Chiều 24/8, ông Lương Văn Ùn, Trưởng bản Na Ngân, xã Nga My, tỉnh Nghệ An xác nhận, từ chiều 23 đến rạng sáng 24/8, mưa lớn kéo dài trên địa bàn khiến mực nước suối Nậm Ngân dâng cao nhanh, dòng chảy xiết, gây ngập toàn bộ khu vực bãi bờ đoạn chảy qua bản và chia cắt bản làng thành hai khu vực biệt lập.
Trong khi đó, tuyến đường độc đạo nối bản với trung tâm xã vẫn bị sạt lở hàng chục điểm, khiến hơn 150 hộ dân với gần 740 nhân khẩu nơi đây rơi vào tình trạng “cô lập kép”: bị cô lập với bên ngoài, trong khi các cụm dân cư trong bản bị chia cắt bởi nước lũ.
Theo ông Lương Văn Ùn, suối Nậm Ngân bắt nguồn từ đại ngàn rừng Pù Huống, chảy qua khu vực trung tâm bản Na Ngân trước khi về hạ nguồn. Đoạn suối chảy qua trung tâm bản hiện rộng gần 40 m, một số vị trí sâu gần 1 m. Sau nhiều giờ mưa lớn liên tục, nước từ thượng nguồn đổ về nhanh khiến mực nước dâng cao, dòng chảy mạnh và đục ngầu.
Nước lũ không chỉ tràn qua lòng suối mà còn ngập toàn bộ diện tích bãi bờ hai bên, cuốn trôi nhiều đất đá dưới lòng suối, làm biến dạng một số vị trí bờ suối. Việc đi lại giữa hai bên bị gián đoạn, bản Na Ngân bị chia thành hai khu vực.
Khu vực trung tâm bản nằm phía trong, dưới chân dãy núi Pù Hiêng, có khoảng 120 hộ dân. Cụm dân cư phía ngoài có hơn 30 hộ, sinh sống rải rác dọc tuyến đường dân sinh từ khu vực cầu tạm đến khe Đền và hướng ra khe Bống.
Nước lũ dâng cao khiến việc đi lại giữa hai khu vực đặc biệt khó khăn. Những người có công việc cần thiết buộc phải tìm cách lội qua suối, nhích từng bước trong dòng nước chảy xiết, tiềm ẩn nhiều nguy hiểm, nhất là khi mưa vẫn tiếp diễn và mực nước tiếp tục biến động.
Không chỉ gây chia cắt giao thông nội bản, nước lũ trên suối Nậm Ngân còn làm gia tăng nguy cơ sạt lở tại các khu vực dân cư nằm gần chân núi và ven suối.
Phía trước khu vực dân cư trung tâm bản Na Ngân là những sườn núi cao. Sau nhiều ngày mưa, đất đá ngậm nước, nguy cơ sạt lở, sụt trượt luôn hiện hữu. Tại khu vực cung sạt trượt trên sườn núi phía trước bản đã xuất hiện dấu hiệu sạt lở, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến khu vực dân cư phía dưới.
Mưa lớn cũng khiến tuyến đường dân sinh trong bản bị nước mưa xói mòn, mặt đường biến dạng mạnh. Những đoạn đường dốc cao vốn đã khó đi nay càng trở nên trơn trượt, lầy lội, gây khó khăn cho việc đi lại của người dân.
Bản Na Ngân nằm trong thung lũng giữa núi rừng Pù Huống, cách trung tâm xã Nga My hơn 20 km. Tuyến đường đất độc đạo nối bản với trung tâm xã là tuyến giao thông duy nhất phục vụ việc đi lại, vận chuyển hàng hóa và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu của người dân.
Trước đó, do mưa lớn kéo dài trong nhiều ngày, tuyến đường này xuất hiện hàng chục điểm sạt lở. Nhiều vị trí đất đá từ sườn núi tràn xuống mặt đường, cây cối gãy đổ chắn ngang, khiến bản Na Ngân bị cô lập với bên ngoài từ chiều 19/8.
Trong khi tuyến đường độc đạo chưa thể khắc phục hoàn toàn, nước lũ trên suối Nậm Ngân tiếp tục dâng cao, chia cắt ngay bên trong bản. Tại khu vực khe Đền, nơi suối Nậm Ngân giao cắt với tuyến đường độc đạo ra trung tâm xã, nước dâng cao, dòng chảy mạnh khiến giao thông tê liệt hoàn toàn.
Bản Na Ngân đang cùng lúc đối mặt với hai hướng chia cắt: tuyến đường độc đạo bị sạt lở khiến bản bị cô lập với bên ngoài, còn nước lũ trên suối Nậm Ngân chia cắt các cụm dân cư ngay trong bản. Tình trạng “cô lập kép” khiến việc đi lại, vận chuyển nhu yếu phẩm cũng như ứng cứu trong trường hợp xảy ra sự cố trở nên khó khăn hơn. Thực tế này đã ảnh hưởng trực tiếp đến việc chăm sóc sức khỏe của người dân.
Ông Lương Văn Ùn cho biết, sáng 24/8, bà Vy Thị Liên (sinh năm 1965), một người dân trong bản, bị ốm nặng. Gia đình muốn đưa bà ra ngoài để khám, điều trị tại cơ sở y tế nhưng không thể thực hiện được do tuyến đường độc đạo nối bản Na Ngân với Quốc lộ 48C đang bị sạt lở hàng chục điểm, đồng thời bị ngập tại nhiều vị trí suối Nậm Ngân giao cắt với tuyến đường.
Theo ông Lương Văn Ùn, trước diễn biến mưa lũ phức tạp, Ban quản lý bản Na Ngân khuyến cáo người dân chủ động nâng cao cảnh giác, theo dõi và cập nhật thông tin thời tiết hằng ngày; không ở lại qua đêm trong các lán, lều trên nương khi mưa lớn; hạn chế đi lại tại các khu vực có nguy cơ sạt lở và nước chảy xiết; không ra suối đánh bắt cá, chăn thả gia súc, gia cầm khi mưa lớn, nước suối dâng cao, chảy mạnh.
Ông Lô Khăm Kha, Chủ tịch UBND xã Nga My, cho biết địa phương xác định bản Na Ngân là khu vực có nguy cơ xảy ra nhiều loại hình thiên tai hằng năm, đặc biệt là sạt lở đất đá, lũ ống, lũ quét. Hiện trong bản có 2 vị trí có nguy cơ sạt lở có nguy cơ gây lũ ống, lũ quét, cần đặc biệt theo dõi trong thời gian mưa lớn. Đối với cung trượt phía trước bản, khi xảy ra mưa lớn, Ban quản lý bản phải chủ động kiểm tra, đồng thời có phương án di dời hơn 20 hộ dân sinh sống phía dưới, gần khu vực Trường Tiểu học và Mầm non, đến nơi cao ráo, an toàn để phòng tránh. Đối với khu vực có nguy cơ sạt trượt cách bản hơn 1 km về phía thượng nguồn suối Nậm Ngân, lực lượng chức năng và người dân phải thường xuyên kiểm tra, theo dõi các dấu hiệu bất thường trên sườn đồi.
Theo ông Lô Khăm Kha, khi phát hiện nước suối Nậm Ngân có dấu hiệu cạn hoặc chuyển sang đục bất thường, cần khẩn trương kiểm tra khu vực thượng nguồn và triển khai phương án sơ tán người dân nếu phát hiện nguy cơ mất an toàn.
Trong bối cảnh mưa lớn còn diễn biến phức tạp, việc chủ động theo dõi các điểm có nguy cơ sạt lở, lũ ống, lũ quét và chuẩn bị phương án sơ tán người dân là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế thấp nhất thiệt hại, bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản cho người dân bản Na Ngân./.
