Ngày 20/8, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Uỷ ban Văn hoá - Giáo dục của Quốc hội tổ chức hội nghị trực tuyến tổng kết một năm thực hiện đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông. Chương trình giáo dục phổ thông mới (2018) được thực hiện bắt đầu từ năm học 2020-2021 với lớp 1 trong bối cảnh có những yếu tố khó khăn và khác biệt so với các năm học trước khi dịch COVID-19 diễn biến phức tạp. Song tất cả các trường tiểu học trên cả nước đã hoàn thành chương trình theo đúng kế hoạch, chất lượng học sinh lớp 1 đảm bảo theo chuẩn đầu ra, yêu cầu cần đạt của chương trình, có một số mặt nổi trội hơn so với chương trình hiện hành.
Tiết học của lớp 1C trường Tiểu học Lê Hồng Phong, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam. Ảnh: Đại Nghĩa -TTXVN
Nhiều khó khăn, bỡ ngỡ ban đầu
Theo báo cáo tổng kết một năm thực hiện chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông là một vấn đề lớn. Đây là lần đầu tiên, chương trình giáo dục phổ thông được xây dựng một cách tổng thể, toàn diện, đồng bộ tất cả các môn học, hoạt động giáo dục ở các cấp học, lớp học theo tiếp cận phát triển phẩm chất, năng lực học sinh. Việc biên soạn sách giáo khoa theo chương trình mới lần đầu tiên được áp dụng nên gặp nhiều khó khăn từ khâu thiết kế đến khâu tổ chức thực hiện.
Trong khi đó, năm học 2020-2021, trước khi vào lớp 1, trẻ 6 tuổi chủ yếu ở nhà (khoảng 6 tháng, từ tháng 2/2020 đến hết tháng 8/2020) nên học sinh hầu như không được trực tiếp học chương trình mầm non cho trẻ 5 tuổi trên lớp. Việc học nhận biết các mặt chữ, hướng dẫn các hoạt động làm quen học tập và chuẩn bị tâm lý, tinh thần cho các em trước khi vào lớp 1 rất khó khăn và hầu như không thực hiện được. Mặt khác, do tình hình dịch COVID-19 nên học sinh các cấp học chỉ học chính thức sau ngày khai giảng 5/9, không có 2 tuần làm quen nền nếp, tâm lí cho học sinh lớp 1 như các năm học khác.
Về phía giáo viên, ngành giáo dục và các địa phương đã rất cố gắng nỗ lực thực hiện các chương trình tập huấn thông qua trực tuyến, được thực hành trên môi trường mạng. Song nhiệm vụ mới, tập huấn với hình thức mới, giáo viên ít được tương tác với đồng nghiệp và các giảng viên, vì vậy có những lúng túng bước đầu khi triển khai thực hiện chương trình và sách giáo khoa mới ở lớp 1.
Chương trình mới chỉ quy định chuẩn đầu ra, yêu cầu cần đạt; sách giáo khoa không biên soạn theo tiết như trước đây mà biên soạn theo chủ đề, mạch kiến thức. Giáo viên, nhà trường nghiên cứu chương trình, sách giáo khoa, đặc điểm của học sinh tại trường của mình để xây dựng kế hoạch dạy học cụ thể, phù hợp với đối tượng. Đây là điểm mới, giao quyền và trách nhiệm cho giáo viên, nhà trường nhiều hơn. Qua kiểm tra thực tế cho thấy, giáo viên, nhà trường một số nơi chưa tự tin và có sự lúng túng khi thực hiện giai đoạn đầu năm học 2020-2021. Cha mẹ học sinh chưa được cung cấp thông tin đầy đủ về chương trình nên có biểu hiện lo lắng, so sánh chương trình, sách giáo khoa cũ với chương trình và sách giáo khoa mới, gây áp lực cho học sinh, giáo viên và nhà trường…
Trong quá trình triển khai, chương trình giáo dục phổ thông mới với lớp 1 đã nhận được sự quan tâm đặc biệt của đông đảo của nhân dân và các lực lượng xã hội nhưng cũng vấp phải một số luồng ý kiến. Trong đó, chương trình, sách giáo khoa môn Tiếng Việt lớp 1 mới còn nặng so với chương trình hiện hành; cử tri băn khoăn, bức xúc về sự độc quyền, có hiện tượng lợi ích nhóm trong việc in ấn, phát hành sách giáo khoa và giá sách giáo khoa lớp 1 mới cao hơn sách giáo khoa lớp 1 cũ; phản ánh gay gắt về việc sách giáo khoa môn Tiếng Việt lớp 1 (bộ Cánh Diều) có một số ngữ liệu đưa vào sách chưa phù hợp… Các nội dung này đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiên cứu nghiêm túc và có những giải pháp bổ sung trong công tác chỉ đạo thực hiện phù hợp trong thời gian tới.
Để xử lý kịp thời, hiệu quả các khó khăn khi sử dụng sách giáo khoa trong giảng dạy và có phương án khắc phục khi phát hiện những nội dung chưa phù hợp trong sách giáo khoa, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tập trung chỉ đạo các nhà xuất bản, các tác giả viết sách giáo khoa thực hiện các giải pháp linh hoạt, đa dạng để kịp thời hỗ trợ địa phương và giáo viên khắc phục những khó khăn trong quá trình triển khai. Các Sở Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các nhà trường hướng dẫn, hỗ trợ giáo viên chủ động lựa chọn, nội dung ngữ liệu phù hợp để bổ sung, thay thế (nếu cần thiết) để tổ chức dạy học phù hợp với trình độ của học sinh và mục tiêu, yêu cầu cần đạt của môn học, hoạt động giáo dục đúng theo quy định của chương trình và các văn bản hướng dẫn của Bộ.
Chất lượng học sinh lớp 1 đảm bảo theo chuẩn đầu ra
Theo đánh giá của Bộ Giáo dục và Đào tạo, sau những lúng túng ban đầu, các nhà trường đã chú trọng đổi mới công tác quản lý, quản trị trường học theo hướng phát huy tính chủ động, linh hoạt của nhà trường và năng lực tự chủ, sáng tạo của tổ chuyên môn, giáo viên trong việc thực hiện chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông đối với cấp tiểu học, đặc biệt đối với lớp 1. Các trường khai thác, sử dụng sách giáo khoa, nguồn học liệu, thiết bị dạy học hiệu quả, phù hợp thực tiễn; vận dụng linh hoạt phương pháp, hình thức tổ chức dạy học nhằm phát triển năng lực, phẩm chất học sinh.
100% trường tiểu học ưu tiên thực hiện đảm bảo tỉ lệ 1 phòng học/lớp, cơ sở vật chất, sĩ số học sinh/lớp theo quy định tại Điều lệ trường tiểu học đối với học sinh lớp 1; đảm bảo tỉ lệ giáo viên/lớp và cơ cấu giáo viên để thực hiện dạy học các môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc, các môn học tự chọn theo quy định.
100% học sinh lớp 1 được học 2 buổi/ngày, mỗi ngày bố trí không quá 7 tiết học, mỗi tiết 35 phút. Kế hoạch giáo dục đảm bảo phân bổ hợp lí giữa các nội dung giáo dục, giúp học sinh hoàn thành nhiệm vụ học tập, yêu cầu cần đạt của chương trình; tạo điều kiện cho học sinh được học tập các môn học tự chọn và tham gia các hoạt động giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện ở tiểu học. Thời khóa biểu đã được sắp xếp một cách khoa học, đảm bảo tỉ lệ hợp lý giữa các nội dung dạy học và hoạt động giáo dục, phân bổ hợp lí về thời lượng, thời điểm trong ngày học và tuần học phù hợp với tâm sinh lí lứa tuổi học sinh tiểu học.
Tổng hợp kết quả từ các địa phương về kết quả đánh giá cuối năm học 2020-2021 cho thấy, tất cả các trường tiểu học đã hoàn thành chương trình theo đúng kế hoạch, chất lượng học sinh lớp 1 đảm bảo theo chuẩn đầu ra, yêu cầu cần đạt của chương trình, có một số mặt nổi trội hơn so với chương trình hiện hành. Học sinh mạnh dạn tự tin hơn, dám thể hiện quan điểm của mình, biết nêu quan điểm qua tiết học. Các em cơ bản đã đọc thông viết thạo ngay trong học kỳ 1 và được củng cố tăng cường bền vững ở học kỳ 2.
Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn cho biết: Chương trình giáo dục phổ thông mới đã được triển khai ở lớp 1. Và thời điểm này, cần thiết phải có đánh giá, nhìn nhận để phát huy kinh nghiệm tốt, cách làm hiệu quả trong những năm tiếp theo, đồng thời, rút kinh nghiệm những khâu còn vướng mắc để tạo điều kiện thuận lợi nhất, công bằng nhất cho học sinh được thụ hưởng nền giáo dục tốt nhất, toàn diện nhất.
Việt Hà
