Không chỉ góp phần giữ gìn giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, nhiều phụ nữ vùng đồng bào dân tộc thiểu số tại Đắk Lắk mạnh dạn khởi nghiệp từ chính những giá trị bản địa. Những mô hình kinh tế do phụ nữ làm chủ đang mở ra hướng đi mới trong phát triển sinh kế, nâng cao thu nhập và lan tỏa bản sắc văn hóa.
Gìn giữ nghề để tạo sinh kế
Với mong muốn phát triển sinh kế, bà H’Yam Bkrông (sinh năm 1965, dân tộc Ê Đê, tại buôn Tơng Jú, phường Ea Kao, tỉnh Đắk Lắk) đã tận dụng bản sắc văn hóa của dân tộc giúp bản thân và người dân vươn lên.
Bà H’Yam Bkrông cho biết, từng nhiều năm đảm nhiệm vai trò Chi hội trưởng Phụ nữ buôn Tơng Jú, bà luôn đau đáu trước nguy cơ mai một nghề dệt truyền thống. Từ quyết tâm ấy, năm 2003, Hợp tác xã dệt thổ cẩm Tơng Bông được thành lập với vỏn vẹn 10 thành viên. Những ngày đầu, hợp tác xã đối mặt vô vàn khó khăn. Sản phẩm làm ra chưa có đầu ra ổn định, nhiều chị em phải lo mưu sinh nên không có thời gian tập trung dệt vải. Vì vậy, bà vừa hỗ trợ, động viên chị em, vừa trực tiếp làm trước để mọi người có thêm động lực.
Sự kiên trì ấy đã mang lại trái ngọt. Từ 10 thành viên ban đầu, đến nay, Hợp tác xã dệt thổ cẩm Tơng Bông đã có 42 thành viên là phụ nữ trong buôn tham gia. Các sản phẩm thổ cẩm ngày càng đa dạng như, trang phục nam, nữ, khăn trải bàn, túi xách, áo dài cách tân mang đậm bản sắc... Đặc biệt, hợp tác xã đã xây dựng quy trình sản xuất khép kín từ dệt, may đến hoàn thiện sản phẩm. Nhờ chú trọng chất lượng, mẫu mã và quảng bá sản phẩm, nhiều đơn vị, cửa hàng trong và ngoài tỉnh đã tìm đến đặt hàng thường xuyên.
Hiện nay, các xã viên làm việc tập trung tại hợp tác xã có thu nhập ổn định từ 4,5 - 5 triệu đồng mỗi tháng. Nguồn thu nhập này không chỉ giúp nhiều chị em vượt qua khó khăn mà còn tạo động lực để tiếp tục gắn bó với nghề truyền thống, bà H’Yam Bkrông chia sẻ.
Mô hình thiết kế, cho thuê quần áo thổ cẩm Mara Êđê, tại phường Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, đa dạng mẫu mã hấp dẫn. Ảnh: TTXVN phát
Không dừng lại ở đó, với trăn trở làm thế nào để những giá trị văn hóa đặc sắc của người Ê Đê được gìn giữ và lan tỏa, năm 2021, bà H’Yam Bkrông mạnh dạn xây dựng Homestay Hnoh Ea Kao, kết hợp cùng người dân trong buôn phát triển mô hình du lịch cộng đồng buôn Tơng Jú. Đến nay, mô hình thu hút 19 hộ dân cùng tham gia; xây dựng tổ ẩm thực, đội văn nghệ, nhóm cồng chiêng và 42 người tham gia dệt thổ cẩm. Đến đây, du khách không chỉ tham quan mà còn trực tiếp trải nghiệm, tìm hiểu đời sống của người dân bản địa như, tạc tượng gỗ, ủ rượu cần, thưởng thức các món ăn truyền thống, xem trình diễn cồng chiêng, phục dựng các nghi lễ truyền thống...
Từ những cố gắng ấy, năm 2024, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk đã công bố nơi đây thành Điểm đến du lịch cộng đồng buôn Tơng Jú. Qua đó, không chỉ giúp thu hút nhiều du khách đến với buôn mà còn để người dân địa phương giới thiệu, lan tỏa nét đẹp thiên nhiên, văn hóa đặc sắc của dân tộc Ê Đê đến du khách trong nước, quốc tế.
Để hỗ trợ sản phẩm tiếp cận thị trường, UBND phường Ea Kao đã tổ chức chương trình livestream chủ đề “Buôn Tơng Jú - Ea Kao xin chào” trên nền tảng trực tuyến. Người xem được trực tiếp theo dõi các công đoạn dệt thổ cẩm truyền thống của phụ nữ Ê Đê; xem chế biến thức ăn truyền thống; nghe kể về phong tục, tập quán ẩm thực gắn với sinh hoạt cộng đồng, lễ hội và đời sống thường ngày của đồng bào... Chương trình cũng giúp kết nối trực tiếp người sản xuất với người tiêu dùng, tạo điều kiện để du lịch cộng đồng phát triển.
Du khách hòa mình vào không gian văn hóa Tây Nguyên tại khu du lịch cộng đồng buôn Tơng Jú, phường Ea Kao, tỉnh Đắk Lắk. Ảnh tư liệu: TTXVN phát
Tại xã Ea Wer (tỉnh Đắk Lắk), tinh thần khởi nghiệp từ văn hóa truyền thống cũng đang được nhiều phụ nữ hưởng ứng. Mới đây, nhóm 6 phụ nữ dân tộc thiểu số ở buôn Tul B đã ra mắt mô hình khởi nghiệp “Rượu cần và ẩm thực Tây Nguyên”.
Chị H’Kiêp Kpơr, Trưởng nhóm cho biết, đây không chỉ là hoạt động kinh doanh mà còn là cách để gìn giữ, giới thiệu nét đẹp văn hóa dân tộc đến với nhiều người hơn. Mô hình được Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Ea Wer hỗ trợ 20 triệu đồng từ nguồn vốn khởi nghiệp, khởi sự kinh doanh. Bên cạnh tập trung sản xuất, kinh doanh rượu cần cùng các món ẩm thực truyền thống, nhóm còn ứng dụng công nghệ số thực hiện quảng bá sản phẩm thông qua hình thức livestream trên kênh Facebook Hội Liên hiệp Phụ nữ xã. Qua đó, được người dân, du khách quan tâm, hưởng ứng.
Theo bà Hoàng Thị Ngọc Minh, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Ea Wer, buôn Tul B hiện vẫn còn nhiều hộ nghèo, khó khăn. Vì vậy, việc hỗ trợ phụ nữ phát triển mô hình khởi nghiệp gắn với thế mạnh văn hóa địa phương được kỳ vọng sẽ tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập cho chị em. Bên cạnh hỗ trợ vốn, Hội còn hướng dẫn hội viên kỹ năng xây dựng phương án kinh doanh, tính toán chi phí, quảng bá sản phẩm và tiếp cận khách hàng trên môi trường số. Thời gian tới, mô hình tiếp tục được mở rộng để nhiều phụ nữ dân tộc thiểu số cùng tham gia.
Đồng hành cùng phụ nữ
Mô hình khởi nghiệp “Rượu cần và ẩm thực Tây Nguyên”, tại buôn Tul B, xã Ea Wer, tỉnh Đắk Lắk, được Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Ea Wer hỗ trợ 20 triệu đồng. Ảnh: TTXVN phát
Những mô hình trên là minh chứng cho hiệu quả của các chương trình hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk. Giai đoạn 2017 - 2025, các cấp Hội Liên hiệp Phụ nữ trong tỉnh đã hỗ trợ hơn 1.700 phụ nữ khởi nghiệp, khởi sự kinh doanh với tổng nguồn vốn trên 24 tỷ đồng. Thông qua các lớp tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, đào tạo kỹ năng quản trị, quản lý tài chính, marketing và chuyển đổi số, nhiều hội viên mạnh dạn xây dựng mô hình kinh tế phù hợp điều kiện thực tế của địa phương.
Bà Nguyễn Thị Hồng Thái, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Đắk Lắk cho biết, năm 2026, đánh dấu bước khởi đầu triển khai thực hiện Đề án Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2026 - 2035. Để phát huy hiệu quả, thời gian tới, Hội tăng cường các lớp tập huấn, hội thảo về chuyển đổi số, thương mại điện tử, trí tuệ nhân tạo. Ngoài hỗ trợ chuyên môn, Hội tăng cường các hoạt động, tiếp tục đồng hành, kết nối các nhà đầu tư hỗ trợ chị em phát triển.
Chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk Đỗ Hữu Huy nhấn mạnh, Đắk Lắk đang bước vào giai đoạn tăng tốc phát triển kinh tế với định hướng số hóa và xanh hóa, do đó, cần nâng cao nhận thức, xóa bỏ rào cản giới, tạo môi trường công bằng, kinh doanh bao trùm để phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số mạnh dạn thể hiện ý tưởng và tự tin khởi nghiệp. Đồng thời, các đơn vị cần hỗ trợ tối đa việc tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, dìu dắt, kết nối tiêu thụ sản phẩm để trợ lực cho các dự án khởi nghiệp.
Những mô hình khởi nghiệp của phụ nữ dân tộc thiểu số ở Đắk Lắk đang cho thấy hướng đi giàu tiềm năng. Không chỉ tạo sinh kế, nâng cao đời sống, các mô hình ấy còn góp phần gìn giữ, lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc trong nhịp sống hiện đại./.
