Kon Tum xây dựng nông thôn mới từ "đòn bẩy" nông nghiệp công nghệ cao

Diện mạo nông thôn và đời sống của đồng bào các dân tộc huyện Kon Plông (tỉnh Kon Tum) đã có những thay đổi đáng kể sau 12 năm triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Huyện Kon Plông từng ngày trở nên hiện đại, gần gũi với thiên nhiên nhờ vào những mô hình nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ. Qua đó, tạo ra các sản phẩm nông nghiệp có chất lượng, hiện thực hóa mục tiêu kép nâng cao thu nhập cho bà con và giảm tỷ lệ hộ nghèo, hướng đến hoàn thành các mục tiêu về xây dựng nông thôn mới.

Được thiên nhiên ưu đãi về thời tiết mát lạnh quanh năm, Kon Plông là địa phương có lợi thế để phát triển rau, quả xứ lạnh và dược liệu. Huyện luôn tạo mọi điều kiện để kêu gọi, thu hút các dự án lớn về nông nghiệp vào đầu tư; đồng thời, khuyến khích người dân áp dụng khoa học kỹ thuật cao vào sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp với thế mạnh của địa phương.

Nhờ đó, nhiều hợp tác xã trên địa bàn huyện Kon Plông đã dần định hình mục đích sản xuất rõ ràng, ứng dụng khoa học công nghệ cao, sản xuất hữu cơ cho ra sản phẩm sạch, liên kết phát triển vùng nguyên liệu và đi sâu vào chế biến sản phẩm.

Đơn cử như Hợp tác xã rau hoa và du lịch Thanh niên (thị trấn Măng đen, huyện Kon Plông) được thành lập từ năm 2018 và trên tổng diện tích 1,8 ha.

Đơn vị này chủ yếu sản xuất theo mô hình hữu cơ, trồng rau trong nhà màng với các loại rau như: cải bó xôi, cải ngọt, cần tây, xà lách. Cùng đó, đơn vị còn ứng dụng công nghệ tưới nước nhỏ giọt, không dùng hóa chất, thuốc bảo vệ thực vật để bảo đảm nguồn rau sạch. Nhờ sản xuất theo hướng hữu cơ, các sản phẩm nông nghiệp của hợp tác xã khi tung ra thị trường có giá thành vượt trội và được nhiều người trong và ngoài tỉnh tin dùng.

Chị Trần Thanh Huyền - Quản lý Hợp tác xã rau hoa và du lịch Thanh niên cho biết, khó khăn lớn nhất của đơn vị là phần lớn công nhân tham gia sản xuất là những thanh niên người dân tộc thiểu số, tuổi đời trẻ và ít kinh nghiệm về trồng trọt nông nghiệp. Do đó, đơn vị tập trung đào tạo về khoa học – kỹ thuật để người dân khi tham gia trồng nắm vững kiến thức, mang lại những hiệu quả nhất định.

Chị Y Vữ (23 tuổi, làng Đăk Xô, xã Hiếu, huyện Kon Plông) chia sẻ, trước đây, chị tưởng cách chăm sóc loại rau nào cũng giống nhau. Tuy nhiên, khi tham gia vào hợp tác xã, chị mới nhận ra mỗi loại sẽ có cách ươm hạt giống, đất trồng và chăm sóc khác nhau. Nhờ đó, chị đã học được nhiều kỹ thuật trồng hay, hướng đến việc đưa các mô hình nông nghiệp công nghệ cao về áp dụng tại làng để bà con cùng nhau phát triển.

Trước nhu cầu của thị trường đối với các loại rau xứ lạnh được trồng theo hướng hữu cơ ngày càng tăng, nhiều đơn vị tham gia làm nông nghiệp tại huyện Kon Plông đã tập trung liên kết với doanh nghiệp để mở rộng quy mô sản xuất. Từ đó, tạo công ăn việc làm và nâng cao thu nhập cho các lao động người dân tộc thiểu số tại chỗ.

Tại các vùng khó khăn, dân tộc thiểu số trên địa bàn, huyện Kon Plông đã hỗ trợ, vận động khuyến khích người dân phát triển loại cây trồng phù hợp với khí hậu, thổ nhưỡng như cây dược liệu sâm dây, hồng đảng sâm, đương quy và cà phê xứ lạnh dòng Arabica...

Theo thống kê của Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Kon Plông, tổng diện tích vùng trồng dược liệu trên địa bàn là gần 275 ha, hơn 1.020 ha cà phê dòng Arabica và có 778 ha được khoanh vùng để bảo tồn, khai thác, phát triển cây dược liệu Kim cương, ngũ vị tử, sơn tra, chè dây, chuối rừng, sim rừng...

Nhìn chung, các loại cây dược liệu và cà phê xứ lạnh triển khai trên địa bàn phát triển tốt, góp phần tăng thu nhập đáng kể cho người dân. Nhờ hướng đi đúng đắn và sự đồng lòng của người dân, diện tích trồng cây dược liệu trên địa bàn luôn được mở rộng hằng năm, năng suất, chất lượng ngày càng được cải thiện.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn chú trọng đầu tư vào phát triển mô hình nông nghiệp công nghệ cao, tạo được chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Nhiều sản phẩm mới được hình thành nhờ doanh nghiệp chủ động xây dựng logo, nhãn mác, bao bì và phát triển thương hiệu. Một số sản phẩm OCOP nổi bật đạt từ 3-4 sao của huyện Kon Plông như rượu vang sim rừng Măng Đen, nước ép sim rừng, cao đương quy, cao hồng đảng sâm, tinh dầu tiêu rừng.

Ông Phạm Thanh – Giám đốc Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện Kon Plông cho biết, trung tâm tiếp tục tham mưu cho huyện hu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp trên địa bàn. Cụ thể, đến hết năm 2025, huyện Kon Plông thu hút, mở rộng khoảng 500ha diện tích nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; đồng thời, phổ biến kỹ thuật cho người dân để người dân nắm bắt, cải thiện điều kiện lao động, cũng như cách chăm sóc quản lý về cây trồng. Trước nhu cầu ngày càng cao, huyện tập trung đào tạo thêm nguồn nhân lực để đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp khi đầu tư vào sản phẩm trên địa bàn.

Hiện huyện Kon Plông đã định hình vùng chuyên canh sản xuất nông nghiệp với sản phẩm đặc trưng như cà phê xứ lạnh dòng Arabica với khoảng 1.500 ha, gắn với xây dựng chỉ dẫn địa lý; quy hoạch vùng chuyên canh cây chè ở vùng Đông Trường Sơn tại xã Hiếu và Pờ Ê.

Trưởng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Kon Plông Phạm Thanh Bình cho biết, để phát huy tối đa tiềm năng, thế mạnh, ngành nông nghiệp tiếp tục thu hút, kêu gọi đầu tư để hình thành các cơ sở sản xuất, chế biến dược liệu theo chuỗi liên kết phục vụ nhu cầu trong, ngoài tỉnh và định hướng xuất khẩu. Bên cạnh đó, đầu tư, hỗ trợ để từng bước hoàn thiện 2 cơ sở vườn ươm giống; huy động, bố trí nguồn lực để từng bước đầu tư hoàn thiện kết cấu hạ tầng như đường giao thông, hệ thống nước tưới, điện tại các khu, vùng phát triển dược liệu và nông nghiệp công nghệ cao.

Huyện tập trung vận động, khuyến khích, hỗ trợ người dân chuyển đổi các loại cây trồng kém hiệu quả chuyển sang trồng rau, hoa, cà phê xứ lạnh và cây dược liệu; đẩy mạnh xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm, kết nối thị trường. Cùng đó, huyện xây dựng chỉ dẫn địa lý, nhãn mác, xuất xứ hàng hóa để tăng giá trị sản phẩm so với nông nghiệp thuần túy và xây dựng thương hiệu cho Kon Plông để nâng cao giá trị sản phẩm.

Huyện phấn đấu nâng tổng giá trị sản phẩm nông nghiệp tăng cao hơn 30%; trong đó, giá trị sản phẩm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ đạt từ 30 đến 35% giá trị sản phẩm nông nghiệp chung của huyện. Đồng thời, huyện có thêm từ 2-3 sản phẩm đạt OCOP 3 sao cấp tỉnh trở lên mỗi năm.

Nhờ biết tận dụng thế mạnh của địa phương để phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao mà huyện Kon Plông đã dần tháo gỡ những khó khăn, thách thức trong quá trình xây dựng nông thôn mới. Nhiều mô hình phát triển kinh tế được thay đổi từ hình thức đến quy mô, giúp tỷ lệ hộ nghèo tại huyện Kon Plông giảm còn 14,98% năm 2022 và có 3/8 xã đạt chuẩn nông thôn mới, không còn xã dưới 10 tiêu chí.

Đây là những tiền đề quan trọng để huyện Kon Plông phát huy những lợi thế về phát triển nông nghiệp, nông thôn, từng bước nâng cao đời sống người dân.

Khoa Chương