Nhiều chuyên gia trong ngành đánh giá nghiên cứu trên đã đưa ra một số luận điểm có giá trị, đồng thời là một trong số ít nghiên cứu đi sâu tìm hiểu về khói thuốc. Chuyên gia Jamie Hartmann-Boyce thuộc Đại học Oxford cho biết, có khả năng HTP tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe hơn thuốc lá điện tử, nhưng bớt nghiêm trọng hơn so với thuốc lá truyền thống. Tuy nhiên, bà Boyce cũng cho rằng việc tuyên truyền về nguy cơ của HTP cũng rất khó để cân bằng, khi các vấn đề sức khỏe liên quan thuốc lá vốn đã là một vấn đề dai dẳng trên toàn cầu.
Nghiên cứu được đăng trên tạp chí Omega của Hiệp hội Hóa học Mỹ, do sáng kiến phòng, chống tác hại thuốc lá STOP tài trợ.
Hoàng Châu
