Chương trình có sự tham gia của 16 nhóm đồng bào đại diện cho nhiều vùng văn hóa trên cả nước như Nùng, Tày, Dao, Mông, Mường, Thái, Tà Ôi, Ba Na, Gia Rai, Ê Đê, Khmer… Các cộng đồng trực tiếp chuẩn bị, trưng bày và giới thiệu mâm cơm ngày cuối năm, hình thức sinh hoạt văn hóa gắn với lễ, Tết và thời khắc chuyển giao năm cũ năm mới.
Trong đời sống văn hóa của nhiều dân tộc, mâm cơm cuối năm không chỉ mang ý nghĩa ẩm thực mà còn gắn với nghi lễ tâm linh. Các món ăn được chuẩn bị để dâng cúng tổ tiên, thần linh, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, đồng thời gửi gắm mong ước về một năm mới mưa thuận gió hòa, đời sống ổn định, sản xuất phát triển.
Mỗi mâm cơm phản ánh điều kiện tự nhiên, phương thức sản xuất và tập quán ẩm thực của từng dân tộc. Nhiều món ăn được chế biến từ sản vật núi rừng, đồng ruộng, sông suối, tiêu biểu như khau nhục, bánh giầy của người Nùng; bánh a quát của đồng bào Tà Ôi; thịt gác bếp, lạp xưởng của người Thái; cá ốt đồ, xôi ngũ sắc của người Mường; canh chua của đồng bào Khmer… Các món ăn không chỉ mang giá trị ẩm thực mà còn gắn với yếu tố tín ngưỡng, được dùng để dâng cúng tổ tiên, thần linh, cầu mong một năm mới no ấm, thuận lợi.
Hoạt động giới thiệu mâm cơm sum họp ngày cuối năm là dịp để tôn vinh bản sắc văn hóa truyền thống, tăng cường giao lưu giữa các cộng đồng dân tộc tại “Ngôi nhà chung”, đồng thời tạo không gian trải nghiệm văn hóa cho du khách trong những ngày cuối năm, hướng tới chào đón năm mới 2026.
Theo Điều 4 của Luật Di sản: "Di sản văn hoá Việt Nam là tài sản quý giá của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, là một bộ phận của di sản văn hoá nhân loại, có vai trò to lớn trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước của Nhân dân. Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý di sản văn hóa thuộc sở hữu toàn dân; công nhận và bảo vệ di sản văn hóa thuộc hình thức sở hữu riêng, sở hữu chung theo quy định của Hiến pháp, quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan".
(Bài viết theo đặt hàng của Vụ Pháp chế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.)
